Вирак, Филиппин – Катандуанес провинциясының астанасы. 2020 ж. халық саны 76,520. Тарихы 13 ғасырға дейін барып жетеді, Малай үндістермен байланысы бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вирак, ресми түрде Вирак муниципалитеті, 1-сыныпты муниципалитет және Филиппиннің Катандуанес провинциясының орталығы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, онда 76 520 адам тұрады. Бұл Катандуанестегі ең көп халқы бар және жер аумағы бойынша бесінші үлкен муниципалитет.
Capital of Catanduanes, Philippines
Virac, officially the Municipality of Virac, is a 1st class municipality and capital of the province of Catanduanes, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 76,520 people. It is most populous and fifth largest in land area in Catanduanes.
Испандықтарға дейінгі кезең
Өркениет алғаш рет он үшінші ғасырда Катандуанес провинциясына, он Борнеолық датудың ұрпақтарының келуімен тиді, олар Филиппин архипелагының аралдарынан өтіп бара жатқан еді. Он төртінші ғасырдың ортасына қарай, Катандуанес өңірінде ұйымдасқан қоғамдар пайда болды – бұл Малай қоныс салушылары бастаған Оңтүстік-Шығыс Лусонның қарқынды дамуының нәтижесі болды. Катандуанес арал провинциясының астанасы Вирак қаласының тарихы испандықтар кезеңінен бұрынғы уақытта басталды, онда тайпа басшысы Лумибао, 10 Борнеолық датумен Филиппинге келген Дату Думагуилдің ұрпағы және оның әйелі Милбиган Видак бұлағының жанына қоныстанып, бірнеше қызметшілері мен олардың әйелдерімен бірге алғашқы өркениетті елді мекенді құрды.
Civilization first touched the island province of Catanduanes in the thirteenth century, with the arrival of the scions of ten Bornean datus who were then traversing through the islets of the Philippine Archipelago. By the middle of the fourteenth century, organized communities could be seen throughout Catanduanes – a consequence of the rapid development of Southeastern Luzon initiated by the Malay settlers. Virac, the capital town of the island province of Catanduanes, started its primitive annals in pre Spanish times when tribal chieftain Lumibao, scion of Datu Dumaguil who came to the Philippines with the 10 Bornean datus and his wife Milbigan settled near Vidak spring and founded the first civilized settlement with a score of servant followers and their wives.
Испания кезеңі
1573 жылы испан конкистадоры Хуан де Сальседо испан галеондарын Катандуан суларына алғаш рет әкелді. Оның мақсаты Камаринс-Сур, Сорсогон және Батыс Катандуанда өздерінің заңсыз саудасын жүргізген қарақшыларды қолға түсіріп, жазалау болды. Оның галеоны бірнеше аптадан кейін қайтып келді – бұл жолы оның миссиясы католик дінін тарату еді. Теңіз сақшылары Эли тауынан шыққан түтінді көрді. Аяқ тірегеннен кейін испандықтар жағалаудан Видак деп аталатын жерге жеткен іздерді тапты. Олар ақырында Деникоп пен Калатаган аралығында орналасқан Тимбеандағы үлкен қалыңдыққа тап болды. Ауыл басшысы өз үйін әлі күнге дейін бар бұлақтың үстіне салған. Сол жерде Самбонг деп аталатын ағаштың көлеңкесінде қонақ үй орналасқан. Бұл ағаш ерлі-зайыптылардың үйіне бағыт көрсетуші ретінде қызмет еткен. Испандықтар үш үлкен, қатыгез иттің және шетелдіктерге қарай найзаларын көтерген бірнеше сақшылардың кедергісінен басшының үйіне жақындай алмады. Бірақ испандықтар өздерінің миссиясын сәтті аяқтауға бейілді болғандықтан, жергілікті тұрғындардың қауіпті әрекеттеріне достық ишара жасады. Ханға сый ретінде “ончита” ұсынды, бірақ ханның әйелі “біздің мемлекетімізде көптеген алтын бар” деген соң, ол қабылдамады. Содан кейін күміс монета ұсынды, бірақ оны да басшы мен оның әйелі қабылдамады. Испандықтар тазартылған қантты алып, жергілікті тұрғындарға оның тәттілігін татып көруге ұсынды. Басшының әйелі оның дәмін ұнатып, осылайша жергілікті тұрғындар мен испандықтар арасындағы “тәтті” қарым-қатынас басталды. Алғашқы кездесулерден кейін испандықтар жергілікті тұрғындарға басшының үйінде болмаған азық-түлік, мысалы, қант пен киім-кешек беруді бастады. Достық сезімі қалыптасқаннан кейін испандықтар христиан дінін таратуға кірісті. Лумибао Хосе, ал Мильбиган Мария болып суға батырылды. Макао жағасында тұратын олардың ұлы Мариано есімді христиан дініне кірді. Вирактың христиандануына қатысты жазбалар жоғалып кетті, бұл Моролардың жасаған қиратушылығынан болған деп хабарланды. Осы астананың тарихы 1755 жылдан бастап ғана нақты жазыла бастады.
