Неміс тарақаны (Blattella germanica) – шағын, жиі кездесетін зиянкес. Түсі, қанаттары, және азия тарақанынан айырмашылықтары туралы ақпарат. Бақылауға алу керек!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарақайдың түрлері
Species of cockroach
Неміс тарақаны (Blattella germanica), көне тілде кротон жәндігі деп те аталады, шағын тарақанның бір түрі. Оның ұзындығы әдетте шамамен 1.3-1.6 см болады. Түсі сары қоңырдан қараға дейін өзгеріп тұрады, ал пронотумда бастан қанаттарға қарай созылатын екі қара, дерлік параллель жолақтары бар. Неміс тарақанының қанаттары болғанымен, ол жақсы ұша алмайды, бірақ қозғалғанда сәл ұшып түсуі мүмкін. Үй шаруашылығында кездесетін тарақан түрлерінің ішінде, бұл ең көп кездесетін және мазасыздық тудыратын түрі болып саналады. Бұл Азия тарақанымен тығыз байланысты, сондықтан оларды көзге шатастыру оңай.
The German cockroach (Blattella germanica), colloquially known as the croton bug, is a species of small cockroach, typically about long. In color it varies from tan to almost black, and it has two dark, roughly parallel, streaks on the pronotum running anteroposteriorly from behind the head to the base of the wings. Although B. germanica has wings, it can barely fly, although it may glide when disturbed. Of the few species of cockroach that are domestic pests, it probably is the most widely troublesome example. It is very closely related to the Asian cockroach, and to the casual observer, the two appear nearly identical and may be mistaken for each other.
Биология және зиянкестер жағдайы
Неміс тарақаны адамдар тұратын ғимараттарда кеңінен таралған, бірақ ең көп кездесетін жерлері – мейрамханалар, азық-түлік өңдеу орындары, қонақүйлер, сондай-ақ қарттар үйлері мен ауруханалар сияқты мекемелер. Олар сыртта да тіршілік ете алады, бірақ жабайы табиғатта сирек кездеседі. Суық климатта олар тек адам тұрағының жанында ғана кездеседі, себебі қатыгез суыққа төзе алмайды. Дегенмен, неміс тарақандары Алерта, Нунавутта ("қонақтар") ретінде де табылған. Сол сияқты, олар Оңтүстік Патагонияға дейін таралған. Бұрын Еуропаның тумасы деп есептелген, кейін Солтүстік-Шығыс Африкадағы Эфиопиядан шыққан деген болжам айтылды, бірақ соңғы зерттеулер оның Оңтүстік-Шығыс Азияда пайда болғанын көрсетеді. Шындығы қандай болса да, тарақанның суыққа сезімталдығы оның жылы аймақтан шыққандығын көрсетеді, ал ежелгі заманнан бері үй зиянкесі ретінде таралуының себебі – адамдардың кездейсоқ тасымалдауы және баспана беруі. Қазіргі таңда бұл түр космополиттік түрге жатады, Антарктиданы қоспағанда, барлық құрлықтарда және көптеген ірі аралдарда кездеседі. Осыған байланысты, әртүрлі мәдениеттерде оған әртүрлі атаулар берілген. Неміс тарақаны көбінесе түнде белсенді болады, бірақ кейде күндіз де көрінуі мүмкін, әсіресе, олардың саны көп болса немесе мазаланған жағдайда. Бірақ, оларды көбінесе кешкі уақытта, мысалы, тамақтанатын ас үйге қараңғыдан кейін жарық түсірілгенде кездестіруге болады. Қорқып немесе алаңдағанда, олар жағымсыз иіс шығарады.
The German cockroach occurs widely in human buildings, but is particularly associated with restaurants, food processing facilities, hotels, and institutional establishments such as nursing homes and hospitals. They can survive outside as well, though they are not commonly found in the wild. In cold climates, they occur only near human dwellings, because they cannot survive severe cold. However, German cockroaches have been found as inquilines ("tenants") of human buildings as far north as Alert, Nunavut. Similarly, they have been found as far south as southern Patagonia. Previously thought to be a native of Europe, the German cockroach later was considered to have emerged from the region of Ethiopia in Northeast Africa, but more recent evidence suggests that it actually originated in Southeast Asia. Whatever the truth of the matter, the cockroach's sensitivity to cold might reflect its origin from such warm climates, and its spread as a domiciliary pest since ancient times has resulted from incidental human transport and shelter. The species now is cosmopolitan in distribution, occurring as a household pest on all continents except Antarctica, and on many major islands, as well. It accordingly has been given various names in the cultures of many regions. Though nocturnal, the German cockroach occasionally appears by day, especially if the population is crowded or has been disturbed. However, sightings are most frequent in the evening, when someone suddenly brings a light into a room deserted after dark, such as a kitchen where they have been scavenging. When excited or frightened, the species emits an unpleasant odor.
Диета
Неміс тарақандары – бәсекелес қоректілер. Оларға ең көп тартылатыны – ет, крахмал, қант және майлы тағамдар. Тамақ жетіспесе, олар сабын, желім және тіс пастасы сияқты үй шаруалық заттарды жеуі мүмкін. Аштық жағдайында олар жемтірек болып, бір-бірінің қанаттары мен аяқтарын шағып жейді. Неміс тарақаны – Acanthocephalan паразиті Moniliformis kalahariensis-тің аралық иесі.
