Кіріспе

1940 жылғы Карин Бойе романы, Паатос тобының альбомы.

«Каллокайн» – швед жазушысы Карин Бойедің 1940 жылғы дистопиялық романы. Роман сұр, қорқынышқа толы болашақты бейнелейді. Идеалистік ғалым Лео Каллдың көзімен қарағанда, «Каллокайн» – тоталитарлық әлемдік мемлекеттің суреті. Романның маңызды бір бөлігі – кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынастар мен байланыстар, мысалы, басты кейіпкер Лео Калл мен оның әйелі Линда Каллдың некесі. Сонымен қатар, қатаң бақылау мен құқықтық белгісіздік орналасқан қоғамда қызғаныш пен күдік сезімдері туындауы да көрсетіледі. Романның орталық идеяларының бірі – мемлекетке әрбір азаматтың бағынуын қамтамасыз ететін «правдалық» есірткі туралы қазіргі кездегі әңгімелермен үйлеседі. Олдос Хакслидің «Жаңа әлем» (1932) және Бойедің «Каллокайн» екеуі де есірткілік дистопия, яғни фармакология билікке қарсылықты басу үшін қолданылатын қоғам. Дегенмен, «Жаңа әлемде» бейтараптыққа ұмтылысты басу үшін есірткі қолданылса, «Каллокайнде» жеке әрекеттер мен бүлікшіл ойларды анықтау үшін қолданылады. «Каллокайн» 1940 жылы швед сыншылары тарапынан жақсы қабылданып, көптеген швед басылымдарында жарық көрді және 10-нан астам тілге аударылды. Ағылшын тіліне Густаф Ланнесток (2002, Висконсин университетінің баспасы) және Дэвид МакДафф (2019, Penguin Classics) аударған. 1981 жылы Ханс Абрамсон романы бойынша телесериал түсірді. 2016 жылы роман 1941 жылғы ең үздік ғылыми-фантастикалық роман үшін «Ретро-Хьюго» сыйлығына ие болды.

Сюжет

Сюжет Лео Каллдың өміртіне ортақтасқан және күнделік немесе естелік түрінде жазылған. Калл әйелі Линда Каллмен бірге химия өнеркәсібі үшін салынған қалада тұрады. Лео – ғалым, ол бастапқыда үкіметке берілген және шындықты ашып беретін Kallocain атты дәріні жасайды. Бұл дәріні ішкен адам кез келген нәрсені айтады, тіпті өзінің білмейтін ойларын да жасыра алмайды. Романның басты тақырыптары – тоталитарлық мемлекетте жеке бастың мәні, өмірдің мағынасы және махаббаттың күші. Тағы бір маңызды тақырып – ойдың қылмыстық қылық ретінде қарастырылуы. Адам жеке тұлға емес, мемлекеттің бір бөлігі. Ал Kallocain дәрісінің әсерінен, жеке өзіндік сананың соңғы беделі бұзылады. Лео Каллдың зертханадағы жұмыстары мен тәжірибелерінен басқа, романның көп бөлігі Лео мен Линданың үйінде өтеді.