Италия Социалистік Партиясы: Тарихы мен эволюциясы

Кіріспе

Италия социалистік партиясы (PSI) – Италиядағы социал-демократиялық және демократиялық социалистік саяси партия, тарихы бір ғасырдан астам уақытқа созылған, бұл елдің ең ұзақ өмір сүрген партияларының бірі. 1892 жылы Генуяда құрылған PSI бастапқыда Италияның саяси сол және социализмінің кең платформасы болды, Андреа Костаның революциялық социализмінен бастап Филиппо Туратидің марксистік реформашыл социализміне және Анна Кулищиоффтың анархизміне дейін. Турати басшылығымен партия парламенттік деңгейде Италия Республикалық партиясы мен Италия Радикалды партиясының жиі серігі болды, ал кейінірек Джованни Джолитти үкіметтері кезінде жұмысшы қозғалысы мен жұмысшы табының өкілдігін қамтамасыз ету үшін тарихи солшылдар мен Либералдық одақтың қалдықтарымен диалог жүргізді. 1900-ші және 1910-шы жылдары PSI сайлауда маңызды жетістіктерге қол жеткізді, 1919 жылы Италиядағы жетекші партияға айналды және 1921 жылғы елдің «Қызыл екі жылдығы» кезінде, оңшыл экстремистердің зорлық-зомбылық шабуылдарына ұшырады және елді қалаған революциялық бағытта жылжыта алмады. Италия Коммунистік партиясы болып белгілі партиядан бөліну және бұрынғы партия мүшесі, итальяндық фашист көшбасшысы Бенито Муссолинидің билікке келуі орын алды. Кейбір сарапшылар бұл оқиғаны үшінші жолға ұқсас социал-демократияның дамуымен салыстырып, осы құбылыстарды Ұлыбританиядағы «Жаңа лейбористер» құрылымынан жиырма жыл бұрын болған оқиғалар деп сипаттады. Ол кезде партия Еуропалық социал-демократиямен және Франсуа Миттеран, Фелипе Гонсалес, Андреас Папандреу және Марио Соарес сияқты пікірталасқан реформашыл социалистік партиялар мен көшбасшылармен байланыста болды және Жерорта теңізі немесе Оңтүстік Еуропа социализмінің маңызды өкілдерінің бірі болды. Осы кезеңде Италия «il sorpasso» кезеңінен өтіп, әлемдегі алтыншы ірі экономикаға айналды, бірақ мемлекеттік қарызы да өсті. Неолибералды саясатпен байланысты болғанымен, кейбіреулер 1970-ші жылдардағы дағдарыс кезінде социал-демократиялық консенсус әлсірегендіктен, PSI және Кракси, DC-нің сол қанатымен бірге, неолибералды және жекешелендіру тенденцияларына қарсы дирижизмді сақтады деп санайды. PSI 1994 жылы «Тангентополи» жанжалының нәтижесінде таратылды. Одан кейін бірқатар заңды мұрагерлер пайда болды, олардың ішінде Итальяндық социалистер (1994–1998), Итальяндық демократиялық социалистер (1998–2007) және 2007 жылы құрылған, 2009 жылдың қазанында PSI атауын алған Социалистік партия бар. Бұл партиялар орталық-сол коалиция құрамында жұмыс істеді.

Political party that existed in Italy from 1892 to 1994
the modern day party

The Italian Socialist Party (, PSI) was a social democratic and democratic socialist political party in Italy, whose history stretched for longer than a century, making it one of the longest living parties of the country. Founded in Genoa in 1892, the PSI was from the beginning a big tent of Italy's political left and socialism, ranging from the revolutionary socialism of Andrea Costa to the Marxist inspired reformist socialism of Filippo Turati and the anarchism of Anna Kuliscioff. Under Turati's leadership, the party was a frequent ally of the Italian Republican Party and the Italian Radical Party at the parliamentary level, while lately entering in dialogue with the remnants of the Historical Left and the Liberal Union during Giovanni Giolitti's governments to ensure representation for the labour movement and the working class. In the 1900s and 1910s, the PSI achieved significant electoral success, becoming Italy's first party in 1919 and during the country's Biennio Rosso in 1921, when it was victim of violent paramilitary activities from the far right, and was not able to move the country in the revolutionary direction it wanted. A split with what became known as the Communist Party of Italy and the rise to power of former party member and Italian fascist leader Benito Mussolini,<! —some observers compared this to the Third Way developments of social democracy and described these events as being twenty years ahead of New Labour in the United Kingdom. By that time, the party was aligned with European social democracy and like minded reformist socialist parties and leaders, including François Mitterrand, Felipe González, Andreas Papandreou and Mário Soares, and was one of the main representatives of Mediterranean or South European socialism. During this period, Italy underwent il sorpasso and became the world's sixth largest economy but also saw a rise of its public debt. While associated with neoliberal policies, as the post war consensus around social democracy was on the defensive amid the crisis of the 1970s, others argue that the PSI and Craxi, along with the DC's left wing when they governed, maintained dirigisme in contrast to the neoliberal and privatisation trends. The PSI was disbanded in 1994 as a result of the Tangentopoli scandals. A series of legal successors followed, including the Italian Socialists (1994–1998), the Italian Democratic Socialists (1998–2007) and the Socialist Party (formed in 2007, it took the PSI name in October 2009) within the centre left coalition,