German cockroaches are omnivorous scavengers. They are attracted particularly to meats, starches, sugars, and fatty foods. Where a shortage of foodstuff exists, they may eat household items such as soap, glue, and toothpaste. In famine conditions, they turn cannibalistic, chewing at each other's wings and legs. The German cockroach is an intermediate host of the Acanthocephalan parasite Moniliformis kalahariensis.
Көбею
Неміс тарақаны басқа тұрғын үй тарақандарына қарағанда жылдам көбейеді, идеалды жағдайда шамамен 50-60 күнде жұмыртқадан көбеюге қабілетті ересек тарақанға дейін өседі. Ұрықтанғаннан кейін аналық неміс тарақанының ішінде оотека пайда болады. Оның ішіндегі жұмыртқалар дами келе құрсағы ісіп, оотеканың мөлдір ұшы құрсағының соңынан шыға бастағанда, ішіндегі жұмыртқалар толық пісіп, шамамен 2,5 см ұзындығында, 16 сегментке бөлінген болады. Алғашында мөлдір болып келетін оотека, жақын арада ақ түске айналып, кейін бірнеше сағаттан соң қызғылт түске енеді, бірте-бірте қараңғыланып, шамамен 48 сағаттан кейін каштан қабығының қоңыр-қызыл түсіне жетеді. Оотеканың бойында жас тарақандардың шығу жолынан қырқа тәрізді тізілімі бар, және оотека толық пісіп жетілгенде сол жиекке қарай сәл иіледі. Оотека әлі де аналыққа бекітілген кезде нимфалардың шағын бөлігінен шығуы мүмкін, бірақ көпшілігі аналықтың денесінен ажырағаннан кейін шамамен 24 сағаттан соң шығады. Жаңадан шыққан 3 мм ұзындықтағы қара нимфалар ересекке дейін жетілу үшін алты немесе жеті линькадан өтеді, бірақ линька өте қауіпті процесс болғандықтан, нимфалардың жартысына жуығы ересекке айналмастан табиғи себептерден өледі. Линькадан қалған терілер мен өлген нимфаларды сол жердегі тірі нимфалар жейді. Неміс тарақаны органохлоридтер, органофосфаттар, карбаматтар, синтетикалық пиретроидтар, неоникатиноидтар, оксадиазиндер және фенилпиразолдар сияқты көптеген синтетикалық инсектицидтердің 42 белсенді компонентіне төзімді. Неміс тарақанының хлорданға төзімділігі алғаш рет 1952 жылы анықталды. Неміс тарақандары тығыз жағдайларды ұнатады (тигмотактикалық), басқа зиянкестерге қарағанда кішкентай болғандықтан, көзге түспейтін кішкентай жарықтар мен тесіктерде жасырынып, адамдардың және олардың жою әрекеттерінен қашып құтылады. Керісінше, тәжірибелі зиянкестерді жоюшылар, жем қоюға немесе беттерді бүркуге тиімді болатын жарықтар мен тесіктерге назар аударады. Бақылау шаралары тиімді болу үшін жан-жақты, тұрақты және жүйелі болуы керек; жай бірнеше жұмыртқаның тірі қалуы жойылып бара жатқан зиянкестер популяциясын бірнеше буын ішінде қайта жаңартуға жеткілікті, ал айналасындағы популяциялардан қайта отарлау да көбінесе өте жылдам болады.
The German cockroach reproduces faster than any other residential cockroach, growing from egg to reproductive adult in roughly 50 – 60 days under ideal conditions. Once fertilized, a female German cockroach develops an ootheca in her abdomen. The abdomen swells as her eggs develop, until the translucent tip of the ootheca begins to protrude from the end of her abdomen, and by that time the eggs inside are fully sized, about 1/4 inch long with 16 segments. The ootheca, at first translucent, soon turns white and then within a few hours it turns pink, progressively darkening until, some 48 hours later, it attains the dark red brown of the shell of a chestnut. The ootheca has a keel like ridge along the line where the young emerge, and curls slightly towards that edge as it completes its maturation. A small percentage of the nymphs may hatch while the ootheca is still attached to the female, but the majority emerge some 24 hours after it has detached from the female's body. The newly hatched 3 mm long black nymphs then progress through six or seven instars before becoming sexually mature, but ecdysis is such a hazardous process that nearly half the nymphs die of natural causes before reaching adulthood. Molted skins and dead nymphs are soon eaten by living nymphs present at the time of molting. The German cockroach is resistant to 42 active ingredients from most major groups of synthetic insecticides such as organochlorides, organophosphates, carbamates, synthetic pyrethroids, neonicotinoids, oxadiazines, and phenyl pyrazoles. German cockroach resistance was first observed with chlordane in 1952. German cockroaches are thigmotactic, meaning they prefer confined spaces, and they are small compared to other pest species, so they can hide within small cracks and crevices that are easy to overlook, thereby evading humans and their eradication efforts. Conversely, the seasoned pest controller is alert for cracks and crevices where it is likely to be profitable to place baits or spray surfaces. To be effective, control measures must be comprehensive, sustained, and systematic; survival of just a few eggs is quite enough to regenerate a nearly exterminated pest population within a few generations, and recolonization from surrounding populations often is very rapid, too.