Кіріспе

Трендтерді көрсететін тұлға немесе топ. Тренд индикаторының ұғымы.

Беллведер – трендтердің көшбасшысы немесе көрсеткіші. Саясатта бұл термин көбінесе географиялық аймақты сипаттау үшін метафоралық түрде қолданылады, онда саяси тенденциялар кеңірек аймақтың тенденцияларын шағын көлемде қайталайды, сондықтан бұл аймақтағы сайлау қорытындысы, соңғы аймақтағы нәтижені болжауы мүмкін. Экономикада «беллведер» экономикалық трендтің жетекші индикаторы болып табылады. Әлеуметтанушылар бұл терминді белсенді мағынада, трендтерді жасауға, оларға әсер етуге немесе белгілеуге бейім адамдарға немесе топтарға қолданады.

Этимология

Бұл термин орта ағылшын тіліндегі "belle weder" сөзінен туындаған, ол бас қойдың (еркек қойдың) мойнына қоңырау тағу әрекетін білдіретін. Содан кейін қойшы қоңыраудың дыбысын естіп, тіпті қойлар көзден жоғалғанда да олардың қозғалысын анықтай алатын. Бұл сөз алғаш рет 15 ғасырда осы мағынада қолданылған. Жарнама саласындағы тәжірибелі мамандар институты (IPA) жариялайтын "Bellwether Report" тоқсандық есебі Ұлыбританияның жарнама және маркетинг саласындағы шығындардың өзгеруін қадағалайды.

Үндістан

Екі жеке округ, Валсад және Батыс Дели, соңғы он бір жалпы сайлауда жеңіске жеткен партияға қатарынан дауыс берді. Бұған қоса, Делиде көпшілік мандатты жеңген партия 1998 жылдан бері үкімет құрап келеді. Уттар-Прадеш штаты да елдің бағытын көрсететін штат ретінде саналады, себебі ұлттық үкіметті көбінесе осы штатта ең көп орын жеңген партия құрады.

Ирландия

Ирландияда пропорционалды сайлау жүйесі қолданылады, онда саясаткерлер бір ауыстырылатын дауыс арқылы сайланады. Бұл жерде сайлау көрсеткіштері тек Ирландияның көпмандатты округтеріне сайланған әр партияның үміткерлерінің санымен өлшенуі мүмкін, бұл округтер тақ саны мүшелерді сайлайды. 1981 жылғы жалпы сайлау мен 2011 жылғы жалпы сайлау аралығында Мит және оның ізбасарлары Мит Ист және Мит Уэст округтері Фианна Фейл үкімет құрған жылдары Фианна Фейл депутаттарының көпшілігін, ал Файн Гейл мен Лейборист партиялары үкімет құрған жылдары осы партиялардың депутаттарының көпшілігін сайлап келді.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда үш қалыпты түрде қабылданған белгілі сайлау округтері бар: Гамильтон Шығысы және Гамильтон Батысы, екеуі де Гамильтон қаласының төңірегінде орналасқан, сондай-ақ Оклендтің Солтүстік жағалауындағы Норткотт. Гамильтон Батысы 1969 жылы, ал Норткотт 1996 жылы алғаш рет сайлауға қатысқаннан бері әрқайсысы бір сайлауды өткізіп алды. Гамильтон Шығысы, алғаш рет 1972 жылы сайлауға қатысып, үш сайлауды өткізіп алды – 1993, 1999 және 2005 жылдарды. 2017 жылғы сайлауда олардың барлығын Ұлттық партия ұтып алды, бірақ Лейбористер партиясы сайлаудан кейін үкімет құрды. Дегенмен, Ұлттық партия Парламенттегі ең ірі партия болып қайта сайланғандықтан, екі округ белгілі мәртебесін сақтап қалды, бірақ шектеулі дәрежеде.

