Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс әскерінің 4-ші танк дивизиясы: Польша, Франция, КСРО шабуылдары, Курляндияда қоршалу, соңында Кеңес әскеріне тапсыру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс әскерінің дивизиясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде.
German army division during World War II
4-панцер дивизиясы – нацистік Германия армиясының бронетандық дивизиясы. Екінші дүниежүзілік соғыста ол 1939 жылы Польшаға басып кіруге, 1940 жылы Францияға басып кіруге және 1941 жылы Кеңес Одағына шабуыл жасауға қатысты. 1944 жылдың жазында Курляндия жағалауында қоршауға дейін ол негізінен Орталық армиялар тобының құрамында Шығыс майданында болды. Ол теңіз жолымен эвакуацияланып, 1945 жылдың қаңтарында Батыс Пруссиядағы басты майданға қайта оралды. Соғыс аяқталғанда ол Қызыл Армияға тұтқынға берілді.
The 4th Panzer Division was an armored division in the Army of Nazi Germany. In World War II, it participated in the 1939 invasion of Poland, the 1940 invasion of France, and the 1941 invasion of the Soviet Union. It remained on the Eastern Front, mainly under Army Group Centre, until it was trapped on the coast at Courland in the summer of 1944. It was evacuated by sea and returned to the main front in West Prussia in January 1945. There it surrendered to the Red Army at the end of the war.
Құрылу
4-панцерлік дивизия 1938 жылғы 10 қарашада Бавариядағы Вюрцбург қаласында, 1935 жылы құрылған алғашқы үш танк дивизиясынан кейін Германиядағы жаңа бронетранспорттық дивизиялардың екінші толқынының біріншісі ретінде құрылды. Бес күннен кейін 4-ші панцерлік дивизиямен бірге 5-ші дивизия Польшадағы Оппельн қаласында (қазіргі Ополе) құрылды. Вюрцбург бұрын 2-ші панцерлік дивизияның гарнизондық қаласы болған, ол 1938 жылғы наурыз айында Австрияны аннексиялаудан кейін штабын Венаға көшірді. Дивизияның танк мұнараларына бейнеленген нышаны "Алгиз" рунасынан алынған.
The 4th Panzer Division was formed in Würzburg, Bavaria, on 10 November 1938 as the first of a second wave of new armoured divisions in Germany following the creation of the original three tank divisions in 1935. Alongside the 4th Panzer Division the 5th was formed at Oppeln, now Opole in Poland, five days later. Würzburg had previously been the garrison town for the 2nd Panzer Division which had moved its headquarters to Vienna after the Anschluss of Austria in March 1938. The division's insignia, which were emblazoned on tank turrets, was derived from the "Algiz" rune.
Польшаға шабуыл
Польшаға басып кірудің басында (1939), дивизия Оңтүстік армиялар тобының операциялық аймағында шекараны кесіп өткен бірінші бөлімдердің бірі болды. Олардың құрамында шамамен 341 танк болды, оның ішінде 183 Panzer I, 130 Panzer II, 12 Panzer IV және 16 PzBef. Дивизияда жеңіл жаяу әскер мен танкке қарсы бөлімшелер жетіспеді. 1 қыркүйекте Польша аумағына енгеннен кейін, дивизия Мокра шайқасында азаматтарды қалқан ретінде пайдаланды. Сол шайқаста дивизия полковник Юлиан Филипович басқаратын Польша Волынь атты әскер бригадасымен соғысты. 3 қыркүйекте поляк ұшағы атып түсіріліп, экипажы тұтқынға алынды. Оның жолаушыларының бірі қатыгездікпен сұраққа тартылып, азапталды (неміс әскерлері оның мұрнын, құлақтарын және тілін кесіп тастады), содан кейін 4-ші дивизияның әскери қызметкерлері тарапынан өлім жазасы орындалды. 1-ші танк дивизиясын қолдағаннан кейін, дивизия Клобук маңындағы поляк қорғанысын бұзуға қатысты, поляктар шегінді. Үш күннен кейін 4-ші танк дивизиясы Варшаваға қарай жолын жалғастырды. 8 қыркүйекте Польша астанасына жетіп, қаланы күтпеген шабуылмен алуға тырысты. Сағат 17.00-де 31-ші жаяу әскер дивизиясының қолдауымен 4-ші танк дивизиясы Варшаваның батыс бөлігі Охотаға шабуыл жасауға тырысты. Шабуыл сәтсіз аяқталып, неміс әскерлері ауыр шығынға ұшырады. Келесі күні дивизия артиллериямен және Лейбштандарт Адольф Гитлер моторизацияланған жаяу әскер полкімен күшейтіліп, Охота мен Волаға қарай тағы бір шабуылға көшті. Жақсы орналасқан поляк танкке қарсы пушкалары мен басты көшелерде орнатылған кедергілер бұл шабуылды тойтарды. Бірнеше рет поляк жағындағы қару-жарақ жетіспеушілігі шеберлікпен өтемеленді. Қала орталығына апаратын бір көше маңындағы зауыттан алынған терпентинмен жабылды. Неміс танктері жақындағанда, сұйықтық өртке ұшыратылды, ал танктер бір оқ атпастан жойылды. Неміс әскерлері ауыр шығынға ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды. Варшаваға жасалған сәтсіз шабуылдан кейін 4-ші танк дивизиясы батысқа қарай қайтарылып, Бзура шайқасына қатысты, онда олар неміс қарсы шабуылына көмектесті. 18 қыркүйекте Шладов ауылында 4-ші танк дивизиясының бөлімдері 252 әскери тұтқынды және 106 азаматты Висла өзеніне атып немесе суға батырып өлтірді (Шладов қырғыны). Бұл бөлім жасаған жалғыз соғыс қылмысы емес еді; 8 қыркүйекте Мщцоновта 4-ші дивизияның әскерлері 11 поляк әскери тұтқынды өлім жазасына кесті. Содан кейін дивизия Нидеррайнға қайтарылды.
