Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нацистік партияның өкілі (1884–1945) – 15 ғасырдағы неміс дін қызметкері, «Құдайға қарсы әйелдер туралы нұсқаулық» (Malleus Maleficarum) авторы.
Nazi Party official (1884–1945)
the 15th century German priest associated with the Malleus Maleficarum
Jakob Sprenger (24 July 1884 – 7 May 1945) was a Nazi Party official and politician who was the Party's Gauleiter of Hesse Nassau South from 1927 to 1933 and Gau Hesse Nassau from 1933 to 1945. He was also the Reichsstatthalter (Reich Governor) and Minister President of the People's State of Hesse, the Oberpräsident of the Prussian Province of Nassau and an SA Obergruppenführer.
Якоб Спренгер (24 шілде 1884 – 7 мамыр 1945) – нацистік партияның өкілі және саясаткері, 1927 жылдан 1933 жылға дейін Оңтүстік Гессен-Нассау облысының гауляйтері, ал 1933 жылдан 1945 жылға дейін Гессен-Нассау облысының гауляйтері болды. Ол сонымен қатар Рейхстатхальтер (Рейх губернаторы) және Гессен халық штатының министр-президенті, Пруссияның Нассау провинциясының жоғарғы президенті және SA Obergruppenführer болды.
Nazi Party official (1884–1945)
the 15th century German priest associated with the Malleus Maleficarum
Jakob Sprenger (24 July 1884 – 7 May 1945) was a Nazi Party official and politician who was the Party's Gauleiter of Hesse Nassau South from 1927 to 1933 and Gau Hesse Nassau from 1933 to 1945. He was also the Reichsstatthalter (Reich Governor) and Minister President of the People's State of Hesse, the Oberpräsident of the Prussian Province of Nassau and an SA Obergruppenführer.
Ерте өмір
Шпренгер фермердің ұлы болып, Рейн Палатиніндегі Оберхаузенде дүниеге келген. Ол сол жердегі халық мектебін бітірді және 1901 жылы Бад-Бергзаберн гимназиясын аяқтағаннан кейін Ландауда орналасқан 18-ші Бавария патшалық жаяу әскер полкіне бір жылдық ерікті болып қызмет етті. 1902 жылдан бастап ол Императорлық пошта қызметінің әкімшілік бөлімінде жұмыс істеді, алдымен Мангеймде, содан кейін Гамбургте және 1912 жылдың қазан айынан бастап Франкфуртта. 1914 жылдың тамызында Спренгер Бірінші дүниежүзілік соғысқа ерікті түрде қатысты. Ол бұрынғы полкіне Offizierstellvertreter (Офицердің орынбасары) ретінде, еріктілер мен резервистерді даярлауға тағайындалды. Содан кейін ол батыс майданға жіберілді және 1914 жылдың қарашасында оң аяғының бір саусағын жоғалтып, жарақат алды. Ол батылдығы үшін марапатталып, 2-ші дәрежелі Темір крестпен марапатталды. 1915 жылдың қаңтар айында ауруханадан шыққаннан кейін, ол автоматтары бар ротаның zugführer (взвод командирі) болып тағайындалды. 1916 жылдың сәуір айында лейтенант болып жоғарылатылып, 1916 жылдың маусымында 1-ші Бавария Ландштурм полкімен бірге шығыс майданға жіберілді. Кейіннен ол Украинадағы Пинск және Ровно қалаларында рота командирінің орынбасары және улы газға қарсы қорғаныс офицері (gasschutzoffizier) болып қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін, ол 1918 жылдың желтоқсан айында Германияға оралды. 1919 жылдың шілдесінде әскери қызметтен босатылып, желтоқсан айында Франкфуртта пошта қызметкері ретінде жұмысын қайта бастады.