Алғашқы жылдар

PSI 1892 жылы бірнеше жұмысшылар бірлестіктері мен партияларының делегаттары, оның ішінде Итальяндық жұмысшылар партиясы және Миландық социалистік лигасы тарапынан Итальяндық жұмысшылар партиясы (Partito dei Lavoratori Italiani) ретінде құрылды. Бұл 19 ғасырдың соңында пайда болған жаңа социалистік партиялардың бір толқынының бөлігі болды және алғашқы жылдары итальян үкіметі тарапынан қуғын-сүргінге ұшырады. Ол Германияның Социал-демократиялық партиясының үлгісімен құрылды. Сицилияда демократиялық және социалистік идеялармен жұртты қозғаған Сицилиялық фашилер қозғалысы күшейіп келе жатқанда, партия 1893 жылдың 8 қыркүйегінде Реджио-Эмилияда өзінің екінші съезін өткізіп, атын Итальяндық жұмысшылардың социалистік партиясы (Partito Socialista dei Lavoratori Italiani) деп өзгертті. 1895 жылдың 13 қаңтарында Пармада өткен үшінші съезде партия Италияның социалистік партиясы деп аталуға шешім қабылдады және Филиппо Турати партияның хатшысы болып сайланды.

Фашизмнің өрлеуі

Бірінші дүниежүзілік соғыс партияны қиратты. Православты социалистерге ұлттық синдикализмнің жақтастары қарсы шықты, олар итальян тілінде сөйлейтін аймақтарды Австрия империясының авторитарлық үстемдігінен босату үшін революциялық соғысқа шақырды және үкіметті зорлық-зомбылықпен қорқытып, корпоративтік мемлекет құруға мәжбүрледі. Ұлттық синдикалистер монархияны құлату үшін итальяндық республикашылдарды қолдауға ниеттенді, егер мұндай реформалар жасалмаса және Италия одақтас державалармен бірге соғысқа қатысып, Орталық державаларға қарсы күресті бүкіл әлемдегі бостандық пен демократияның соңғы жеңісі ретінде қарастырмаса. Партияның басым халықаралық және бейбітшілік қанаты, олар мұны буржуазиялық соғыс деп атады, одан қашуға бейілді болды. PSI-нің соғысты қолдаудан бас тартуы оның ұлттық синдикалистік фракциясының партиядан кетуіне немесе тазалануына әкелді, мысалы, ұлттық синдикалистік идеяға көңіл білдірген Муссолини. PSI-ден қуылған бірқатар ұлттық синдикалистер кейіннен 1914 жылы Муссолинидің итальяндық фашистік революциялық қозғалысына, соның ішінде 1915 жылғы Революциялық әрекеттердің фасциясына (кейіннен Итальяндық жауынгерлік фасциялар) қосылды. 1921 жылдың соңында өткен үшінші фашистік съезде Муссолини жауынгерлік фасцияларды Ұлттық фашистік партияға айналдырды. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін PSI тез Ресейдегі большевиктер қозғалысын қолдады және буржуазияны құлату туралы олардың шақыруын қолдады. 1919 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда Никола Бомбаччи басқарған PSI ең жоғары нәтижеге жетті: 32,0% және елдің депутаттар палатасында 156 орын. 1919 жылдан 1920-жылдарға дейін социалистер мен фашистер Италияның қалалық орталықтарындағы басты бәсекелес қозғалыстар ретінде пайда болды, олар жиі саяси зорлық-зомбылыққа жүгінді. 1919 жылы Туриннің социалистік партиясы Туриннің Қызыл Армиясын құрды, оған Қызыл скауттар мен велосипедшілердің ұлттық конфедерациясын құру туралы ұсыныс қоса берілді. 1921 жылғы Ливорно конгресінде партияның сол қанаты 1921 жылы Италия Коммунистік партиясын (PCdI) құру үшін бөлініп шықты, бұл бөлінуден PSI ешқашан қалпына келмеді және итальян саясатына зор әсер етті. 1922 жылы тағы бір бөлініс болды, оның басында Турати мен Джакомо Маттеотти болған партияның реформаторлық қанаты қуылды және Біртұтас социалистік партияны (PSU) құрды.