At the beginning of the Invasion of Poland (1939), the division was one of the first to cross the border in the operational area of Army Group South. Equipped with roughly 341 tanks, including 183 Panzer I, 130 Panzer II, 12 Panzer IV and 16 PzBef. The division lacked some infantry and anti tank units After entering Polish territory, on 1 September, the division used civilians as human shields during the battle of Mokra. During that battle the division was fighting the Polish Volhynian Cavalry Brigade under Colonel Julian Filipowicz. A Polish aircraft was shot down on 3 September and its crew taken prisoner. One of its passengers was brutally interrogated, tortured (German soldiers cut off his nose, ears and tongue) and then executed by personnel of the 4th Division. After supporting 1st Panzer, the division took part in the break through of the Polish lines near Kłobuck, the Poles withdrew. Three days later, the 4th Panzer Division continued its move towards Warsaw. It reached the Polish capital on 8 September and tried to take the city by surprise. At 17.00, the forces of the 4th Panzer Division supported by the 31st Infantry Division attempted an assault on Warsaw's western borough of Ochota. The assault was repulsed and the German forces suffered heavy casualties. The following day, the division was reinforced with artillery and the Leibstandarte Adolf Hitler motorised infantry regiment, and began another assault towards Ochota and Wola. Well placed Polish anti tank guns and barricades erected on main streets repulsed this assault. On several occasions, the lack of armament on the Polish side was made up for by ingenuity. One of the streets leading towards the city centre was covered with turpentine from a nearby factory. When German tanks approached, the liquid was set on fire, and the tanks were destroyed without a shot being fired. The German forces suffered heavy casualties and had to retreat. After the failed assault on Warsaw, 4th Panzer Division was withdrawn westward and took part in the Battle of the Bzura, where it supported a German counter attack. On 18 September, in the village of Śladów, units of the 4th Panzer Division shot or drowned 252 prisoners of war and 106 civilians in the Vistula (the Śladów massacre). That was not the only war crime committed by that unit; on 8 September in Mszczonów 11 Polish prisoners of war were executed by elements of the 4th Division. After that it was withdrawn to the Niederrhein.
Францияға шабуыл
1940 жылы Франция шайқасы кезінде дивизия Вальтер фон Райхенау басқаратын 6-шы армия құрамындағы фон Клейсттің Панцер тобының бөлігі, Эрих Хопнердің XVI Панцер корпусының бағынысында болды. Лиеж және Шарлеруа қалалары арқылы жылдам шабуылдан кейін, дивизия Бетун аймағына жетті, онда британдық экспедициялық корпусымен Дюнкерк шайқасы болды. Бірақ Адольф Гитлердің бұйрығымен, дивизия Дюнкеркті басып алуға үлкермеді. 1940 жылдың маусым айының басында дивизия бірнеше күннің ішінде Францияның үлкен бөлігін өтіп кетті. Атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылған кезде, дивизия Гренобльге дерлік қарсылықсыз жетті. Францияда бірнеше ай оккупациялық міндеттерді атқарғаннан кейін, қарашаның соңында 4-дивизия Вюрцбургке қайтарылды, онда қайта ұйымдастырылып, нығайтылды. 36-панцер полкі бөлініп, жаңа құрылған 14-панцер дивизиясына берілді, ал 103-артиллерия полкі үшінші батальонмен күшейтілді.