Sprenger, the son of a farmer, was born in Oberhausen in the Rhenish Palatinate. He attended volksschule there and after graduating from the gymnasium in Bad Bergzabern in 1901, he served as a one year volunteer with the 18th Royal Bavarian Infantry Regiment “Prince Ludwig Ferdinand,” headquartered in Landau. From 1902 he was employed in the administrative service of the Imperial Postal Service, first in Mannheim, then in Hamburg and from October 1912 in Frankfurt. Sprenger volunteered for service in the First World War in August 1914. He was assigned to his old regiment as an Offizierstellvertreter (Officer Deputy) training volunteers and reservists. He was then deployed to the western front and was wounded in action in November 1914, losing a toe on his right foot. He was decorated for valor and awarded the Iron Cross 2nd Class. After discharge from the hospital in January 1915, he was assigned as a zugführer (platoon leader) with a machine gun company. Promoted to Leutnant in April 1916, he was deployed to the eastern front in June 1916 with the 1st Royal Bavarian Landsturm Regiment. He subsequently served as a deputy company commander and a poison gas defense officer (gasschutzoffizier) in Pinsk and Rivne in the Ukraine. After the war ended, he returned to Germany in December 1918. Discharged from the service in July 1919, he resumed his career as a postal official in Frankfurt in December.
Нацистік мансап
1922 жылы Шпренгер нацистік партияға мүше болды. Партияның сырахана төңкерісі сәтсіз аяқталғаннан кейін тыйым салынғанда, ол 1924 жылғы қаңтарда нацистік маңдай ұйымы – неміс партиясына (Deutsche Partei, DP) қысқа мерзімге қосылды. Франкфурт, Гессен және Гессен-Нассаудағы ДП-ның жетекшісі болды және науқан сөйлеушісі ретінде жұмыс істеді. Сол жылдың маусым айында ол тағы бір нацистік маңдай ұйымы – Ұлттық-социалистік бостандық партиясына тартылып, оның атқару комитетіне енді. Франкфуртта жергілікті топты (Ortsgruppe) бірлесіп құрғаннан кейін, Шпренгер Франкфурт, Гессен және Гессен-Нассау үшін аудан жетекшісі (Bezirksleiter) болды. 1925 жылғы 28 сәуірде Франкфурт қалалық кеңесіне сайланып, 1933 жылға дейін қызмет етті. 1925 жылғы 14 тамызда Шпренгер нацистік партияға ресми түрде қайта қосылды (мүшелік нөмірі 17 009). Ол антисемит болды және жылдам түрде жоғары шенге көтерілді. Ол бірден жергілікті топ жетекшісі (Ortsgruppenleiter) және Франкфурттағы SA басшысы болып тағайындалды, сондай-ақ 1926 жылғы 31 қазанда Гессен-Нассау-Оңтүстік ауданының жетекшісі (Bezirksleiter) болды. 1927 жылғы 1 сәуірде Гессен-Нассау-Оңтүстік провинциясының гаулейтері болып тағайындалды. 1929 жылғы 17 қарашада Висбаден қалалық және Гессен-Нассау провинциялық Ландтагтарының мүшесі болды. 1930 жылғы қаңтарда ол екі органның да нацистік фракциясының басшысы болды, сонымен қатар Пруссия Мемлекеттік кеңесінің мүшесі де болды. 1930 жылғы қыркүйекте Шпренгер 19-шы сайлау округінен Рейхстаг депутаты болып сайланды. Ол нацистік фракцияның мемлекеттік қызмет мәселелері жөніндегі маманы болды және Рейхстагтың мемлекеттік қызмет мәселелері жөніндегі комитетіне орын алды. Сол жылы Франкфуртта «Франкфуртер фольксблат» атты нацистік газетті құрды. 1930 жылдан 1933 жылға дейін Германия почта қызметінің директорлар кеңесінде отырды, бірақ 1932 жылғы қарашада почта қызметіндегі жұмысынан кетті. 1931 жылдың басында Шпренгер Ұлттық-социалистік Моторлық корпусына мүше болып кірді (мүшелік нөмірі 5). 1931 жылғы сәуірде Шпренгер партиялық Рейхсleitung-те (Ұлттық басшылық) мемлекеттік қызмет мәселелері жөніндегі Рейх маманы болды. 1931 жылғы қыркүйектен 1933 жылғы шілдеге дейін оның мемлекеттік қызмет бөлімінің басшысы болды. 1933 жылғы сәуірден маусымға дейін Шпренгер Германияның мемлекеттік қызметшілер қауымдастығының басшысы болды, содан кейін нацистік режим аяқталғанға дейін Германия мемлекеттік қызметінің құрметті президенті болып қалды. Ол сондай-ақ неміс құқығы академиясының мүшесі болды. 1932 жылғы 15 шілдеде ол Оңтүстік-Батыс өлкелік инспекторы болып тағайындалды. Бұл лауазымда ол өзінің Гау және тағы төрт басқа (Баден, Гессен-Дармштадт, Гессен-Нассау Солтүстік және Вюртемберг-Гогенцоллерн) үшін қадағалау жауапкершілігіне ие болды. Бұл Грегор Штрассердің Гаулерге бақылауды орталықтандыруға бағытталған, қысқа мерзімді әрекеті болды. Алайда, ол Гаулейтерлер арасында танымал болмады және 1932 жылғы желтоқсанда Штрассердің биліктен құлауынан кейін тоқтатылды. Шпренгер Гессен-Нассау-Оңтүстіктегі Гаулейтер лауазымына қайта оралды. 