World War I tore the party apart. The orthodox socialists were challenged by advocates of national syndicalism, who called for revolutionary war to liberate Italian speaking territories from authoritarian Austrian Empire control and force the government by threat of violence to create a corporatist state. The national syndicalists intended to support Italian republicans in overthrowing the monarchy if such reforms were not made and if Italy did not enter the war together with the Allied Powers and their struggle against the Central Empires, seen as the final fight for the worldwide triumph of freedom and democracy. The dominant internationalist and pacifist wing of the party remained committed to avoiding what it called a bourgeois war. The PSI's refusal to support the war led to its national syndicalist faction either leaving or being purged from the party, such as Mussolini who had begun to show sympathy to the national syndicalist cause. A number of the national syndicalists expelled from the PSI later joined Mussolini's Italian fascist revolutionary movement in 1914, including the Fasces of Revolutionary Action in 1915 (later Italian Fasces of Combat). During the Third Fascist Congress in late 1921, Mussolini turned the Fasces of Combat into the National Fascist Party. After the Russian Revolution of 1917, the PSI quickly aligned itself in support of the Bolshevik movement in Russia and supported its call for the overthrow of the bourgeoisie. In the 1919 Italian general election, the PSI, led by Nicola Bombacci, reached its highest result ever: 32.0% and 156 seats in the country's Chamber of Deputies. From 1919 to the 1920s, Socialists and Fascists emerged as prominent rival movements in Italy's urban centres, often resorting to political violence in their clashes. In 1919, the Socialist Party of Turin formed the Red Army of Turin, which was accompanied by a proposal to organise a national confederation of Red Scouts and Cyclists. At the 1921 Livorno Congress, the left wing of the party broke away in 1921 to form the Communist Party of Italy (PCdI), a division from which the PSI never recovered and that had enormous consequences on Italian politics. In 1922, another split occurred when the reformist wing of the party, headed by Turati and Giacomo Matteotti, was expelled and formed the Unitary Socialist Party (PSU).

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

1946 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы сайлауда, ПСИ 20,7% дауыс алып, 18,9% дауыс жинаған Италия Коммунистік партиясынан (ПКИ) шамалы басым түсті. 1948 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда АҚШ Ұлыбританияның Лейбористік партиясын социалистерге коммунистермен жасалған барлық коалицияларды тоқтатуға жасырын түрде ықпал етті, бұл ПСИ-де жарылысқа алып келді. Пьетро Ненни басқаратын социалистер ПКИ-мен бірге Халықтық Демократиялық фронтына қатысуды жөн көрді, ал Джузеппе Сарагат Италия Жұмысшы Социалистік партиясын құрды. ПСИ жарылысқа ұшырағандықтан және ПКИ-ге қарағанда нашар ұйымдастырылғандықтан, коммунистік үміткерлердің бәсекеге қабілеті арта түсті. Нәтижесінде ПСИ парламенттік делегациясы екі есеге азайды. Дегенмен, ПСИ 1956 жылға дейін ПКИ-мен одақтас болды, бірақ 1956 жылғы Венгрия төңкерісін Кеңес Одағының басуы екі партия арасындағы үлкен жарылысқа себеп болды. 1960-1970 жылдары ПСИ үкіметте белсенді қатысуына қарамастан, ықпалын жоғалтты. ПКИ Италияның сол жағындағы басым саяси күшке айналып, біртіндеп одан басып өтті. ПСИ өзінің базасын кеңейту үшін PSDI-мен бірігіп, Бірыңғай Социалистік партия (PSU) атауын алды. 1968 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда PSU күткендей нәтижеге жете алмады, алған орындары 1963 жылы екі партия жеке-жеке алған орындардан кем болды, содан кейін тарап кетті. 1972 жылғы Италиядағы жалпы сайлау ПСИ-дің күрт құлдырауын көрсетті, партия 1958 жылы Ненни автономистік фракцияның жетекшісі болған кезде алған 14,2%-ға қарағанда 10%-дан аз дауыс алды. 1989 жылы Кракси ұсынған ПКИ-ді қоса алғанда. Ол Шығыс Еуропадағы коммунизмнің құлауы ПКИ-ді әлсіретеді және социалистік бірігуді қажет етеді деп сенді. Шындығында, ПСИ Италияның екінші ірі партиясы болуға және христиандық демократтарға қарсы жаңа солшыл коалицияның жетекші күші болуға мүмкіндік алды; бірақ «Солтүстік лигасы» мен «Тангентополи» жанжалдарының салдарынан бұл орын алмады.