During the Battle of France in 1940, the division came under the command of Erich Hoepner's XVI Panzer Corps, part of von Kleist's Panzer Group in the 6th Army commanded by Walther von Reichenau. After a blitzkrieg assault through Liège and Charleroi, it reached the area of Bethune, where it fought against the British Expeditionary Force in what became known as the battle of Dunkirk. However, due to Adolf Hitler's orders, it did not manage to capture Dunkirk itself. In early June 1940, the division managed to cross a large part of France in several days. By the time that the cease fire was signed, it had reached Grenoble almost unopposed. After several months of occupation duty in France, in late November, the 4th Division was withdrawn to Würzburg, where it was reorganized and reinforced. The 36th Panzer Regiment was detached and assigned to the newly formed 14th Panzer Division, while the 103rd Artillery Regiment was reinforced with a third battalion.
Кеңес Одағына шабуыл
Дивизия Шығыс Пруссияға, содан кейін оккупацияланған Польшадағы Бжест-Литовск аймағына көшірілді, онда Гейр фон Швеппенбург басқаратын XXIV танк корпусына қарасты болды. 1941 жылдың 22 маусымында дивизия Барбаросса операциясының бастапқы кезеңдеріне қатысты, бұл – Кеңес Одағына қарсы Германияның басып кіруі. Бірінші күні дивизия кеңес позицияларына еніп, 65 шақырымдай қашықтықтағы Кобринге жетті. Содан кейін дивизия Минск шайқасында кеңес әскерін қоршауға және жоюға бағытталған қысқыштардың біріне жетекшілік етті, нәтижесінде неміс әскері шамамен 300 000 тұтқынға алды. Гомель шайқасынан кейін дивизия Киевке жетіп, қарсыласу ошақтарына қарсы күресті. 1941 жылдың қыркүйегінде дивизия Мәскеу шайқасына дайындалып жатқан Орталық топ армиясына қосылды. Шабуыл 1941 жылдың 30 қыркүйегінде басталды, дивизия қазан айының басында Орелді басып алды, бірақ сол айдың 6-сы күні Мценскке бара жатқан жолда 1-ші гвардиялық атқыштар корпусы тарапынан шабуылға ұшырады. Кеңес жақтарының қанатына маневр жасауға тырысқан Panzer танктері ауыр шығындарға ұшырады, себебі кеңестік T-34 танктері нашар қорғалған Mark IV танктерін жойды, дивизияның көп бөлігін күнінің соңына қарай өртеніп, түтін шығарып тұрған қирандыларға айналдырды. Алға жылжу үлкен шығындармен жалғасты, ал қазан айының соңында Хайнц Гудериан 2-ші танк тобының қалған танктерін 4-ші танк дивизиясының бір бригадасында шоғырландырды, бұл XXIV танк корпусының алғы шебі болды. Қарашаның ортасына қарай танк саны 50-ге дейін азайды, бірақ дивизия кеңес астанасын қоршауға тырысқан қысқыштардың оңтүстік бөлігі ретінде Тулаға қарай жылжуын жалғастырды. Күздегі жаңбыр неміс әскерін тоқтатты, Тулаға баратын жалғыз жол батпаққа айналды. Батпаққа батып қалған неміс танктері кеңес авиациясының шабуылына ұшырады. Қараша айының басында суық тиген кезде немістер қайтадан жолдарды пайдалана алды, бірақ қысқы соғысқа дайындықтары жетіспеді. Жылы киім мен ақ түсті камуфляждық киім жетіспеді, ал температураның нөлден төмен түсуі салдарынан танктер мен басқа да көлік құралдары істен шықты. 5 желтоқсанда дивизия кері қайтарылды және Мәскеу маңындағы майданды кеңес әскерінің қысқы қарсы шабуылынан қорғауға тапсырылды. Кері шегіну кезінде дивизия танктерінің көп бөлігін жоғалтты. Бір айдан кейін оның тек 25 машинасы ғана жұмыс істеді. Дивизия Орел аймағына қайта шегінді, онда еріген қар кеңес қарсы шабуылын тоқтатты және бөлім ішінара толықтырылды. 1942 жыл бойы дивизия Орел шайқасында, Бірінші дүниежүзілік соғысқа ұқсас шайқастар, шабуылдар мен қарсы шабуылдар сериясында күресті. Дивизия сәтсіз аяқталған Курск шайқасына қатысты, содан кейін Десна өзенінің бойындағы аймаққа қайта шегінді. Кеңес әскерінің бірнеше шабуылдарынан кейін майдан желісі Бобруйск маңында тұрақталды, онда дивизия 1943–1944 жылдардың қысын өткізді.