1933 жылғы 1 қаңтарда Гессен Гау Гессен-Дармштадтпен (Гессен Федералды Халық Мемлекеті) біріктірілген кезде, Шпренгер біріктірілген Гау Гессен-Нассаудың Гаулейтері болды. 1933 жылғы 10 сәуірде ол Пруссия Мемлекеттік кеңесіндегі нацистік фракцияның басшысы болды. 1933 жылғы 5 мамырда Гессен Халық Мемлекетінің рейхстаттальтері (рейх губернаторы) болып тағайындалды. Глайхшальтунг процесінде, әсіресе 1935 жылғы 30 қаңтардағы Рейхстаттальтергезегтің (Рейх губернаторлары туралы заң) нәтижесінде, ол сондай-ақ министр-президент болып тағайындалды және 1935 жылғы 1 наурызда Филипп Вильгельм Юнгтан мемлекеттік үкіметтің басшылығын алды. 1938 жылғы 9 қарашада Шпренгер SA Obergruppenführer шеніне көтерілді. Ол партияның алтын белгісімен марапатталды.
In 1922, Sprenger became a member of the Nazi Party. When the Party was banned in the wake of the failed Beer Hall Putsch, he briefly joined the German Party (Deutsche Partei, DP) a Nazi front organization in January 1924. He became the leader of the DP in Frankfurt, Hesse, and Hesse Nassau, and worked as a campaign speaker. In June of that year, he gravitated to the National Socialist Freedom Party, another Nazi front group, and was put on its executive board. After co founding its Ortsgruppe (Local Group) in Frankfurt, Sprenger became the Bezirksleiter (District Leader) for Frankfurt, Hesse, and Hesse Nassau. On 28 April 1925 he was elected to the Frankfurt City Council and served there until 1933. Sprenger formally rejoined the Nazi Party on 14 August 1925 (membership number 17,009). He was anti Semitic, and rose quickly through the ranks. He immediately was made Ortsgruppenleiter (Local Group Leader) and SA leader of Frankfurt and became a Bezirksleiter in Hesse Nassau South on 31 October 1926. He was appointed Gauleiter of Hesse Nassau South on 1 April 1927, succeeding Karl Linder. On 17 November 1929, he became a member of the municipal Landtag of Wiesbaden and the provincial Landtag of Hesse Nassau. In January 1930 he became the Nazi faction leader in both bodies and, in addition, was made a member of the Prussian State Council. In September 1930 Sprenger was elected a member of the Reichstag for electoral constituency 19, Hesse Nassau. He would become the Nazi faction's specialist on civil service issues and was given a seat on the Reichstag Committee on Civil Service Matters. The same year, he founded a Nazi newspaper in Frankfurt called Frankfurter Volksblatt. From 1930 to 1933 he also sat on the Board of Directors of the German Postal Service, though leaving his employment with the postal service in November 1932. In early 1931, Sprenger joined the National Socialist Motor Corps with membership number 5. In April 1931, Sprenger became the Reich Specialist for Civil Service Questions in the Party Reichsleitung (National Leadership). He would become head of its Civil Service Department from September 1931 through July 1933. Sprenger became the leader of the German Civil Servants Association from April to June 1933, and then continued as the Honorary President of the German Civil Service through the end of the Nazi regime. He was also made a member of the Academy for German Law. On 15 July 1932 came his appointment as Landesinspekteur Southwest. In this position, he had oversight responsibility for his Gau and four others (Baden, Hesse Darmstadt, Hesse Nassau North & Württemberg Hohenzollern). This was a short lived initiative by Gregor Strasser to centralize control over the Gaue. However, it was unpopular with the Gauleiters and was repealed on Strasser's fall from power in December 1932. Sprenger then returned to his Gauleiter position in Hesse Nassau South. When his Gau was merged with the neighboring Gau of Hesse Darmstadt (comprising the federal People's State of Hesse) on 1 January 1933, Sprenger became the Gauleiter of the unified Gau Hesse Nassau. On 10 April 1933, he became the leader of the Nazi faction in the Prussian State Council. On 5 May 1933, he was appointed Reichsstatthalter (Reich Governor) of the People's State of Hesse. In the process of the Gleichschaltung, in particular due to the Reichsstatthaltergesetz (Reich Governors Law) of 30 January 1935, he was also appointed Minister President and took over leadership of the state government from Philipp Wilhelm Jung on 1 March 1935. Sprenger was promoted to SA Obergruppenführer on 9 November 1938. He was a holder of the Golden Party Badge.