In the 1946 Italian general election, the first after World War II, the PSI obtained 20.7% of the vote, narrowly ahead of the Italian Communist Party (PCI) that gained 18.9%. In the 1948 Italian general election, the United States secretly convinced Britain's Labour Party to pressure Socialists to end all coalitions with Communists, which fostered a split in PSI. Socialists led by Pietro Nenni chose to take part in the Popular Democratic Front along with the PCI, while Giuseppe Saragat launched the Italian Workers' Socialist Party. The PSI was weakened by the split and was far less organised than the PCI, so Communist candidates were far more competitive. As a result, the PSI parliamentary delegation was cut by a half. Nonetheless, the PSI continued its alliance with the PCI until 1956, when the Soviet repression of the Hungarian Revolution of 1956 caused a major split between the two parties. During the 1960s and 1970s, the PSI lost much of its influence despite actively participating in the government. The PCI gradually outnumbered it as the dominant political force in the Italian left. The PSI tried to enlarge its base by joining forces with the PSDI under the name Unified Socialist Party (PSU). After a disappointing loss in the 1968 Italian general election in which the PSU gained far fewer seats in total than each of the two parties had obtained separately in 1963, it disbanded. The 1972 Italian general election underlined the PSI's precipitate decline as the party received less than 10% of the vote compared to 14.2% in 1958, when Nenni assumed the leadership of the autonomist faction. including the PCI, proposed by Craxi in 1989. He believed that the Fall of Communism in eastern Europe had undermined the PCI and made Socialist Unity inevitable. In fact, the PSI was in line to become the Italy's second largest party and to become the dominant force of a new left wing coalition opposed to a Christian Democrat led one; this did not actually happen because of the rise of Lega Nord and the Tangentopoli scandals.

Құлдырау

1992 жылдың ақпан айында Миландағы социалистік аурухана әкімшісі Марио Киеза пара алып ұсталды. Кракси Киезаны партияның басқа бөлігімен қатысы жоқ, жалғыз ұры деп айыптады. Өзін опасыздыққа ұшыраған сезінген Киеза қылмыстарын полицияға мойындап, басқаларды кінәлады, осылайша бүкіл саяси жүйені қамтитын сот тергеулерінің тізбегі басталды. "Mani pulite" ("таза қолдар") деп аталған тергеуді үш миландық судья жүргізді, олардың ішінде Антонио Ди Пьетро харизматикалық мінезі мен жақын адамдардан жауап алу қабілеті арқасында ұлттық батыр атанды. 1992 жылғы Италиядағы жалпы сайлаудың әсер етпеу үшін төрт аптаға тергеу тоқтатылды, ал ПСИ сыбайлас жемқорлыққа қарамастан дауыстардың 13,6 пайызын жинады. Партияның көптеген өкілдері мәселені шешкенін ойлады, бірақ министрлер мен партия жетекшілеріне қарсы тергеу басталатынын түсінбеді. Сонымен қатар, 1992 жылдың мамыр айында көпшілік пікір итальяндықтардың көп бөлігінің сенімсіздікпен қараған саяси жүйеге қарсы судьяларды толық қолдады. Краксидің өзі 1992 жылдың желтоқсанынан бастап қылмыстық тергеуге алынды. 1993 жылдың сәуірінде Италия Парламенті төрт рет судьяларға Краксиге қатысты тергеуді жалғастыруға рұқсат бермеді. Италия газеттері даулы жағдайды жариялады, ал Краксидің Римдегі үйіне жастардың тобы шабуыл жасап, оған монета лақтырып, "Беттино, сен де осыны қалайсың ба?" деп айқайлады. Бұл оқиға сол кезеңнің символына айналды. 1992-1993 жылдары көптеген ПСИ аймақтық, облыстық және қалалық депутаттары, парламент мүшелері, қала әкімдері және тіпті министрлер айыптаулар мен қамауға алынды. Осыдан кейін көпшілік пікір ПСИ-ге қарсы бұрылды, партияның көптеген аймақтық кеңселерін адал және шынайы социалистік құндылықтарды қалайтын адамдар қоршады. 1993 жылдың қаңтар және ақпан айларында Клаудио Мартелли (бұрынғы Әділет министрі және Премьер-министрдің орынбасары) партия төрағалығына үміткер болды. Мартелли партияны сыбайлас жемқорлықтан тазарту және оны сайлауға дайын ету қажеттігін айтып, үміткер ретінде алға шықты. Оның көптеген жақтастары болғанымен, Мартелли мен Кракси екеуі де 1982 жылы Banco Ambrosiano екеуіне шамамен 7 миллион доллар берген оқиғаға қатысты болды. Содан кейін Мартелли партиядан және үкіметтен кетті. ПСИ мүшесі Джулиано Амато 1993 жылдың сәуірінде Премьер-министр лауазымынан кетті. Оның үкіметін Карло Азеглио Чампи басқарған технократтық үкімет алмастырды.

