Кіріспе

Артиллериялық бригада – артиллериялық қолдауды жүзеге асыратын әскери бригаданың мамайланған түрі. Басқа бригадаларда артиллерия бөлімшелері болуы мүмкін, бірақ артиллериялық бригада артиллерияға толық арналған және жаяу әскерді қолдау үшін басқа бөлімшелерге, әсіресе шабуыл кезінде сүйенуді қажет етеді. Бастапқыда бригада әдетте шабуыл немесе қорғаныс мақсатында құрылған, бірақ 20-шы ғасырда соғыс көбінесе жылдам және бекіністердің маңызы азайғандықтан, артиллериялық бригадалар екі мақсатта да құрылды, ерекше жағдай – жағалау қорғанысы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде артиллериялық бригадаларды пайдалану және құру (әдетте 3000-нан 4000-ға дейін әскери қызметкер, 24-тен 70-ке дейін артиллериялық құралдар) кеңінен таралды, себебі оларды қажетті дивизияларға қосып, қажет болған жағдайда бөліп, басқа жерге қайта қосуға болатын. Артиллериялық бригаданың мамайланған түрі – зениттік бригада. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген зениттік бригадалар әуе шабуылынан қорғану және бронетранспортты жою мақсатында қолданылды, бұл тиімді неміс артиллериясы үшін ерекше маңызды болды. Қазіргі артиллериялық бригадалар бұрынғыларына қарағанда кішірек және одан да мамайланған, көбінесе бір немесе екі типті артиллерияны пайдалануға арнайы дайындалған. Тактикалық тұрғыдан алғанда, тікұшақтың қолданылуы артиллериялық бригаданың тарихи артықшылықтарының көп бөлігін алмастырды.

Корольдік артиллерия

1859 жылдан 1938 жылға дейін "бригада" ("бригадалық дивизия" 1885–1903) термині Ұлыбритания армиясының Корольдік артиллериясының батальон деңгейіндегі бөлімшесін атау үшін де қолданылды. Бұл, жаяу әскер батальондары мен атты әскер полктерінен өзгеше, тұрақты құрамы бар болғандықтан, артиллерия бөлімшелері жеке нөмірленген батареялардан құрылып, біріктіріліп "бригада" деп аталды. Мұндай бригаданың командирі подполковник болды. 1938 жылы Корольдік артиллерия осы деңгейдегі бөлімшелерді атау үшін "полк" терминін қабылдады, ал "бригада" сөзі әдеттегі мағынасында, әсіресе бригада командирі басқаратын зениттік артиллерия полктерінің топтарын атау үшін қолданыла бастады.

Артиллериялық дивизия

Қызыл Армия екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылдың қазан айында арнайы артиллерия дивизияларын құрды. Бастапқыда сегіз полктан тұрған, олар 1942 жылдың желтоқсанына қарай төрт бригадалық артиллерия дивизиясымен күшейтілді. Олар көбінесе үлкен аумақты қорғауға және көптеген әскер резервіне ие үлкен армиялар тарапынан қолданылады. Мысалы, 34-ші артиллерия дивизиясы және 51-ші гвардиялық артиллерия дивизиясын атауға болады. Артиллерия дивизияларына әдетте корпус, операциялық командалар немесе театрлар сияқты жоғары деңгейдегі бірлестіктерге шоғырланған оттық қолдау көрсету міндеті жүктеледі. 1988 жылдан бері Үндістан армиясы (екі артиллерия дивизиясы), 1985 және 1998 жылдар аралығында Ирак армиясы, ал 1971 және 2006 жылдар аралығында Вьетнам Халық армиясы да осындай дивизиялар құрды. Артиллерия дивизиясының концепциясы кеңестік әскери доктринасына терең сіңген, артиллерияны өзінің ресурстарымен маңызды нәтижелерге жете алатын жеке жауынгерлік күш ретінде қарастыруға негізделген. Бұл жаудың қорғанысында стратегиялық бұзушылық жасау үшін шағын географиялық аймаққа зор атыс күшін шоғырландырудың бір жолы.