Эвтаназияға және Холокостқа қатысу
Гессеннің Хадамар қаласындағы психиатриялық клиника Хадамар өлтіру орталығына айналдырылды, онда 1941 жылдың қаңтарынан 1945 жылдың наурызына дейін Aktion T4 бағдарламасы аясында 14 000-нан астам ақыл-жақтан және дене мүгедек ерлер, әйелдер мен балалар уытты газ немесе өлімге әкелетін инъекция арқылы өлтірілді. Бұл, әрине, аймақтың жетекші партиялық және үкіметтік шенеунігі Спренгердің білімімен жасалды. 1938 жылдың қарашасындағы «Кристалл түнінен» бастап 1941 жылдың 23 қазанындағы еврейлердің эмиграциясына ресми тыйым салынғанға дейінгі кезеңде Франкфурттан шамамен 7 000 еврей көшіп кеткен деп есептеледі. Одан кейін еврейлер жиналып, Франкфурттан шығысқа қарайғы геттолар мен жойғы лагерлерге пойызбен депортацияланды. 10 600-нан астам еврей депортацияланды және соғыстан тек шамамен 600 Франкфурт еврейі ғана аман қалды. 1943 жылдың мамыр айында Спренгер Франкфуртты «Judenfrei» деп жариялады.
In the Hessian town of Hadamar, the psychiatric clinic there was converted into the Hadamar Killing Facility where over 14,000 mentally and physically disabled men, women and children were murdered with either poisonous gas or lethal injection as part of the Aktion T4 program between January 1941 and March 1945. This certainly was done with the knowledge of Sprenger, the chief Party and government official in the region. It is estimated that some 7,000 Jews emigrated from Frankfurt in the time between Kristallnacht in November 1938 and the formal ban on Jewish emigration of 23 October 1941. From that time forward, Jews were rounded up and deported by train from Frankfurt to ghettos and extermination camps in the east. It is estimated that over 10,600 Jews were deported and that only about 600 Frankfurt Jews survived the war. In May 1943, Sprenger declared Frankfurt to be "Judenfrei".