In February 1992, Mario Chiesa, a Socialist hospital administrator in Milan, was caught taking a bribe. Craxi denounced Chiesa by calling him an isolated thief, who had nothing to do with the party as a whole. Feeling betrayed, Chiesa confessed his crimes to the police and implicated others, starting a chain reaction of judicial investigations that would ultimately engulf the entire political system. The investigations, named mani pulite ("clean hands") was carried out by three Milanese magistrates among whom Antonio Di Pietro quickly stood out becoming a national hero thanks to his charismatic character and his ability to extract confessions. The investigations were suspended for four weeks for the 1992 Italian general election to take place in an uninfluenced atmosphere and the PSI managed to garner 13.6% of the vote in spite of the corruption scandals. Many in the party thought the scandal had been brought under control; they failed to realise that investigations would eventually be launched against ministers and party leaders. Furthermore, as early as May 1992, public opinion unconditionally supported the magistrates against a political system that the majority of Italians already distrusted. Craxi himself was under criminal investigation since December 1992. In April 1993, the Italian Parliament denied four times the authorisation for magistrates to continue investigation for Craxi. Italian newspapers shouted scandal and Craxi was besieged at his Rome residence by a crowd of young people, who threw coins at him, shouting "Bettino, do you want these as well?" This scene was to become one of the many symbols of that period. In 1992–1993, many PSI regional, provincial, and municipal deputies, MPs, mayors and even ministers found themselves overwhelmed with accusations and arrests. At this point, public opinion turned against the PSI and many regional headquarters of the party were besieged by people who wanted an honest party with true socialist values. Between January 1993 and February 1993, Claudio Martelli (former Justice Minister and Deputy Prime Minister) started to contend for party leadership. Martelli stepped forward as a candidate, emphasising the need to clean the party of corruption and make it electable. Although he had many supporters, Martelli and Craxi were both caught in a scandal dating back to 1982, when the Banco Ambrosiano gave to the two of them around 7 million dollars. Martelli subsequently resigned from the party and from the government. Giuliano Amato, a member of the PSI, resigned as Prime Minister in April 1993. His government was succeeded by a technocratic government led by Carlo Azeglio Ciampi.

Тарату

1993 жылдың ақпан айында Кракси партия хатшысы лауазымынан қанағаттамады. 1992-1993 жылдар аралығында партия мүшелерінің көпшілігі саясаттан шығып, үш PSI депутаты өз-өзіне қол жұмсады. Краксидің орнын екі социалистік кәсіподақ жетекшісі – алдымен Джорджио Бенвенуто, сосын Оттавиано Дель Турко басты. 1993 жылғы желтоқсан айында өткен провинциялық және муниципалитет сайлауларында PSI партиясы шамамен 3% дауыс алып, дерлік жойылды. 1990 жылы Милан қаласында PSI 20% дауыс жинаған болса, 1993 жылы тек 2% ғана алып, қалалық кеңеске өте алмады. Дель Турко партияның беделін қайта жаңғыртуға тырысты, бірақ нәтиже бермеді. 1994 жылғы Италияның жалпы сайлауына қарай PSI партиясы күйреудің алдында тұрды. Оның қалдықтары сайлауға посткоммунистік PCI-нің жаңа түрі – «Солтүстіктің демократиялық партиясы» (PDS) басқаратын «Прогрессивтер альянсы» құрамында қатысты. Дель Турко партия таңбасын жылдам өзгертіп, жаңару идеясын күшейтуге тырысты, бірақ бұл PSI-дің 1992 жылғы 13,6% дауысқа қарағанда 2,2% ғана дауыс жинауына кедергі болмады. PSI 16 депутат пен 14 сенатор сайлады, бұл 1992 жылғы 92 депутат пен 49 сенатордан кем. Олардың көпшілігі партияның сол қанатынан шыққан, Дель Турконың өзі де сондай болды. Көптеген социалистер басқа саяси күштерге қосылды, олардың ішінде Сильвио Берлускони жетекшілігіндегі «Forza Italia», «Patto Segni» және «Демократиялық альянс» партиялары басты орын алды. Партия екі жылдан кейін, 1994 жылдың 13 қарашасында таратылды. Осы екі жыл ішінде оның көптеген жетекшілері, әсіресе Кракси, «Тангентополи» ісіне қатысып, саясаттан кетуге шешім қабылдады. 100 жылдық тарихы бар партия, басшыларының PSI-ді жеке тұлғалармен байланыстыруының нәтижесінде жабылды.