It was the Spanish conquistador Juan de Salcedo who first brought Spanish galleons to the waters of Catanduanes in 1573. His purpose then was to capture and punish pirates who carried on their nefarious trade in Camarines Sur, Sorsogon and Western Catanduanes. His galleon returned a few weeks later – this time, his mission was to spread the Catholic faith. While at bay, the port guard saw smoke rising from the mountain Eli. After dropping anchor, the Spaniards tracked down footprints from the shore which reached a sitio called Vidak. They eventually came upon a large kaingin in Timbean, situated between the barangays of Danicop and Calatagan. The chieftain of the village had his hut built a little above a spring which still exists today. There was a reception hall conveniently shaded by a tree known as sambong. This tree eventually served as the guidon to the couple's place. It is said that the Spaniards could not approach the hut of the chieftain because of three huge fierce looking dogs and several guards who had their spears drawn toward the foreigners. However, the Spaniards determined to succeed in their mission, returned the threatening acts of the natives with gesture of friendship. A piece of “onchita” was offered to the chieftain as a gift; but this was rejected by the chieftain when his wife said “we have many pieces of gold in our kingdom”. A silver piece was next offered, but this was similarly rejected by the chieftain and his wife. Reaching for some refined sugar, the Spaniards let the natives taste the sweetness of the substance. The chieftain's wife liked the taste. Thus begun the “sweet” relation between the natives and the Spaniards. Soon after the first encounters, the Spaniards started giving the natives provisions not found in the chieftain's hut, such as more sugar and clothing. After the seed of friendship had taken roots, the Spaniards began spreading their message of Christianity. Lumibao was baptized as Jose and Milbigan as Maria. Their son, who lived at the bank of Macacao, was converted to Christianity with the name of Mariano. Records regarding the Christianization of Virac were lost, reportedly due to vandalism by the Moros. The history of this capital town began to be accurately recorded only from the year 1755.
Моро шабуылдары
Катандуан аралы Минданаодан келген моролардың басақорлық шабуылдарынан аман қалмады. Бірақ Вирак портының жағалау батареяларының күшін білгендіктен, винталар топтарға бөлініп, жағалау батареяларының жете алмайтын әртүрлі жерлерге түсті. Кейбіреулері Кадакулаанға, ал басқалары Вирактың шығысы мен батысына қарай жағаға шықты. Моролармен күрескен белгілі Дон Матиас Солиман, Хопог ауылының Санто-Домингосындағы қанды шайқаста Мохаммед Абу атты моро дауылын өлтірді. Оған жылдам қолымен және дауысы құрлы Дон Алипио Алехандро, яғни Паас көмектесті. Христиан емес басқыншылар қару-жарақ және саны жағынан артық болды, бірақ Дон Алипио ерекше күшпен жағдайды өзгертіп, жеңіске жеткізді. Моролар одан әрі жылжуға мүмкіндік таппады, сондықтан жеңіліске ұшырап, шегінді. Вирактың шығыс жағында моролар Катандуанда жағажайға ие болып, сол жерден қалаға шығыстан шабуыл жасады. Франция ауылының басқарушысы Дон Педро Толентино, Панттино деп те аталатын, жауға қарсы бар күшін жұмылдырып, дереу қимылға көшті. Бұл Вирак халқының ұйымдасқан басқынға қарсы тұрып, толық жеңіске жеткен алғашқы реті болды.