The division was moved to East Prussia and then to the area of Brześć Litewski in occupied Poland, where it was assigned to the XXIV Panzer Corps under Geyr von Schweppenburg. On 22 June 1941, it took part in the opening stages of Operation Barbarossa, the German invasion of the Soviet Union. During the first day, the division managed to drive a wedge into the Soviet positions and reached Kobryń some 65 kilometres behind the lines. The division then spearheaded one of the pincer moves to surround and destroy a large Soviet force in the battle of Minsk, where the German army took approximately 300,000 prisoners. After the battle of Gomel it reached Kiev, where it fought against another pocket of resistance. In September 1941, the division was attached to Army Group Centre, which was preparing to take part in the battle of Moscow. The assault started on 30 September 1941, the division captured Orel in early October but was ambushed on the road to Mtsensk by 1st Guards Rifle Corps on the 6th of that month. Attempts by the outclassed Panzers to maneuver round the Soviet flanks were defeated with heavy loss as the Soviet T 34s savaged the underarmored Mark IV tanks, reducing much of the divisional armor to burned out, smoking wreckage by end of day. The advance resumed with growing loss and in late October Heinz Guderian concentrated most of the 2nd Panzer groups' remaining tanks into a single brigade under the 4th Panzer division, the spearhead of the XXIV Panzer Corps. By mid November it was down to 50 tanks but still ground on reaching Tula, as the southern arm of a pincer which tried to surround the Soviet capital. The Germans formations were paralysed when the autumn rains set in, turning the only road to Tula into a stretch of mud. Bogged down German tanks were attacked by Soviet aircraft. With the onset of frost in early November, the Germans could use the roads again, but faced the problem of not being equipped for winter warfare. Warm clothing and white camouflage suits were lacking, and tanks and other vehicles were immobilised as temperatures dropped below freezing. On 5 December, the division was withdrawn and ordered to defend a stretch of front near Moscow against a Soviet winter counter offensive. In a series of retreats, the division lost almost all of its tanks. A month later it had only 25 machines still operational. It withdrew to the Orel area, where the thaw halted the Soviet counter offensive and the unit could be partially reinforced. Throughout 1942 it fought in the battle of Orel, a series of almost World War I like skirmishes, assaults and counter assaults. It took part in the failed battle of Kursk, after which it withdrew to the area along the Desna River. After a series of Soviet advances, the front line was finally stabilized near Bobruysk, where the division spent the winter of 1943–1944.
Қайта оралу (1943-1945 жж.)
1944 жылдың көктемінде дивизия Польшаның Ковель аймағына көшірілді, онда күтілетін кеңес көктемгі шабуылы кезінде Оңтүстік армиялар тобын қолдау міндеті қойылды. Алайда, Багратион операциясы (1944 жылдың 22 маусымында басталды) Орталық армиялар тобына бағытталды, ал дивизия неміс армиясының қалған бөлігімен бірге шегінді. Генерал Карл Декер басқаратын XXXIX танк корпусына қарасты дивизия шілде айының соңында кеңес әскерінің қарқыны баяулаған Варшава аймағына шегінді. 4-панцер дивизиясы Радзимін шайқасына (сонымен қатар Овомин шайқасы деп те аталады) қатысты және 1944 жылдың 2 тамызында 19-панцер дивизиясымен бірлесіп, кеңес III танк корпусын Воломинге кері тартты. Кеңес танк корпусы ауыр шығынға ұшырады және олардың шабуылы тоқтатылды. Содан кейін дивизия солтүстік Литваға жеткізілді, онда Солтүстік армиялар тобын қолдауға тиіс болды. Ол 3-ші танк армиясына қосылды. Кеңес әскері неміс армиялар тобын екіге бөлді, дивизияның көп бөлігі таратылды. Оның бірнеше бөлімшелері 16-шы және 18-ші армиялармен бірге Курлян түбегіндегі Ливонияда неміс бақылауындағы қалған аймақтан үзіліп қалды, соғыс аяқталғанға дейін қорғанысқа қатысты. Ал қалған бөлімшелер көбінесе жедел құрылған кіші құрылымдарға қосылды.
In the spring of 1944, the division moved to the area of Kowel in occupied Poland, where it was to support Army Group South during the expected Soviet spring offensive. However, Operation Bagration, (started on 22 June 1944), was aimed at Army Group Centre and the division retreated with the rest of the German army. Assigned to the XXXIX Panzer Corps under Gen. Karl Decker, the division withdrew to the area of Warsaw, where the Soviet advance ran out of momentum at the end of July. The 4th Panzer Division took part in the Battle of Radzymin (also known as the Battle of Wołomin) and on 2 August 1944, alongside the 19th Panzer Division, threw the Soviet III Tank Corps back to Wolomin. The Soviet Tank Corps suffered heavy losses and their advance halted. The division was then transported to northern Lithuania, where it was to support Army Group North. It was attached to the 3rd Panzer Army. The Soviet advance cut the German army group in two and the division was mostly dispersed. Some of its sub units were cut off from the rest of German held territory, along with the 16th and 18th Armies, in Livonia on the Courland Peninsula, where they supported the defense until the end of the war. Other units were attached to smaller, often improvised formations.