Кіріспе

Себептеріне бала туу, ішек қату, созылмалы жөтел, ауыр зат көтеру, жатырды алып тастау, генетикалық бейімділік және артық салмақ жатады. Негізгі механизм – қуық және кіндік арасындағы бұлшықеттер мен байланыстырушы тіндердің әлсіреуі. Жасы ұлғайған сайын бұл жағдай жиірек кездеседі.

Степендеу

Цистоцеленің ауырлық деңгейін анықтау үшін бірнеше шкалалар бар. 1996 жылы жасалған кіші таз мүшелерінің түсуін сандық бағалау (POP Q) жүйесі цистоцеленің кіндікке қарай төмен түсуін өлшейді.

Эпидемиология

Үлкен зерттеу әйел өмірі бойында 29% көрсеткішті анықтады. Басқа зерттеулер қайталану деңгейі 3% дейін төмендеуі мүмкін екенін көрсетеді.

Тарих

Көптеген ежелгі мәдениеттер мен аймақтарда цистоцеле туралы айтылған. Гиппократтың пролапс себебі туралы өз теориясы болған. Ол жақында болған босанғандық, суық аяқ, «шамадан тыс жыныстық қатынас», күш салу және шаршау осы жағдайға себеп болуы мүмкін деп ойлаған. Гиппократтың күйеу баласы Полибус былай деп жазған: «Пролапс болған жатырды емдеу үшін жергілікті құрғатушы лосьондар, қынапқа салынған табиғи губка немесе жарты гранат қолданылған». 350 жылға қарай Соран есімді тағы бір дәрігер емдеу әдістерін сипаттап, гранатты сірке суына малып, содан кейін енгізуге кеңес берген. Әйел төсек режимін сақтап, сұйық пен тамақ қабылдауын азайтса, ем сәтті болуы мүмкін. Егер емдеу әлі де тиімсіз болса, әйелдің аяқтары үш күнге байланатын. 1521 жылы Беренгарио да Карпи пролапсқа арналған алғашқы хирургиялық емді жасаған. Ол пролапсты арқанмен байлап, екі күнге, тірілуге жарамсыз болғанша тартып, содан кейін кесіп тастаған. Содан кейін кесілген жерге шарап, алоэ және бал жағылған. 1700 жылдары швейцариялық гинеколог Пейер цистоцеле туралы сипаттама жариялаған. Ол цистоцеле және жатырдың пролапсын сипаттап, құжаттаған. 1730 жылы Халдер цистоцелені босанумен байланыстырған. Осы кезеңде қазіргі күнге дейін қолданылып келе жатқан терминологияны стандартизациялау жұмыстары басталған. 1800 жылдары анестезияның хирургиялық жетістіктері, тігістер, тігіс материалдары және Джозеф Листердің антисептикалық теориясын қабылдауы цистоцелемен ауырған әйелдердің жағдайын жақсартқан. Алғашқы хирургиялық әдістер әйелдердің денесінде жасалған. 1823 жылы Герадин кесу және резекция емдеуге көмектесуі мүмкін деп ұсынған. 1830 жылы Диффенбах тұңғыш рет тірі әйелдің қынабын кескен. 1834 жылы Менде тіндердің жиектерін кесіп, жөндеуге болатынын ұсынған. 1859 жылы Хугье жатыр мойнының ампутациясы ұзарту мәселесін шешеді деп ұсынған. 1866 жылы цистоцелені түзету әдісі ұсынылды, ол қазіргі процедураларға ұқсас болды. Кейіннен Сим қынап қабырғасының толық қалыңдығын кесуді қажет етпейтін басқа процедураны жасаған. 1888 жылы цистоцелені емдеудің тағы бір әдісі Манчестер алдыңғы қынап қабырғасын жөндеумен, жатыр мойнының ампутациясымен және перинеоррафиямен үйлестірген. 1909 жылы Уайт цистоцеле жөндеуінің жоғары қайталану деңгейін атап өткен. Осы кезде қынапты тірек құрылымдарға қайта бекіту сәттірек болады және қайталануы азаяды деп ұсынылған. Осы ұсыныс 1976 жылы да қайта ұсынылды, бірақ одан әрі зерттеулер қайталану көрсеткіші жақсы емес екенін көрсеткен. 1888 жылы ішке кіріп, қайта жалғауды жүзеге асыратын емдер қолданылған. Кейбіреулер бұған келіспей, жамбас арнасы арқылы кіруге кеңес берген. 1898 жылы ішке қарай жасалатын тағы бір әдіс ұсынылды. 1961 жылға дейін ешқандай жаңа жетістіктер байқалмады, ол кезде алдыңғы қынап қабырғасын Купердің байламдарына қайта қосу қолданыла бастады. Өкінішке орай, кейбір пациенттерде алдыңғы жасушаның оңалтуы сәтті болғанымен, жасушаның артқы қабырғасының пролапсы пайда болды. 1955 жылы жамбас құрылымдарын қолдау үшін торды пайдалану қолданысқа енді. 1970 жылы хирургияда алдыңғы қынап қабырғасын нығайту үшін шошқаның тіні қолданыла бастады. 1976 жылдан бастап, блендерлік пролапсты емдеу үшін қынапты хирургиялық жолмен алып тастаумен бірге тігуді жақсарту басталды. 1991 жылы жамбас тіреу құрылымдарының егжей-тегжейлі анатомиясы туралы болжамдар кейбір жамбас құрылымдарының болуы және басқаларының болмауы туралы сұрақтар тудырды. Соңғы уақытта цистоцелені емдеу үшін дің жасушаларын және робот көмегімен жасалатын лапароскопиялық хирургияны қолдануда.