Catanduanes was not spared from the adventurous and plunderous raids of the Moros from Mindanao. But knowing the strength of the coastal batteries of the Virac harbor, the vintas divided into groups and landed at various places or points farther from the range of the coastal batteries. Some landed at Cadaculaan and others way out to points east and west of Virac. Don Matias Soliman, a famous Moro fighter, engaged in battle and killed a Moro Datu named Mohammed Abu after a bloody encounter in sitio Hopog of Barrio Santo Domingo, Virac. He was aided by the swift handed and hoarse voiced Don Alipio Alejandro alias Paas. The non Christian invaders were superior in arms and number until Don Alipio, with an exotic force, turned the tide. The Moros could not move further, hence, they retreated in defeat. On the eastern end of Virac, the Moros succeeded in gaining a beach head in Catanduanes and from there, attacked the town from the east. The Cabeza de Barangay of Francia, Don Pedro Tolentino alias Pantino, lost no time in giving their all against the enemy. This was the first time the people of Virac totally and successfully resisted an organized invasion.
Америкалық оккупация
Бірінші Филиппин Республикасының бірінші президенті Эмилио Агиналдо Филиппин-Америка соғысында жеңілгеннен кейін Америкаға адалдық серт бергеннен кейін бірнеше ай өткен соң, Вирак қаласына жауынгерлік кеме тігізді. Америка әскерлері жергілікті революционерлердің немесе Катипунеролардың қарсыласуын жеделдету миссиясын орындады. Өздерінің қажырлы күресімен жеңіп алған бостандықтарынан айырылуға құштар болмаған Катипунеролар Америка Құрама Штаттарының билігін мойындаудан бас тартып, тауларға қашып кетті. 1898 жылдың соңында, Дон Леон Рейес Вирак қаласының қала әкімі [капитан-мунисипалы] болған кезде, американдық басқаруға бағынбаған революциялық әскерлер ортақ мақсат үшін бірігу үшін таудан түсті. Дон Леон Рейес революционерлерді ықыласпен қарсы алып, американдықтарға қарсы күресін қаржыландырды. Осы жағдайды капитан сабырмен шешті, өзінің барлық қызығын осы мақсатқа жұмсады. 1901 жылы патриоттық құлшынысы үшін ол американдықтар тарапынан қолға түсіріліп, тізбекке бұғауланып, қатаң еңбекке кесілді. Американың оккупациясы 1934 жылы аяқталды, ал 1935 жылы Филиппин Достастығы құрылды.
A few months after Emilio Aguinaldo, the first president of the First Philippine Republic took his oath of allegiance to America after losing in the Philippine–American War, a battleship dropped anchor in Virac. The American soldiers were on a mission to expedite the surrender of the local Revolutionists or Katipuneros. Not eager to relinquish their hard fought freedom, the Katipuneros refused to recognize the sovereignty of the United States and fled to the mountains. In the later part of 1898, when Don Leon Reyes was the incumbent Capitan Municipal [town mayor] of Virac, the revolutionary troops who refused American Administration, came down from the mountains to rally for the common cause. Don Leon Reyes readily welcomed the revolutionists and financed their cause in fighting the Americans. This state of affairs was tactfully handled by the Capitan who spent almost all of his fortunes for the cause. For his patriotic zeal, he was manacled, chained and sentenced to hard labor by the Americans in 1901. The American occupation ended in 1934 before the establishment of the Philippine Commonwealth in 1935.
Жапондықтардың басып кіруі
Катандауес Камакура полкінің күштерінен зардап шеккен жоқ. 1941 жылдың 12 желтоқсанында таңертең Вирактың оңтүстік бөлігінде әуеде ұшақтар байқалды, ал кемелер Кабугао шығанағындағы Нагнганг Буайя мүйісіне жақын жерге тікелей түсірілді. Сол күні сағат 9:30-да қалалар толығымен эвакуацияланды. Көп ұзамай бомбалар стратегиялық түрде тасталды. Кейін қалаларда гарнизон орналастырылды, ал әкімшілік ғимарат та гарнизон ретінде пайдаланылды. Жапон оккупациясы кезінде ешбір мектеп тұрақты түрде ашылмады. Партизандық ұйымдар пайда болып, жоғалып отырды.
Catanduanes was not spared by the forces of the Kamakura Regiment. Airborne planes were cited at the southern portion of Virac in the morning of December 12, 1941, while vessels dropped anchor near Nagngangang Buaya Point, Cabugao Bay. At 9:30 in the morning of said day, towns were totally evacuated. Bombs were soon strategically dropped. Later, garrisons were established in town and the municipal building was also used as a garrison. No school was regularly opened during the Japanese Occupation. Guerrilla organizations came and went.