Филиппин

Филиппинде филиппин президенттік сайлауының жеңімпазы 1935 жылдан бері Негрос Ориентал аймағында 1961 және 2016 жылдардан басқа барлық жағдайларда жеңіске жеткен, ал Базилан аймағында 1973 жылдың желтоқсанында құрылғаннан бері (алғашқы сайлау 1981 жылы) жеңіске жеткен. 2016 жылы Негрос Ориентал екінші орын алған үміткерге дауыс бергеннен кейін, Агусан-дель-Норте және Ланао-дель-Сур ең ұзақ үздіксіз тізбекті сақтап, олардың провинциялық жеңімпаздары 1969 жылғы сайлаудан бері президент болып сайланып келеді. Бірақ Ланао-дель-Сур 2022 жылы жеңілген үміткерге дауыс берген соң, ең ұзақ тізбек Агусан-дель-Нортеге көшті. Вице-президент сайлауларында Пангасинан 1986 және 2016 жылдардан басқа барлық сайлауда жеңімпазға дауыс берді.

Португалия

1975 жылы демократия қайта орнатылғаннан бері Португалия Ұлттық Ассамблеясына өтетін әрбір жалпы сайлауда Брага сайлау округі сайлауда ең көп мандат алған партияға немесе коалицияға дауыс берді. (Айта кетейік, 2015 жылғы сайлаудан кейін Ассамблеядағы екінші ірі партия азшылық үкімет құрды.) Гвоздика революциясынан бері өтетін барлық жалпы, Еуропалық Одақ, қала әкімі (2009 жылдан басқа) және президенттік сайлауларда Португалияның астанасы Лиссабон сайлауда ең жоғары үлес жинаған партияға немесе коалицияға дауыс берді.

Швеция

"Som Ljungby röstar röstar Sverige" ("Люнгби қалай дауыс берсе, Швеция да солай дауыс береді") деген мәтел 1970 жылдардың басында пайда болған, бірақ соңғы кезде (2006 жылы) Карлстад, Кальмар және Хальмстадтағы сайлау нәтижелері Риксдагқа сайлаудағы жалпыұлттық нәтижеге жақын болды. Ұлттық нәтижелерге қарағанда оңға қарай бұрылған бұл тенденция 2022 жылға қарай одан да күшейді. Сол сайлауда Люнгби жалпы Швециядан 17 баллға оңға қарай ығысты. Швеция Статистика агенттігінің мәліметінше, Карлстадтағы сайлау нәтижелері 21-ші ғасырдың басында үш рет өткен сайлауда ұлттық нәтижелерге ең жақын болды, бұл факті медиада жиі Gallup сауалнамалары арқылы аталып өтті. Сондықтан Карлстад енді нақты бағыт-бағдар беретін қала емес. 2022 жылға қарай Швециядағы бағыт-бағдар беретін қалалардың мәртебесі әртүрлі муниципалитеттер арасындағы айырмашылықтарға байланысты көбінесе өнеркәсіптен кейінгі дамыған қалаларға ауысты, сондай-ақ шағын қалалар да үміткерлердің қатарында болды. Бұл мәртебе үлкен қалалардың солға, ал кіші қалалардың оңға қарай ығысуына байланысты тез өзгерді. 2022 жылы ұлттық орташа көрсеткіштен жарты баллға жуық болған ірі муниципалитеттердің ішінде Алингсос, Борланге, Гевле және Карлскога бар. Бұл муниципалитеттерде оңшыл коалиция шамалы артықшылықпен жеңіске жетті. Сонымен қатар, бірнеше кішігірім муниципалитеттер ұлттық коалицияның көрсеткіштеріне жақын болды, бірақ ешбір аймақ партиялардың нақты нәтижелерін толық бейнелемеді.

