Кіріспе

Ауғанстан әншісі Насрат Парса (نصرت پارسا, 22 ақпан 1968 – 8 мамыр 2005) – Ауғанстан әншісі. Өліміне дейін ол Германияның Гамбург қаласынан эмиграцияда музыкалық өнерін жалғастырып, кейде басқа елдерге гастрольдік сапарлар жасаған.

Өмірбаян

Насрат Әли Парса Ауғанстанның Кабул қаласының шеткі ауданында дүниеге келген. Оның отбасы, әсіресе ағасы Нәжібулла Парса, музыкамен белгілі бір деңгейде айналысқан, ал музыкалық үйдің атмосферасы Насраттың өнер талантын дамытуға көмектесті. Насраттың өзінің айтуынша, ол алғаш рет ұлттық радиода Ахмад Захирдің әндерін орындағаннан кейін көзге түскен. Әнші 7 жасар Насраттың орындауындағы әндерін естіп, баламен байланысып, оны өзімен бірге ән айтуға шақырды. Осылайша Насрат әншілік жолын ресми түрде бастады.

Үндістанға көшіп келу

Совет Одағының Ауғанстанды басып алуы және одан кейінгі қарулы қақтығыстарға байланысты Насрат Парса 1981 жылы отбасымен Ауғанстаннан Пәкістанға, содан кейін Үндістанға көшті. Олар көптеген соғыс зардап шеккен азаматтардың таңдаған жері - Нью-Дели қаласында қоныс тепті. Сол жерде 12 жасар Насрат соғыстың жағымсыз психологиялық әсерінен құтылу үшін музыканы оқуға беделді болды. Ол классикалық үнді әншісі Даиш Пандидің шәкірті болды. Ауғанстан мен үнді классикалық музыкасының ырғағы мен әуені шамалы ерекше болғанымен, бұл оқу Насратқа дауысын дайындауға және оның музыкаға деген қызығушылығын кәсіби деңгейде дамытуға көмектесті. Ол сондай-ақ белгілі бір үнді музыка стильдерінің сарапшысы Устад Мунавар Али Ханнан музыкалық аспаптар мен ноталар туралы толыққанды білім алды. Осы сабақтар оны кейіннен Еуропада танымал болған ғазалдарды орындауға дайындады.

Германияға көші-қон

Үндістанда бірнеше жыл өткен соң, Насрат отбасымен Германияға көшіп келді. Гамбургтегі отандастарымен байланыс орнатып, Насрат басқа сүргінге кеткен әншілер мен музыканттармен бірге музыкалық өмірге белсенді қатысты. Сол жерде ол Вали Хеджазиді, көбінесе ВАЛИ деп танылатын, өте талантты музыкантқа үйретті. Жеке кештердегі бастапқы өнер көрсетулерінен бастап, күйеу жігіт пен қалыңдыққа әншілік дағдысы қажетті ресми тойларда да Насраттың есімі бірінші болып айтылды. Осы кезде ол кәсіби альбомдарды жазуға кірісті. Оның алғашқы жұмыстары көпке танымал болмаса да, коммерциялық жағынан сәтті болды. Тойларда ол қалыңдық пен күйеу жігітті жылы күтіп қабылдағаны үшін "Maa Destmal Aawordaim" (ما دستمال آورديم) (Gohar Album) әнімен үлкен құрметке ие болды, бұл ән шамамен "Біз бауырдың қалыңдығын әкелдік" деп аударылады. Бұл альбом Насратты беделді әнші ретінде таныстырып, сыншылардың мақтауын алды. Шындығында, тойларда "Ахста Боро" (آهسته برو) әнінен кейін "Гохар" альбомының хит әні ойналып, күйеу жігіт пен қалыңдықтың одағын ұлықтау қазір Ауғанстан тойларының берік дәстүріне айналды. Осыдан кейін ол жиі концерттер берді және Германиядан тыс қалаларда басқа әншілермен бірге өнер көрсетті.

Өлім

2005 жылғы 7 мамырда Насрат Парса Канаданың Ванкувер қаласында Аналар күніне арналған концерт өткізіп, Солтүстік Американың бірнеше қаласын қамтитын ауқымды гастрольдік саяхатын бастады. Концерт аяқталған соң Насрат өзінің інісі Нәжиб Парсамен бірге қонақүйдің сыртында болды. Оларға үш жас жігіт жақындасып, әншінің автографы мен онымен суретке түсуді сұрады. Содан кейін, сол жігіттердің 19 жасындағы біреуі Насратты бетінен ұрып жіберді. Соққыдан Насрат тепе-теңдігін жоғалтып, төрт бетон баспақыштан төмен құлап түсті. Миға келген жарақатының салдарынан ол ертесі күні көз жұмды.

Жерлеу рәсімі

2005 жылы 12 мамырда Насрат Парсаның денесі Германияға жерлеу үшін жеткізілді. Қайғыға батқан отбасы мүшелері мен әлемнің түкпір-түкпірінен келген жанкүйерлер әншінің құрметіне жеке-жеке аза тұту рәсімдерін өткізді. Ерекше айта кетерлігі, 2005 жылы 15 мамырда АҚШ-тың Ориндж округіндегі Саид Джамаладен мешітінде Хабиб Кадери ұйымдастырған жерлеу рәсіміне мыңдаған көңілсіз жанкүйер жиналды. АҚШ, Канада, Еуропа, Австралия және Ауғанстанның басқа қалаларында да ұқсас аза тұту шаралары өтті. Ол Германияның Франкфурт қаласындағы Майнцер Вальдфридхоф бейістігіне жерленді.

Лагуна жағалауындағы күзет

2005 жылы 13 мамырда АҚШ-тың Лагуна Бич қаласында әншінің естелігіне арнап шам жағу акциясы өтті. Көптеген жанкүйерлер мен жанашырлар қатысқан бұл шара Ауғанстанның барлық әншілеріне құрметпен қарауға үндеді. Бұдан әрі, Ауғанстанның басқа да музыкалық байлықтарын қорғау үшін болашақ концерттерде зорлық-зомбылыққа қарсы күресуге белсенді шаралар қабылдау қажеттігі айтылды. Акция әншінің отбасының діни дәстүріне құрмет көрсету мақсатында ислами үлгіде ұйымдастырылды. Содан кейін әлемнің түрлі қалаларында осыған ұқсас шаралар өткізіліп, әншінің құрметіне арналды.