Бостандық
Катандуанес азат етілуі қазіргі муниципалдық ғимарат және Вирак шіркеуі аумағында болды. 1945 жылдың 8 ақпанында шамамен сағат 12-де Калатаган ауылының 4-шақырымында шайқас басталды және Катандуанес азат ету күштерінің филиппин партизандары жапон казармаларын толық бақылауға алды. 1945 жылдың 20 сәуірінде Флоренсио Такорда, соғысқа дейін екі жарым онжылдықтан астам уақыт бұрын үш мерзімге қала президенті болып тағайындалған, Вирак қаласының мэрі болып тағайындалды. Ол Филиппин азаматтық істер бөлімінің кезінде алты ай мен жиырма бес күн қызмет етті.
The Liberation of Catanduanes took place in what is now the municipal building and the Virac Parish Church area. On February 8, 1945, the battle started at Km. 4 at Barangay Calatagan at about 12 noon, and ended with the Filipino guerrillas of the Catanduanes Liberation Force taking full control of the Japanese barracks. On April 20, 1945, Florencio Tacorda, the only three term Municipal President, some two and a half decades before the war, was designated mayor of Virac. He served for six months and twenty five days during the Philippine Civil Affairs Unit regime.
Әскери заңға дейінгі және әскери заңға дейінгі кезең
1958 жылдан 1970 жылға дейін Сальвадор Суртида, ал 1970 жылдан 1986 жылға дейін Хорхе Аркилла басшылық етті. Вирак тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен жергілікті басшылардың екеуі осы кезеңде Альберто ағалары – Хуан, Хосе және Висенте ұлттық деңгейде танымал болды. Олар, әрине, дамуға үлес қосып, Сальвадор Суртида мен Хорхе Аркилла мэрлік қызмет атқарып тұрғанда муниципалитетте үлкен физикалық өзгерістерге ықпал етті. Көптеген инфрақұрылымдық жобалардың ішінде Катандуанес мемлекеттік колледждері мен Шығыс Бикол медициналық орталығы ең маңыздылары болып табылады, олар Виракты Бикол аймағындағы маңызды білім беру және денсаулық сақтау орталығы ретінде картаға енгізді. Вирактың басқару саласындағы өсуі 1972 жылы шарына жетті. 1960 жылы 34 барангай болған Вирак 29 жаңа қауымдастық құрып, қазіргі 63 барангай құрамына дейін жетті.
From 1958 to 1970, Salvador Surtida took over followed by Jorge Arcilla from 1970 to 1986, two of the longest reigning local executives in the history of Virac. This period witnessed the ascendancy to national prominence of the Alberto brothers, Juan, Jose and Vicente, who doubtlessly brought progress and influenced the massive physical transformation of the municipality when Salvador Surtida and Jorge Arcilla were mayors. Foremost among the many infrastructure projects were the Catanduanes State Colleges and the Eastern Bicol Medical Center which placed Virac in the map as a major educational and health center in the Bicol Region. The growth of Virac in terms of governance peaked in 1972. From the original 34 barangays in 1960, Virac was able to establish 29 new communities to upgrade to the present composition of 63 barangays.
EDSA революциясы және одан кейінгі кезеңдер
1986 жылы EDSA революциясы Маркостың екі он жылдан астам билігін құлатты, бұл Вирактың саяси құрылымына тікелей әсер етті. Сайланған шенеуніктердің орнына тағайындалған шенеуніктердің келуі 1986 жылдан 1992 жылға дейінгі революциялық үкімет кезінде үстемдік құрған "Азаттық Конституциясына" сәйкес болды. Мамандығы бойынша дәрігер Родульфо Сармиенто муниципалитет басқармасын басқарды. 1990-жылдардың басында жергілікті басқару Родульфо Сармиенто мен конгрессмен Хосе Альбертоның ұлы Хосе "Сито" Альберто II арасында алмасып отырды.
The EDSA Revolution in 1986 which toppled down the more than two decades of Marcos regime had a domino effect on the political structure of Virac. The replacement of the elected officials by appointed officials was in accordance with the Freedom Constitution which predominated during the revolutionary government from 1986 to 1992. Rodulfo Sarmiento, a doctor by profession held the reins of the municipal government. The early nineties saw the alternate changing of local governance between Rodulfo Sarmiento and Jose "Cito" Alberto II, the son of Congressman Jose Alberto.