Диаспора

Басқа партиялармен келіспеген социалистер екі топқа бөлінді: Энрико Бозелли, Оттавиано Дель Турко, Роберто Виллетти, Риккардо Ненчини, Чезаре Марини және Мария Розария Маниеридің итальяндық социалистері (SI), олар PDS-тен тәуелсіз болуға шешім қабылдады; және Валдо Спини, Антонио Руберти, Джорджио Руффоло, Джузеппе Перику, Карло Карли және Розарио Оливоның Еңбек федерациясы (FL), олар онымен тығыз одақтастыққа түсті. SI 1998 жылы басқа социалистік топтармен бірігіп, Италияның демократиялық социалистерін (SDI) құрды, ал FL сол жылы Демократтар (DS) партиясын құру үшін PDS-пен бірікті. 1994 және 1996 жылдар аралығында көптеген бұрынғы социалистер Forza Italia (FI) партиясына қосылды, соның ішінде Джулио Тремонти, Франко Фраттини, Массимо Балдини және Луиджи Чезаро. Джанни Де Михелис, Уго Интини және Краксиге жақын саясатшылар Социалистік партияны құрды, ал Фабрицио Чиччито мен Энрико Манка сияқты басқалары Реформалық Социалистік партияны іске қосты. 2000-шы жылдары екі ұйым партияның мұрагері екенін мәлімдеді, атап айтқанда, Италияның демократиялық социалистері (SDI), Италияның жаңа социалистік партиясы (NPSI) және 2001 жылы Джанни Де Михелис, Клаудио Мартелли және Бобо Кракси құрған Италия социалистерінен (SI) пайда болды. SDI мен NPSI екеуі де шағын саяси күштер болды. Көптеген социалистік мүшелер мен сайлаушылар FI-ге қосылды, ал басқалары DS және «Демократия – бостандық» – «Маргаритка» (DL) партияларына қосылды. Көптеген адамдар енді ешқандай партияға мүше болған жоқ. Кейбір бұрынғы социалистер «Азаттық халқына» (PdL) қосылып, 2013 жылы FI қайта құрылғанда оның құрамында қалды, ал басқалары солшыл демократиялық партияға (PD) және қазіргі Социалистік партияға (PS) кірді. FI-ге қосылған социалистердің қатарында Тремонти, Фраттини, Фабрицио Чиччито, Ренато Брунетта, Амалия Сартори, Франческо Муссото, Маргарита Бонивер, Франческо Колуччи, Рафаэле Яннуцци, Маурицио Саккони, Луиджи Чезаро және Стефания Кракси бар. Өзін социалист деп санағандардың оң орталық партияның мүшесі болуы таңғажайып көрінсе де, олардың көптегені сол орталықтың бұрынғы коммунистердің бақылауында екенін және негізгі әлеуметтік демократия үшін күресудің ең жақсы жолы FI/PdL арқылы екенін сезінді. Вальдо Спини, Джорджио Бенвенуто, Джанни Пителла және Гульельмо Эпифани DS-ке қосылды, ал Энрико Манка, Тициано Треу, Лаура Финкато және Линда Ланциллотта DL-ге қосылды. Джулиано Амато «Зәйтүн ағашына» тәуелсіз ретінде қосылды. 2007 жылы SDI, Джанни Де Михелис басқаратын NPSI-дің бір бөлігі, Бобо Краксидің итальяндық социалистері, Рино Формиканың «Социализм – бостандық» және DS-тен бөлінген топтар бірігіп, Социалистік партияны (PS) құрды, ол 2011 жылы Итальяндық социалистік партиясы (PSI) деп аталды. Бұл PSI – Парламентте өзін социалистік деп атайтын жалғыз итальяндық партия; көптеген басқа социалистік бірлестіктер мен ұйымдар саяси пікірталасқа оң және сол орталық коалицияларында қатысады.

Socialists who did not align with the other parties organised themselves in two groups: the Italian Socialists (SI) of Enrico Boselli, Ottaviano Del Turco, Roberto Villetti, Riccardo Nencini, Cesare Marini, and Maria Rosaria Manieri, who decided to be autonomous from the PDS; and the Labour Federation (FL) of Valdo Spini, Antonio Ruberti, Giorgio Ruffolo, Giuseppe Pericu, Carlo Carli, and Rosario Olivo, who entered in close alliance with it. The SI eventually merged with other Socialist splinter groups to form the Italian Democratic Socialists (SDI) in 1998, while the FL merged with PDS to form the Democrats of the Left (DS) later on that year. Between 1994 and 1996, many former Socialists joined Forza Italia (FI), as did Giulio Tremonti, Franco Frattini, Massimo Baldini, and Luigi Cesaro. Gianni De Michelis, Ugo Intini and several politicians close to Craxi formed the Socialist Party, while others like Fabrizio Cicchitto and Enrico Manca launched the Reformist Socialist Party. In the 2000s, two outfits claimed to be the party's successor, namely the Italian Democratic Socialists (SDI) that evolved from the Italian Socialists (SI) and the New Italian Socialist Party (NPSI) founded by Gianni De Michelis, Claudio Martelli, and Bobo Craxi in 2001. Both the SDI and the NPSI were minor political forces. A number of Socialist members and voters joined FI, while others joined the DS and Democracy is Freedom – The Daisy (DL). Many others were not members of any party any more. Some former Socialists were affiliated to The People of Freedom (PdL) and remains in the 2013 refoundation of FI, while others are in centre left Democratic Party (PD) and modern day Socialist Party (PS). Socialists who joined FI include Tremonti, Frattini, Fabrizio Cicchitto, Renato Brunetta, Amalia Sartori, Francesco Musotto, Margherita Boniver, Francesco Colucci, Raffaele Iannuzzi, Maurizio Sacconi, Luigi Cesaro, and Stefania Craxi. Although it may seem unusual for self identified socialists to be members of a centre right party, many of those who did so felt that the centre left was by now dominated by former Communists and the best way to fight for mainstream social democracy was through FI/PdL. Valdo Spini, Giorgio Benvenuto, Gianni Pittella and Guglielmo Epifani joined the DS, while Enrico Manca, Tiziano Treu, Laura Fincato, and Linda Lanzillotta joined DL. Giuliano Amato joined The Olive Tree as an independent. In 2007, some former Socialists, including the SDI, a portion of the NPSI led by Gianni De Michelis, The Italian Socialists of Bobo Craxi, Socialism is Freedom of Rino Formica and splinters from the DS joined forces and formed the Socialist Party (PS), renamed Italian Socialist Party (PSI) in 2011. This PSI is the only Italian party represented in Parliament that explicitly refers to itself as Socialist; many other Socialist associations and organisation participate to the political debate both in the centre right and the centre left coalitions.