Соғыс жылдары
1939 жылы 1 қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Шпренгер Висбаденде орналасқан XII әскери округ (Wehrkreis) үшін рейх қорғаныс комиссары болып тағайындалды. Бұл оның өзінің Гау-ының батыс бөлігін, сондай-ақ Koblenz-Trier, Saarpfalz және Baden Гау-ларының бір бөлігін қамтыды. Бұл жаңа лауазымда Спренгер азаматтық қорғанысқа, оның ішінде әуе қорғанысына және эвакуациялау шараларына, сондай-ақ соғыс кезеңіндегі рациондауды басқаруға және қара нарыққа қарсы күреске жауапты болды. 1942 жылы 16 қарашада рейх қорғаныс комиссарларының құзыреті әскери округтан Гау деңгейіне ауыстырылды, және ол тек Гессен-Насау Гау-ы үшін комиссар болып қалды. 1943 жылы Пруссияның Гессен-Насау провинциясының жоғары президенті (Oberpräsident) Филипп фон Гессен жақсылықтан шығып, қызметтен алынды. Содан кейін провинция екіге бөлінді, 1 шілде 1944 жылдан бастап, Спренгер жаңа Пруссияның Насау провинциясының жоғары президенті болып тағайындалды. Осылайша ол Гессен штатындағыдай, провинцияның жоғары партиялық және үкіметтік кеңселерін өзінің бақылауына алды. 1944 жылдың 25 қыркүйегінде Шпренгер өзінің Гау-ындағы халықтық шаруалар (Volkssturm) күштерінің командирі болды. 1945 жылдың 15 наурызында, АҚШ әскерлері Рейн өзенінен өтіп кеткен кезде, Шпренгер өзінің округ жетекшілеріне (Kreisleiters) неміс халқын «бақылауда ұстау» қажеттігі туралы бұйрық берді, Гестапоның «әңгіме таратушыларды» қамауға алып, концентрациялық лагерьлерге жіберуін талап етті. Ол сондай-ақ концентрациялық лагерьлерге қатысты құпия құжаттарды жоюға және «кейбір отбасыларды жоюға» бұйрық берді. Меморандумда былай делінген:
When the Second World War broke out on 1 September 1939, Sprenger was named Reich Defense Commissioner for Wehrkreis (Military District) XII, based in Wiesbaden. This encompassed the western half of his Gau along with Gau Koblenz Trier, Gau Saarpfalz and part of Gau Baden. In this new position, Sprenger had responsibility for civil defense including air defense and evacuation measures, as well as administration of wartime rationing and suppression of black market activity. On 16 November 1942, the jurisdiction of the Reich Defense Commissioners was changed from the Wehrkreis to the Gau level, and he remained Commissioner for only his Gau of Hesse Nassau. In 1943, the Oberpräsident (High President) of the Prussian Province of Hesse Nassau, Philipp von Hessen, fell out of favor and was removed from office. Subsequently, the province was partitioned in two, effective 1 July 1944, and Sprenger was appointed Oberpräsident of the new Prussian Province of Nassau. He thus united under his control the highest party and governmental offices in the province, as he had already done in the State of Hesse. On 25 September 1944, Sprenger became commander of the Volkssturm forces in his Gau. On 15 March 1945, with U. S. Army forces already across the Rhine river, Sprenger issued orders to his Kreisleiters on the need to keep the German population “in check” by having the Gestapo arrest “rumor mongers” and send them to concentration camps. He also ordered the destruction of secret documents relating to concentration camps and the “extermination of some families.” The memo also stated:
Дұшпан жақындағанда өзін қорғамаған немесе қашуға тырысқан немістер аяусыз атып тасталуы керек немесе, жағдайға қарай, халықты қорқыту үшін дарға асылуы керек. Американдық әскерлер Франкфуртқа жақындағанда, Шпренгер 1945 жылдың 23 наурызында еңбекке жарамды ер адамдар мен әйелдердің қаладан кетуіне тыйым салатын қосымша бұйрық шығарды. Бірақ, 25-26 наурыз түнде, Франкфурт шайқасы басталғанға дейін, Шпренгер Франкфурттан Австрияның шығыс Тироліне, Кессенге қашып кетті, онда кеңес және американдық әскерлер елді толық қоршауға алу үшін қысқышқа алу маневрін жүзеге асырып жатты. Қоршауда қалған Шпренгер және оның әйелі 1945 жылдың 7 мамырында у ішіп, өз-өзіне қол жұмсады.
Germans who do not defend themselves on the approach of the enemy or who wish to flee, are to be shot down ruthlessly, or, where suitable, hanged to frighten the population. As American armed forces approached Frankfurt, Sprenger issued further orders on 23 March 1945 prohibiting any able bodied man or woman from leaving the city. Despite this, on the night of 25 to 26 March just before the start of the Battle of Frankfurt, Sprenger himself fled from Frankfurt to Kössen in eastern Tyrol, Austria where the Russians and U. S. Army were executing a pincer maneuver to envelop the whole country. Trapped, Sprenger and his wife committed suicide by ingesting poison on 7 May 1945.