Лондонның округтік сайлауы

Ұлы Лондон 1964–1965 жылдары құрылғаннан бері Хаммерсмит пен Фулхэм Лондон аудандық кеңесінің сайлау қорытындылары, әдетте GLA немесе соңғы кезде Лондон мэрі мен Ассамблеясымен бірге, көптеген Лондондық биліктерді басқаратын партияның нәтижелерімен сәйкес келіп отырды. Бірақ 2010 жылы Лейбористер партиясының Лондон кеңестерінде басымдыққа ие болуына дейін (бұл басымдық қазірге дейін сақталып келеді) және 1978 және 1982 жылдардағы кері жағдайға дейін бұл үрдіс бұзылды. Соңғы екі сайлаудың нәтижесінде аудандық деңгейде ешбір партия басымдыққа ие болған жоқ.

Шотландия Парламенті

Каннингхем Солтүстік, Стирлинг және На h Эйлеан ан Иар сайлау округтері Шотландия парламенті сайлауының барлық сайлауларында ең көп орын алған партиядан үнемі MSP сайлап отыр. Сонымен қатар, Алмонд Вэлли, Данди Сити Вест, Эдинбург Шығыс, Глазго Саутсайд, Килмарнок және Ирвин Вэлли, сондай-ақ Мид-Файф және Гленроут сайлау округтері 2011 және 2016 жылғы сайлауларда ең ірі партиядан MSP сайлады. Бұл үрдіс олардың бұрынғы сайлау округтерінде (Ливингстон, Данди Вест, Эдинбург Шығысы және Муссельбург, Глазго Гован, Килмарнок және Лудун, Файф Орталығы) 1999, 2003 және 2007 жылғы сайлауларда да байқалған.

Бразилия

Бразилияның тікелей президенттік сайлауында 1955 жылдан 2022 жылға дейін соңғы турдың жеңімпазы Минас-Жерайс штатын баурап алды. Штатта 21 миллионнан астам тұрғын бар, оның ішінде Бело-Оризонте қаласы да кіреді, және ол бүгінгі күнге дейін тоғыз президенттің дүниеге келген жері болып табылады. Штаттың халқы елдің 10,1 пайызын құрайды. Ол географиялық құрылысы жағынан алуан түрлі және Франциядан ауданы жағынан үлкен, сонымен қатар Бразилия қоғамы мен экономикасының кішігірім нұсқасы ретінде қарастырылады.

Франция

1958 жылы Францияның Бесінші Республикасы кезінде маңызды рөлі басталганнан бері, президент 1965 жылдан бері соңғы (екінші) турда үнемі жеңіске жетеді: шағын Ардеше және одан шамамен екі есе халқы көп Кальвадос, Шаренте-Маритим, Индре-э-Луар және Луара. Бұл аймақтардың барлығында 3 миллионнан астам адам тұрады. Олардың әрқайсысы қалалық және ауылдық жерлерді, сондай-ақ көптеген туристік нысандарды қамтиды.

Оңтүстік Корея

1987 жылғы президенттік сайлаудан бері орталық және біршама таулы Солтүстік Чунчхон провинциясы – еліміздің 17 әкімшілік бөлігінің ішінде президенттікке ең көп дауыс жинаған кандидаттың ұлттық жеңіске ие болуы тұрақты болатын жалғыз өңір. Атаулы халқы бір жарым миллионнан асады.

Испания

1977 жылы демократия қайта орнатылғанан бері 2019 жылға дейін екі провинция – Сарагоса және Уэска – үнемі жеңімпаз партияға дауыс беріп келді. Бұл провинциялар Арагон автономиялық облысының құрамында. Арагон сонымен қатар, мұндай нәтижеге қол жеткізген жалғыз автономиялық облыс. Онда миллионнан астам адам тұрады және ол кең ауылдық жерлерді, тауларды және әлеуметтік тұрғыдан алуан түрлі қалалық қауымдастықтарды біріктіреді.

Тайвань

1996 жылғы алғашқы көппартиялық сайлаудан бері Тайваньдың батыс жағалауындағы миллионнан астам халқы бар Чанхуа округінде сайлаушылардың таңдауы сайланған президенттің нәтижесімен сәйкес келіп отыр.