Идеология

Бір ғасырлық тарихында партияның социализмі революциялық социалистік бастамаларынан, реформашы фракция азшылықта болғанмен, парламенттік және реформашыл социализмге, демократиялық социализмге және әлеуметтік демократияға қарай дамыды. 1921 жылы партияның радикалды фракциялары Италия коммунистік партиясын (PCI) құру үшін бөлініп кеткенімен, партияның сол қанаты, Максималистік фракцияның мұрагері, кем дегенде 1980 жылға дейін күшті болды, содан кейін Беттино Кракси басшылығымен PSI либералды социалистік партия болып қайта ұйымдастырылды. 1910 жылдардың соңында социалистер өз ұйымдарын Италияның барлық аймақтарына кеңейтті, бірақ Солтүстік Италияда олар ертерек пайда болды және сайлау округтері осында орналасқандықтан, күштірек болды. 1919 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда, өткен онжылдықтағы сайлау реформаларының, әсіресе бұрынғы көпшілік дауыс алатын жүйенің орнына пропорционалды өкілдіктің енгізілуінің арқасында, партия ең жақсы нәтижесін көрсетті: 32,0% және 156 орын. PSI сол кезде Эмилия-Романья, Тоскана және солтүстік-батыс Пьемонт аймақтарының ауылдық жұмысшыларының, сондай-ақ Турин, Милан, Венеция, Болонья және Флоренция қалаларының өнеркәсіп жұмысшыларының өкілі болды. 1919 жылы партия Пьемонтта 49,7% (Новарада 60% астам), Ломбардияда 45,9% (Мантуя мен Павияда 60% астам), Эмилия-Романьяда 60,0% (Болонья мен Феррара маңында 70% астам), Тосканада 41,7% және Умбрияда 46,5% дауыс жинады. 1948 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда социалистер Италия коммунистік партиясымен (PCI) бірлесіп, Халықтық демократиялық фронтқа қатысты, бірақ коммунистердің жақсы ұйымдастырылған дауыс жинау машинасы мен социал-демократиялық фракцияның партиядан бөлінуі салдарынан, депутаттар палатасындағы орындарының жартысына жуығын жоғалтты. 1953 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда PSI дауыстардың 12,7% ғана жинап, По өзенінің үстіндегі негізгі аймағына дейін шектелді, Ломбардия мен Венетода коммунистерден азырақ дауыс алды. Екі партия арасындағы бұл айырмашылық 1976 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда ең жоғары деңгейге жетті, онда PCI дауыстардың 34,4% алды, ал PSI 9,6% ғана жинады. Сол кезде коммунистердің дауысы PSI-ның дәстүрлі негізгі аймақтарында – Эмилия-Романья мен Тосканада социалистерден бес есеге жуық болды, ал Солтүстік аймақтарда үш есеге артық дауыс алды. PSI солтүстік-шығыс Пьемонт, солтүстік-батыс және оңтүстік Ломбардия, солтүстік-шығыс Венето және Фриули-Венеция-Джулия сияқты жерлердегі шағын бекіністерін сақтап қалды, онда олар тұрақты түрде 12-20% дауыс жинады. 1980 жылдары Беттино Кракси басшылығымен PSI дауыс беру көрсеткіштерін айтарлықтай арттырды. Партия Ломбардия, Солтүстік-шығыс Венето және Фриули-Венеция-Джулия аймақтарындағы өзінің позициясын нығайтып, Оңтүстік Италиядағы билік базасын кеңейтті, бұл Христиандық демократия, Италиялық республикалық партия, Италиялық демократиялық социалистік партия және Италиялық либералды партиясынан құралған Пентапартито коалициясының барлық партиялары да бастан кешірді. 1987 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда PSI дауыстардың 14,3% ын жинады, бұл Кракси басқарып отырған төрт жылдық үкіметтен кейін күткеннен төмен болды. Солтүстік-батыс Ломбардия мен Солтүстік-Шығыстағы жоғары дауыс үлесімен қатар (екеуі де 18-20% шамасында), PSI Кампанияда (14,9%), Апулияда (15,3%), Калабрияда (16,9%) және Сицилияда (14,9%) жақсы нәтиже көрсетті. 1992 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда Оңтүстікке қарай бағытталған бұл тенденция одан да айқын болды, сонымен қатар ол PSI-ның негізгі мұрагерлерінде – итальяндық социалистерде, итальяндық демократиялық социалистерде, жаңа итальяндық социалистік партияда және қазіргі заманғы итальяндық социалистік партияда да көрініс тапты, олардың барлығы сол Оңтүстік аймақтарында әрқашан күшті болды. Социалистер, коммунистер мен христиандық демократтар сияқты, Ломбардияда, әсіресе, Лега Норд партиясына дауыс берушілердің көбеюіне байланысты дауыстарды жоғалтты, бірақ Оңтүстікте дауыс жинады, Кампанияда 19,6%, Апулияда 17,8% және Калабрияда 17,2% дауыс алды. Партияның символикасы біртіндеп өзгертілді. 1978 жылы Кракси партияның логотибін өзгертуді шешті. Ол Португалиядағы "Гвоздика революциясы" құрметіне партияның жаңа бағытын бейнелеу үшін қызыл гвоздиканы таңдады. Партия символының төменгі бөлігіндегі бұрынғы балға мен орақ суретін кішірейтті, ал 1987 жылы оны мүлдем жойды.

