Кіріспе

Гүлді өсімдіктер тұқымдасы

Dilleniaceae – гүлді өсімдіктер тұқымдасы, 11 туысы және шамамен 430 түрі белгілі. Бұл тұқым таксономистер тарапынан барлық жерде мойындалған. Бау-бақша өсімдіктерімен айналысатындарға Hibbertia туысы арқылы таныс, оның құрамында көптеген коммерциялық құнды бау-бақша түрлері бар.

Сипаттамасы мен таралуы

Бұл тұқым тропиктік және субтропиктік аймақтарда, сондай-ақ бүкіл Австралияда таралған. Оның көптеген өкілдері – ағаш тәрізді лианалар немесе Дильния сияқты ағаштар, бірақ Гибертия сияқты шөптесін түрлер де кездеседі. Dilleniaceae тұқымдасының жапырақтары кең және жақсы жетілген, алайда Гибертияның кейбір түрлерінде олар айқын өзгерістерге ұшыраған. Гүлдері әдетте әдемі әрі түрлі-түсті болып келеді, олардың репродуктивтік мүшелері жақсы көрінеді. Тозаңдауда қоңыздардың ролі маңызды. Dillenia indica (панда алмасы) сияқты кейбір түрлерінің жемістері жеуге жарамды.

Таксономия және филогенезия

Отбасының филогенетикалық ағаштағы орны және оның басқа эудикоттар арасындағы жіктелуі белгісіз. Кейбір зерттеулер Дильния тұқымдасының Рабдодендра тұқымдасына, ал Рабдодендра тұқымдасының қалған Кариофиллалардың бауырлас кладына жақын болуы мүмкін екенін көрсетті. Кариофиллид Rhabdodendron және орналасуы күмәнді отбасы мүшелері кейбір морфологиялық ерекшеліктермен ортақ, бірақ Rhabdodendraceae шындығында оның негізгі мүшелеріне ғана жақын екені анықталды. Тағы бір мүмкін жағдай Дильния тұқымдасын ежелгі топ ретінде, суперрозид кладының қарындасы ретінде қарастырады (отбасы Vitales-пен кейбір ортақ морфологиялық белгілерді бөліседі), бірақ бұл толыққанды дәлелденбеген. 2003 жылғы APG II жүйесі (1998 жылғы APG жүйесінен өзгеше емес) бұл отбасын да мойындайды, оны реті бойынша жіктемей, ядролық эудикоттар кладына жатқызады. APG II оны Кариофиллалар ретіне қосуды немесе Dilleniales ретін тек осы бір отбасы үшін қайта жаңартуды қарастырады, бірақ оны орнынан жылдырмауға шешім қабылдайды.

Эволюция

Отбасы морфологиялық ерекшеліктерінің әртүрлілігімен ерекшеленеді, бұл сипаттамалар қазіргі кезде басқа гүлді өсімдіктер тобында көбірек тұрақталған. Осылайша, Dilleniaceae жоғары Eudicots және көбірек алғашқы топтар арасындағы филогенетикалық байланысты көрсететін ежелгі клада болуы мүмкін. Бұл клада шамамен 115 миллион жыл бұрын ортаңғы креда кезеңінде бөлініп шыққан деп саналады, бірақ оның негізгі тобы (тәж тобы) әлдеқайда кейінірек, қазіргі уақытқа дейін 52 миллион жыл бұрын қалыптасқан.