Баланың дамуындағы «A емес B» қатесі – объект тұрақтылығының жетілмегендігі. Пиаже теориясы бойынша, зейін даму кезеңінде байқалады. Ойыншық іздеу арқылы анықталады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
A емес B қатесі – нысанның тұрақтылығының толық емес немесе жоқ схемасы, Жан Пиажедің танымдық даму теориясының сенсомоторлық сатысында көрінеді. Типик А емес B тапсырмасы мынадай: тәжірибеші сәбидің қолы жететін "А" қорабының астына тартымды ойыншықты жасырады. Сәби ойыншықты іздеп, "А" қорабынан табады. Бұл әрекет әдетте бірнеше рет қайталанады (әрқашан тәжірибеші ойыншықты "А" қорабының астына жасырады), яғни нәресте нысанның тұрақтылығы тестінен өте алады. Содан кейін, маңызды сынақта, тәжірибеші ойыншықты "Б" қорабының астына, сондай-ақ сәбидің қолы жететін жерге жылжытады. 10 айлық немесе одан кіші сәбилер әдетте тұрақты қателік жасайды, яғни тіпті тәжірибешінің ойыншықты "Б" қорабына жылжытқандығын көрсе де, "А" қорабынан іздейді, ал "Б" қорабына да оңай жетеді. Пиаже осы құбылысты А емес B қатесі деп атады. Бұл нысанның тұрақтылығының жетілмегендігін немесе толық еместігін көрсетеді, сонымен қатар нәрестенің осы кезде нысанның бар екендігі туралы түсінігі әлі де оның нысанға жасаған әрекеттеріне байланысты екенін көрсетеді. 12 айлық немесе одан үлкен балалар (Пиажедің танымдық даму теориясының операциялық емес сатысында) әдетте мұндай қателік жасамайды.
The A not B error is an incomplete or absent schema of object permanence, normally observed during the sensorimotor stage of Jean Piaget's Theory of Cognitive Development. A typical A not B task goes like this: An experimenter hides an attractive toy under box "A" within the baby's reach. The baby searches for the toy, looks under box "A", and finds the toy. This activity is usually repeated several times (always with the researcher hiding the toy under box "A"), which means the baby has the ability to pass the object permanence test. Then, in the critical trial, the experimenter moves the toy under box "B", also within easy reach of the baby. Babies of 10 months or younger typically make the perseveration error, meaning they look under box "A" even though they saw the researcher move the toy under box "B", and box "B" is just as easy to reach. Piaget called this phenomenon A not B error. This demonstrates a lack of, or incomplete, schema of object permanence, shows that the infant's cognition of the existence of the object at this time still depends on the actions he makes to the object. Children of 12 months or older (in the preoperational stage of Piaget's theory of cognitive development) typically do not make this error.
Жарысқа түскен түсіндірмелер
Дәстүр бойынша, бұл құбылыс баланың бір бейнені көріп, оның қайда болғанын еске түсіруімен, қайда екенін емес, түсіндірілді. Басқа түсіндірмелер жоспарлау, созу және шешім қабылдау дамуымен айналысады. Мінез-құлықты нығайту арқылы түсіндіретін мінез-құлық теориялары да бар. Бұл теория бойынша, ойыншықты "А" қорабына қайта-қайта жасыру сол әрекетті нығайтады, сондықтан бала бұрын нығайтылғандықтан "А" қорабына жете береді. Дегенмен, бұл теория 12 айға келгенде мінез-құлықтың өзгеруін түсіндірмейді. Смит пен Телен "А" емес "В" тапсырмасына динамикалық жүйелер тәсілін қолданды. Олар іс-әрекеттің әртүрлі компоненттерінің (есте сақтау іздерінің күші, нысаналардың айқындығы, күту уақыты, поза) "В" сынағында (зат "А" орнына "В" орнында жасырылғанда) бірігіп, баланың ойыншықты дұрыс немесе бұрыс іздеуіне әкелетінін анықтады. Олар 10 айлық сәбилердің ("А" орнында іздеу қатесін жиі жасайтындар) 12 айлық сәбилер сияқты (әдетте дұрыс іздейтіндер) орындауын қамтамасыз ету үшін тапсырманы тәжірибелік түрде өзгертіп қарады. Баланың позын өзгерту (отыру немесе тұру) – 10 айлық сәбилерді дұрыс іздеуге итермелеген бір тәсіл болды. "В" сынағында отырудың орнына тұрғанда, бұрынғы "А" орнында іздеу тәжірибесі бала үшін аз маңыздырақ болды, нәтижесінде ол дұрыс іздеді. Зерттеушілер күту уақытының ұзақтығы тапсырманың жасқа байланысты маңызды элементтерінің бірі екеніне қорытынды жасады.
Traditionally, this phenomenon has been explained as the child seeing an image and remembering where it was, rather than where it is. Other accounts deal with the development of planning, reaching, and deciding things. There are also behaviorist accounts that explain the behavior in terms of reinforcement. This account argues that the repeated trials with hiding the toy in box "A" is reinforcing that specific behavior, so that the child still reaches for box "A" because the action has been reinforced before. However, this account does not explain the shift in behavior that occurs around 12 months. Smith and Thelen used a dynamic systems approach to the A not B task. They found that various components of the activity (strength of memory trace, salience of targets, waiting time, stance) combine in the "B" trial (where the object is hidden in the "B" location rather than "A") so the child either correctly or incorrectly searches for the toy. They experimentally manipulated the task to see if they could make 10 month old babies (who typically make the perseverative error of searching at "A") perform like 12 month old babies (who typically search correctly). Changing the stance of the baby (sitting or standing) was one manipulation they found could make the 10 month old search correctly. Just standing instead of sitting for the "B" trial made the prior experience of searching in location "A" less salient to the child, who then searched correctly. The researchers concluded that the length of wait time was one of the crucial elements of the task that is influenced by age.