During its century long history, the party's socialism evolved from its revolutionary socialist beginnings, with the Reformist faction in minority, to parliamentary and reformist socialism, democratic socialism, and social democracy. While its more radical factions split to form the Italian Communist Party (PCI) in 1921, the party's left wing, heir of the Maximalist faction, remained strong at least until the 1980s, when the PSI under Bettino Craxi was rebranded as liberal socialist. By the end of the 1910s, Socialists had broadened their organisation to all the regions of Italy but were stronger in Northern Italy, where they emerged earlier and where they had their constituency. In the 1919 Italian general election, thanks to the electoral reforms of the previous decade and especially the introduction of proportional representation in place of the old first past the post system, they had their best result ever: 32.0% and 156 seats. The PSI was at the time the representative of both the rural workers of Emilia Romagna, Tuscany and north western Piedmont and the industrial workers of Turin, Milan, Venice, Bologna, and Florence. In 1919, the party won 49.7% in Piedmont (over 60% in Novara), 45.9% in Lombardy (over 60% in Mantua and Pavia), 60.0% in Emilia Romagna (over 70% around Bologna and Ferrara), 41.7% in Tuscany, and 46.5% in Umbria. In the 1948 Italian general election, Socialists took part to the Popular Democratic Front with the Italian Communist Party (PCI) but lost almost half of their seats in the Chamber of Deputies due to the better get out the vote machine of Communists and the split of the social democratic faction from the party, the Italian Workers' Socialist Party (7.1%, with peaks over 10% in the Socialist strongholds of the North). In the 1953 Italian general election, the PSI was reduced to 12.7% of the vote and to its heartlands above the Po River, having gained more votes than Communists only narrowly in Lombardy and Veneto. The margin between the two parties would have become larger and larger until its peak in the 1976 Italian general election, when the PCI won 34.4% of the vote and the PSI stopped at 9.6%. At that time, Communists had almost five times the vote of Socialists in the PSI's ancient heartlands of rural Emilia Romagna and Tuscany, and three times in the Northern regions, where the PSI had some local strongholds left such as in north eastern Piedmont, north western and southern Lombardy, north eastern Veneto, and Friuli Venezia Giulia, where it gained steadily 12–20% of the vote. Under the leadership of Bettino Craxi in the 1980s, the PSI had a substantial increase in term of votes. The party strengthened its position in Lombardy, north eastern Veneto and Friuli Venezia Giulia, and broadened its power base to Southern Italy, as all the other parties of Pentapartito coalition (Christian Democracy, Italian Republican Party, Italian Democratic Socialist Party, and the Italian Liberal Party) were experiencing. In the 1987 Italian general election, the PSI gained 14.3% of the vote, which was below expectations after four years of government led by Craxi. Alongside the high shares of vote in north western Lombardy and the North East (both around 18–20%), the PSI did fairly well in Campania (14.9%), Apulia (15.3%), Calabria (16.9%), and Sicily (14.9%). In the 1992 Italian general election, this trend toward the South was even more evident, and is also reflected in the PSI's main successors, the Italian Socialists, the Italian Democratic Socialists, the New Italian Socialist Party, and the modern day Italian Socialist Party, all of which had always been stronger in those Southern regions. While Socialists, like Communists and Christian Democrats, had lost votes to Lega Nord, especially in Lombardy, they gained in the South, reaching 19.6% of the vote in Campania, 17.8% in Apulia, and 17.2% in Calabria. The symbolism of the party was gradually moderated. In 1978, Craxi decided to change the party logo of the party. He chose a red carnation to represent the new course of the party, in honour of the Carnation Revolution in Portugal. The party shrank the size of the old hammer and sickle in the lower part of the symbol. It was eventually eliminated altogether in 1987.