Қалалық аудан
Филиппиннің 19-шы Конгресінде әртүрлі депутаттар Виракты және қазіргі уақытта құрамдас қалалары, тәуелсіз құрамдас қалалары немесе жоғары дамыған қалалары жоқ провинциялардың басқа да астаналарын автоматты түрде қалаларға айналдыруды көздеген заң жобаларын енгізді.
In the 19th Congress of the Philippines, house bills were filed by various representatives which seeks Virac including other capital towns of provinces with no current component cities, independent component cities or highly urbanized cities to automatically convert into cities.
География
Вирак муниципалитеті арал провинциясының оңтүстік ұшын алып жатыр. Оның жалпы жер ауданы 18 778,4 гектарды құрайды. Жалпы ауданының 9 359,15 гектары немесе 49,84% орманды алқап, ал 9 419,25 гектары мемлекеттік жерлерге жатқызылып, пайдалануға берілген. Аймақтың шамамен жартысы тік жарлы, таулы және төбелі, жазықтармен, батпақты жерлермен, тік жартастармен және тасты тік беткейлермен толық. Қаланың шығысы мен оңтүстігі Тынық мұхиты мен Бато қаласымен, солтүстігі Сан-Мигельдің биік және жасыл тауларымен, ал батысы Сан-Андрестің көлбеу төбелерімен шектеседі. Виракта II типті климат орналасқан. Құрғақ мезгіл болмайды, жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 2500-3000 мм аралығында. Вирактың тайфун белдеуінің ортасында орналасуы салдарынан шілдеден қазанға дейін тайфундардың күшті әсеріне ұшырайды. Аймақтың ауыл шаруашылығына тәуелділігі экономикалық дамудың осы ауа райы келесіздіктерінен бұрынғыдай кедеру көруіне себеп болып отыр.
The municipality of Virac occupies the southern tip of the island province. It has a total land area of 18,778.4 hectares. Of its total, 9,359.15 hectares or 49.84% is forestland while 9,419.25 hectares are classified as alienable and disposable. Almost half of the area is rugged and mountainous, with hills and plains dotted with marshy land, rocky jutting cliffs and crags. The town is bounded on the east and south by the Pacific Ocean and Bato town, on the north by high and green mountain ranges of San Miguel, and on the west by the gently rolling hills of San Andres. Virac has a Type II climate. It has no dry season and an average precipitation of between 2,500 and 3,000 mm/annually. Virac's position in the middle of the typhoon belt means that it is heavily affected by typhoons from July to October. The region's dependence on agriculture means that economic development has always been hampered by these weather disturbances.
Демография
2020 жылғы санақта Вирактың халқы 76 520 адамды құрады, халық тығыздығы .
In the 2020 census, the population of Virac was 76,520 people, with a density of .
Дін
Католицизм бұл қалада терең тамыр жайған, халықтың 98 пайызы осы дінді қабылдаған. Вирак – епископ Маноло де лос Сантостың басқаратын тәуелсіз епархияның орталығы. Бұл қала бұрын Касерес архиепископиясының, содан кейін Легаспи епархиясының викариаты болған. Қаланың қасиетті қамқоршысы – Пәк Көңілді Мария, оның мерекесі 8 желтоқсанда тойланады.
Catholicism is a deeply rooted institution in this town with 98% of the people embracing the faith. Virac is the seat of an independent diocese with Bishop Manolo de los Santos, D. D., at the helm. The town was once a vicarship of the Archdiocese of Caceres and later, the Diocese of Legazpi. The patron of the town is the Immaculate Concepcion with the feast day celebrated on December 8.
Көлік
Вирак қаласын Вирак әуежайы қамтамасыз етеді. Қалада сондай-ақ теңіз порты бар, оннан күн сайын Альбай облысының Табако қаласынан паромдар қатынайды. Метро Маниладан келетін провинциялық автобустар көбінесе Катандуанеске бағытталған паромдарға мінеді, тікелей Виракқа барады немесе көршілес Сан-Андрес қаласы арқылы өтеді.
Virac is served by the Virac Airport. The town also has a seaport, with daily ferry trips from Tabaco City, Albay. Provincial buses coming from Metro Manila often board ferries bound for Catanduanes, either going directly to Virac or passing through neighboring San Andres.