Кіріспе

Томас Райт Хилл (24 сәуір 1763 жылы Киддерминстерде дүниеге келген, 13 маусым 1851 жылы Тоттенхэмде қайтыс болған) – ағылшын математигі және мектеп мұғалімі. Ол 1819 жылы бір ауыстырылатын дауыс жүйесін ойлап тапқан. Оның ұлы, Роуланд Хилл, қазіргі заманғы почта жүйесін құрушы ретінде белгілі, 1840 жылы Аделаида қалалық кеңесі үшін өткен әлемдегі алғашқы қоғамдық сайлауда бір ауыстырылатын дауыс жүйесін (STV) енгізді, онда пропорционалды өкілдік принципі қолданылды. 1791 жылы Томас Райт Хилл доктор Джозеф Пристлидің құралдарын Бирмингемдегі 1791 жылғы «Шіркеу және король» бүліктерінен құтқаруға батыл түрде тырысты, бірақ оның ұсынысы қабылданбады. Ол астрономиямен қызығушылық танытты, Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі болды, сондай-ақ, 23 наурыз 1836 жылғы Чарльз Бэббиджге жазған хатында, Британ кітапханасындағы Бэббидж қолжазбаларының арасында, ол қарыз алған логарифм кестелерін қайтарып, «Сіздің керемет машинасыңызбен осындай еңбектің тексерілгенін және кеңейтілгенін көргенде қаншалықты қуанышты болатынымды айта алмаймын» деп қосты.

Туған жері мен шыққан тегі

Хилл Джеймс Хиллдің алтыншы баласы болды. Оның әкесі, Киддерминстер (Вурчестершир) қаласында нан пісіріп, жылқыға арналған астық сатқан адам, ал анасы – Джон Симмондстың қызы Сара еді. Джон Симмондс Киддерминстерде дәріхана және құрғақ тауар сатумен айналысты. Хилл әулеті соңғы үш буыннан бері жер иесі және саудагерлер болып келді. Олар Уолтер Хиллдің (1693 жылы қайтыс болған) ұрпақтары еді, ол Уорстерширдегі Эберлидегі "ірі жер иесі" болған (Ұлттық биографиялық сөздікте оның аты Уолтер деп берілген және ол Эберлиде тұрғандығы айтылса да, Хиллдің өзінің естелігінде, оның атын атамаған бұл адам "Клеобри Мортимер аймағында", Шропширде тұрған). Әкесінің екінші некесінен туған балаларына көңіл бөлгенімен, бірінші некеден туған балалары өз күштерімен күресуге мәжбүр болды. Олардың бірі, Уолтер Хилл есімді ұлы, Киддерминстерде қоныс алып, шляпа жасау ісімен айналысты. Уолтердің ұлы Джон, сондай-ақ Киддерминстерде тігінші болды және ол Джеймс Хиллдің әкесі еді. Хилл өзінің әулетінің ақын және сатирик Сэмюэл Батлермен туыс екеніне сенді.

