Екінші дүниежүзілік соғыстағы 3-ші танк дивизиясы

Кіріспе

3-панцер дивизиясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия армиясы, Вермахтың броньды дивизиясы. Бұл дивизия 1935 жылы Германия құрған алғашқы үш танк дивизиясының бірі болды. Дивизия Польша, Бельгия, Франция және Кеңес Одағына басып кіруге қатысты. 1941 жылдан 1945 жылға дейін Шығыс майданында үздіксіз күресті.

Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын

3-ші танк дивизиясы 1935 жылғы 15 қазанда 1-ші және 3-ші кавалерия дивизияларының құрамынан, сондай-ақ түрлі әскери және полиция бөлімшелерінен құрылды. Ол сол кезде құрылған үш танк дивизиясының бірі болды, ал қалған екеуі – 1-ші және 2-ші танк дивизиялары. Германия сол жылдың басында Версаль келісімінен бас тартып, елге танк күштерін ұстауға тыйым салатын келісімді бұзды. Шындығында, Германия келісімге бастапқыда-ақ қайшылық тудырып, танктарды құпия түрде жасап, Кеңес Одағында жасырын танк мектебін ұйымдастырды. Дивизияның танк полкінің әскери қызметкерлері Испания азамат соғысында Германияның «Кондор» легионы құрамында ұлтшылдар тарапынан қатысты. Дивизия 1938 жылғы наурыз айында Австрияны аннексиялауға, яғни «Аншлюсқа» қатысты. Ол Помераниядан бастап, Торунь арқылы Брест-Литовскіге қарай жылжып, солтүстік бағытта әрекет етті. Сол жылы дивизияға Ливиядағы қызметке дайындық жасау тапсырылды, онда итальяндық күштерге көмектесу көзделді. Бірақ Гитлер 1940 жылғы 28 қазанда Грецияға басып кіргендіктен бұл жоспарды тоқтатты. Дивизияның орнына «Феликс» операциясына бағытталды, алайда операция басталған жоқ. 3-ші танк дивизиясы 1941 жылғы 22 маусымда басталған «Барбаросса» операциясының, яғни Кеңес Одағына шабуылдың бір бөлігі болды. Алға жылжудың бастапқы кезеңінде дивизия орталық бағытта әрекет етті, бірақ кейін Киев шайқасына қатысу үшін оңтүстікке қайта бағытталды. Одан кейін Мәскеу шайқасына қатысып, Тула қаласына қарай жылды. 1941-1942 жылдардың қысында совет әскерлерінің қарсы шабуылы кезінде дивизия резервтік күш ретінде қолданылды және 1942 жылғы наурыз айында Харьковты қорғауға қатысты. Дивизия 1942 жылғы маусымда Шығыс майданның оңтүстік бағытында жүргізілген «Жас көк» операциясына (Case Blue) қатысты. Бастапқыда сәтті болған операция ақырында сәтсіздікке ұшырады, дивизия бұл кезеңде, әсіресе Моздок маңындағы шайқаста ауыр шығынға ұшырады. Ростов маңындағы мұз басып жатқан Азов теңізінен өтіп, қоршаудан қашып құтылуға мүкіндік алды.

The 3rd Panzer Division was formed on 15 October 1935 from elements of the 1st and 3rd Cavalry Division as well as a variety of other military and police units, and was headquartered in the German capital Berlin. It was one of three tank divisions created at the time, the other two being the 1st and 2nd Panzer Division. Germany had renounced the Treaty of Versailles earlier in the year which had forbidden the country, among other things, from having tank forces, a treaty Germany had violated almost from the start by secretly developing tanks and operating a covert tank school in the Soviet Union. Members of the divisions tank regiment participated in the Spanish Civil War on the Nationalist side as part of the German Legion Condor. The division also took part in the annexation of Austria in March 1938, the so called Anschluss. It was engaged in the northern sector, operating from Pomerania, and advancing via Toruń to Brest Litovsk. The Division was ordered to prepare for service in Libya, North Africa that same year to help support the Italian efforts there. The deployment was cancelled by Hitler due to the invasion of Greece on 28 October 1940. The Division was instead diverted to Operation Felix though the operation was never initiated. The 3rd Panzer Division was part of Operation Barbarossa, the invasion of the Soviet Union, which began on 22 June 1941. Initially it was engaged in the central sector of the advance but was then redirected south to participate in the Battle of Kiev. From there it participated in the Battle of Moscow, advancing towards Tula. With the Soviet counterattacks in the winter of 1941–42 the division acted as a stand by emergency force and, in March 1942, participated in the defense of Kharkov. The division participated in the Case Blue, the German attack in the southern sector of the Eastern Front in June 1942, in which the 3rd Panzer Division advanced towards the Caucasus. Initially successful the operation was ultimately a failure, with the division suffering heavy casualties in the process, especially in the fighting around Mozdok. It narrowly escaped encirclement on its retreat by crossing the frozen Sea of Azov near Rostov.