Кіріспе

Шығыс Африка фольклорындағы мақұлық

Шығыс Африка фольклорында Нанди аюы – Шығыс Африкада мекендейтін, деп айтылатын жаратылыс. Ол Кенияның батысында, Нанди аюының кездесетін аймағында тұратын Нанди халқының атымен аталған. Оны Хемозит деп те атайды. Самбуру тайпасының "Нкампит" атауы да осы жаратылыстың бір түрі болуы мүмкін.

Сипаттама

Нанди аюының сипаттамалары: жоғары алдыңғы иықтары бар (төрт футтан биік) және көлбеу арқасы бар, қатыгез, күшті денелі ет жейтін жануар. Нанди аюы туралы әңгімелерде ол қаһарлы, түнгі өмір сүретін, артқы аяқтарымен тұрып, жануарларды өлтіре алатыны айтылады. Чарльз Уильям Хобли 1913 жылы оның болжамды аяғының суретін жасады. Нанди халқы оны "керит" деп атайды. Жергілікті аңыз бойынша, Нанди аюының қызғылт түсті жүні, ұзын аяқтары бар және ол адамдардың басын терісінен айырады деседі. Нанди аюын көру жиілігі уақыт өте келе азайды. 1905 жылы Ричард Майнерцхаген оның "жаңбырдың азаюына байланысты қазір жойылып кеткен антропоид маймыл" болуы мүмкін деп болжады.

Ғылыми бағалау

Нанди аюының бар екеніне ғылыми дәлел жоқ. Көрінгендердің барлығы белгілі түрлерді жаңылыстырып танудың нәтижесі болуы мүмкін. 1923 жылы Чарльз Уильям Эндрюс Нанди аюының жойылып кеткен халикотерлердің қалған өкілі болуы мүмкін деген болжам жасады. 1930 жылдары Луис Лики Нанди аюының сипаттамасы халикотерлердің сипаттамасына ұқсас екенін айтты, бірақ халикотерлер шөппен қоректенетін жануарлар еді. Кейіннен халикотер гипотезасы қабылданбады. 2000 жылы палеонтолог Луис Л. Джейкобс: «Егер халикотерлер әлі де болса тірі болғанда, олар алып орман шошқасы сияқты табылған болар еді» деді. Ал палеонтолог Джордж Гейлорд Симпсон Нанди аюының «көп жағдайда, тіпті барлық жағдайда ратель [балбарса], 1776 жылдан бері ғылыми зоологтарға белгілі жануар екені анықталды» деді. Стерлинг Э. Ланьердің заманауи фантастикалық әңгімелер жинағы «Бригадир Ффеллоустың ерекше оқиғалары» кітабында «Оның жалғыз сафариі» атты әңгіме бар, онда басты кейіпкер қысқа ғана уақытқа «керит» көреді және осындай жаратылыстар Мысырлық Анубис туралы аңыздардың негізін құрады деп болжайды. 1963 жылғы наурызда шыққан Tarzan #134 (Gold Key Comics) комиксінде Тарзан Нанди аюымен кездесіп, одан кейін онымен күреседі, ол салбыраған құлақтары бар, ұзын жүнді жалқы есік сияқты бейнеленген. 2009 жылы Paizo Publishing баспасынан шыққан Pathfinder Roleplaying Game фантастикалық рөлдік ойынында Кемосит сипатталады: «үлкен, ұзын жүнді аң, артқы аяқтарына көтерілу үшін ұзын және бұлшықетті алдыңғы қолдарын пайдаланады және горилла сияқты кеудесін соғады. Маймылға ұқсас тұрғанына қарамастан, оның денесі әлдеқайда салмақты және сыртқы түрі көбірек примитивті». Сиқырлы аңның ерекше қабілеті – «Ми жегіш» (Brain Eater). Егер Кемосит қарсыласын соңғы соққымен өлтірсе, ол жаратылыстың бас сүйегін ашып, ішіндегісін жейді. 1956 жылғы 22 мамырда шыққан «Нағыз өмірдің оқиғалары» күнделікті комиксінде Нанди аюы бейнеленген.