Тау және білім беру

Хилл қола құюшы болып жұмыс істей бастады, бірақ оны зияткерлік ізденістер көбірек қызықтырды, сондықтан 1802 жылы ол Бирмингемдегі Лайонел көшесіндегі ұлдар мектебін сатып алып, оны Гогов көшесіндегі Хилл Топқа көшірді. 1819 жылы мектеп Роуленд жобалаған, Эджбастондағы Хагли жолындағы Хейзелвуд деп аталатын жаңа, арнайы салынған ғимаратқа көшті. Бастапқыда мектеп ерекше болған сияқты. Оның алғашқы бағдарламасында Хилл: «Ол [оқушыларының] ойлау қабілеттерін дамытуға, оларға өз еркімен білім алуға ұмтылу қалыптастыруға тырысады, сондай-ақ мейірімділік пен шыдамдылықпен олардың махаббаты мен құрметін жеңіп алуға әрқашан ұмтылады» дегенді айтады. Бұл, мүмкін, қазіргі уақытта революциялық мақсат емес, бірақ бұл Томас Арнольд Регби мектебінің директоры болғанға немесе Чарльз Диккенс «Николас Никлби» романын жазғанға дейін 25 жылдан астам уақыт бұрын болды. Оның «өнер және ғылым бойынша оқытуды» ұсынып отырғаны да ерекше. Хейзелвуд мектебінде, оның ұлдары енді басқаруға толыққанды қатысқан кезде, мектептің ережелері ұлдардан сайланған комитетпен жасалып, ұлдардың өз соттарымен орындалатын болды. Мектепті осылай басқару дұрыс па, жоқ па, бірақ сол кезде мұндай мектеп болғанының өзі таң қалдырады. 1827 жылы мектептің Лондон филиалы Брюс Касл, Тоттенхэмде ашылды, және бірнеше жыл ішінде барлық Хейзелвуд оқушылары Брюс Каслға көшірілді, оны оның ұлдары толығымен иеленді. Содан кейін Хейзелвуд Франсис Кларк пен оның әйелі Кэролайнның (Томас Райт Хиллдің қызы) және олардың үлкен, өсіп келе жатқан отбасының үйіне айналды. Олар Оңтүстік Австралияға көшіп кетер алдында он бес жыл сол жерде тұрды.

Саяси көзқарастары мен қызметі

Томас Хилл мен оның ұлдарының саяси көзқарастары мықты болды, сол кезде олар, әрине, радикалды саналды, бірақ реформалар зорлық-зомбылық емес, көндіру және конституциялық жолмен жүзеге асуы керек деген нанымда болды. 1832 жылғы Ұлы реформа актісіне дейін болған қозғалыс кезінде бесінші ұлы Фредерик Хилл мектептегі міндеттерінен босатылып, Бірмингем одағының құрамында белсенді күреске уақытын арнады. 1832 жылғы 15 мамырда ұлы Эдвинге жазған хатында: "Жаным, бұл қозғалысқа толы заман. Бірмингем одағын құрайтын көпшіліктің ынтасы мен бірауыздылығы қуандырады да, таң қалдырады. Бұл заң шегінде болатынына үміттенемін. Шекараны басып өту құрметі қарсыластарымызға тисін, олар бұрынғыдай кеңшілік таба алмауы керек". Осы іске үлес ретінде "Мен салық салынатын шай, кофе, қант сияқты тағамдардан бас тартамын. Егер жаппай одақтар келісімге келсе. Онда үкіметке парламенттік көмек қажет болады, ал қаражат пайдалы мақсаттарға жұмсалады. Бірақ мұндай пассивті әрекеттерге жалпы қолдау күтпеуге болады". Ол дұрыс жақта болса, сәл саяси айла-шарғы жасауға қарсы емес еді. Әйеліне 11 мамыр 1831 жылы жазған хатында "Хаддингтонның патриот азаматтары" туралы, оның ішінде оның бауыры туралы: "Олардың округінде парламент мүшесін сайлау үшін әр округтен бір [делегаты] таңдалады. Хэддингтон да, Джедбург та жақсы мақсатта тұрды. Дунбар мен Солтүстік Бервик бұзылған еді. Лаудерде он алты кеңесшінің жетісі жақсы адамдар еді. Хэддингтондықтар жақсы басқару арқылы Лаудерден екі кеңесшіні алып, іс біткенше оларды күтіп қабылдады, соның нәтижесінде бес делегаттың үшеуі дұрыс реформаторлар. Бұл біздің даңқты жеңісіміз және жақын туысымыздың осындай рөл атқарғаны үшін мақтанамыз". Радикалды көзқарастарына қарамастан, ол король Георг III-ті жақсы бағалаған, өйткені Георг IV таққа отырғаннан кейін 1820 жылғы 9 ақпанда ұлы Мэтьюге жазған хатында: "Король жарлығындағы қоңыраулар мен шуға сіздің көңіліңіз қалай келді? Ал мен үшін, бұл қарт және ізгі монархымыздың өлімімен байланысты болғандықтан, тіпті естігенімде де жағымсыз болды, мен оның салтанаттылығын көрмедім".

Хилл және бірыңғай ауыстырылатын дауыс

1819 жылы Томас пен Роуленд Бирмингем әдеби және ғылыми жетілдіру қоғамын құруға мұрындық болды. Қоғамның жарғысында Хиллдің пропорционалдық өкілдік әдісі, жалғыз ауыстырылатын дауыс берудің ең алғашқы белгілі нұсқасы келтірілген: X. Сәуір және қазан айларындағы алғашқы отырыста қоғам мүшелерінің кемінде бестен бірін құрайтын комитет сайланады. Сайлау тәртібі төмендегідей: Кездесуге келген әрбір мүшеге өзінің аты-жөні жазылған билет беріледі, одан кейін ол комитетте өзін өкілдік етуін қалаған мүшесінің атын жазады. Осылайша берілген дауыстар төрағаға тапсырылады, ол оларды сұрыптап, әрбір үміткерге берілген дауыстардың санын отырысқа баяндайды. Бес дауыс алған әрбір адам комитет мүшесі деп жарияланады; егер бір адамға бесеуден артық дауыс берілсе, артық дауыстар (керек болған жағдайда, жеребе тарту арқылы) олардың есімдері жазылған сайлаушыларға қайтарылады, олар басқа ұсыныстар жасау үшін пайдаланады, және бұл процесс барлық артық дауыстар біткенше қайталанады. Содан кейін барлық тиімсіз дауыстар тиісті сайлаушыларға қайтарылады, және сол рәсім екінші рет, қажет болған жағдайда үшінші рет қайталанады. Егер сайлауға сайланған адамдардың саны комитет құрамының жартысына тең болса, олар комитет болып есептеледі. Егер отырыстың соңында комиссия мүшелерінің қатары толықтырылмаса, үшінші сайлаудан кейін оларға қайтарылған дауыстары бар адамдардың бірауыздан берген бесеу дауысымен толықтырылмаса, онда бұл комитет өкілеттік алып, құрамын толықтыру үшін адамдарды таңдауға міндетті болады. Мұндай сайланған мүшелердің сайлаушылары қажет болған жағдайда жеребе арқылы анықталады. Хиллдің шөптесі Дэвид Хиллдің (сондай-ақ реформашы белсенді) айтуынша, алғашқы STV сайлауы 1819 жылдың 18 желтоқсанында, қоғам құрылғаннан кейін бір ай өткен соң өткен. Хиллдің немересі (және Роулендтің сіңілі баласы) Джордж Биркбек Норман Хилл: «Шайлау жоспары оның [Роулендтің] әкесі жасаған, ол азшылықтардың өкілдігін қатты қолдаған» деп жазды. 1821 жылы Хилл мектебінде пропорционалдық өкілдіктің бейресми нұсқасын қолданды. [Хиллдің] оқушыларына ең ұнаған баланың қасына тұрып, комитет сайлау тапсырылды. Алдымен тең емес топтар пайда болды, бірақ көп ұзамай ең үлкен топтағы балалар олардың барлығы сүйіктілерін сайлау үшін қажет емес екенін түсінді, ал кейбіреулері басқа үміткерге көмектесуге көшті. Ал танымал емес баланың азаматтары оны үмітсіз деп санап, келесі ең жақсы деп санайтын үміткерге ауысты. Соңғы нәтижеде комитетке қажетті кандидаттардың санымен тең кандидаттардың әрқайсыын бірдей қолдаушылар қоршады, тек екі-үш бала ғана сайланғандарға наразы болды. Бұл STV-ді қолданудың көрнекті мысалы. Бұл шындыққа жақын болғанымен, Энид Лейкманнан оның көзі туралы сұрағанда, ол есіне түсіре алмады. Түпнұсқасы табылғанша, оны сақтықпен қарастыру қажет.