Кіріспе

1974 жылы түсірілген Теренс Янгтың "Клансман" (сондай-ақ, "Шығу кресі") - Уильям Брэдфорд Хуидің 1967 жылы жарық көрген, осы аттас кітабы негізінде түсірілген 1974 жылғы американдық драмалық фильм. Оны Теренс Янг режиссерлік етті, ал Ли Марвин, Ричард Бертон, Камерон Митчелл, Лола Фалана, Лучиана Палуцци, Дэвид Хаддлстон, Линда Эванс және О. Дж. Симпсон кинодағы дебюттік рөлдерін ойнады.

Сюжет

Оңтүстіктегі шағын қалада шериф Трек Баскомб қара әйелді зорлап жатқан ақ жігіттердің тобын таратып жібереді. Қоғамды басқаратын расистік билік құрылымы оны сайлауға көмектескендіктен, Баскомб ешкімді тұтқындамайды. Оның шешімі сондай-ақ, ол өскен қаласын жақсы көруіне және бейбітшілікті сақтау ниетіне негізделген. Бұған қоса, оның мектептен бері жақын досы – Брек Стэнсилл, ол Азаматтық құқықтар қозғалысын қолдайтын бай жер иесі. Саяси көзқарастары әртүрлі болғанына қарамастан, Баскомб пен Стэнсиллдің арасындағы байланыс мызғымайды. Кейін қаладағы шартты тыныштыққа нүкте қояды – жас ақ әйел Нэнси Потит қара нәсілді бір ер адамнан зорлық көріп, сақадалдай болады. Шериф Баскомб кінәліні табуға тырысады, ал Ку-клукс-клан мүшелері, оның ішінде Баскомбтың орынбасары Бэт Катт Кейтс, істі өз қолдарына алады. Олар жүк көлігіне мініп, қара нәсілділер көп баратын ауылдық барға беттейді. Сыртта екі адамды қуалайды, солардың бірі Гарт. Гарт қашып құтылады, бірақ серігі қолға түсіріліп, кастрацияланып, Кландар тарапынан атып өлтіріледі. Досының қиналып өлгенін көрген Гарт кек алуға ант етеді және Клан мен олардың қолдаушыларына қарсы жеке террор науқанын бастайды. Қалада өскен қара әйел Лоретта Сайкс үйіне оралады. Оған Азаматтық құқықтар қозғалысының өкілдері жүгінеді. Олар бірге Брек Стэнсиллді іске тартуға тырысады. Бір күні кешке Лоретта орынбасар Кейтс пен оның Клан одақтастары тарапынан ұрланып кетеді. Нэнси Потитке жасалған шабуылға жауап ретінде, олардың біреуі Лореттаны зорлауға шешім қабылдайды. Бұл зорлық соншалықты ауыр, ол қанға толып, өлімге жуықтап кетеді. Нәтижесінде, шериф Баскомб бастапқыда болдырмауға тырысқан жағдай бетке шығып, оның қаласын екіге бөлетін нәсілдер арасындағы соғыс қаупі туындайды.

Даму

Роман 1967 жылы жарық көрді. Фильмге құқықтарды Роберт Ледер компаниясы 100 мың долларға сатып алды. Бастапқыда теледиректор Дон Стюарт режиссерлік етуі тиіс еді, ал Чак Коннорс шериф рөлін ойнауға дайындалып жатқан. Бірақ фильмге құқықтарды қара терілі продюсер Уильям Д. Александр сатып алды. Ол фильмді түсіру үшін "The Movie People" компаниясын құрды және фильмді өзі жинап қосты деді. Сценарийдің алғашқы нұсқасын Сэм Фуллер жазды, ал Миллард Кауфман оны қайта жазды. Шифриннің айтуынша, Кауфман Фуллер жазғанның көп бөлігін "өзгертіп жіберген". "Мен Фуллерді қаладым", - деді ол. Александр Paramount компаниясынан 1 миллион доллар кепілдік алды, ал қалғанын АҚШ және Еуропаның түрлі банктерінен, сондай-ақ салықтық жеңілдіктерден жинады. Фильм түсірілімі Калифорния штатының Оровилл қаласында, Сакраментодан сыртта өтті. Бертон мен оның әйелі Элизабет Тейлор қалада жалға алынған үйге қоныстанды. "Бұл жер керемет", - деді Бертон түсірілім кезінде баспасөзге. "Бұл маған Уэльстегі ескі аңғарды еске салады". Кейін Бертон фильмді түсіргенін есіне алмағанын айтты. Симпсон "Кейде ол қозғала алмайтын еді" деді. Марвин де сол кезде көп ішетін, тіпті 1977 жылғы сұхбатында Бертон екеуі жылдар өткен соң бір кеште кездескенде, бірге жұмыс істегендерін еске алмағанын мәлімдеді. Фильм түсірілімі кезінде Бертон депрессия мен иациаздан зардап шекті, бұл екеуі де оны қиын жағдайға түсірді. Ол фильмде алкогольді осы аурулардың қызылынан құтылу үшін қолданды. Кейін Бертон Марвиннің өмірін сақтап қалғанын айтты. "Мен Марвинсыз тірі қала алмас едім", - деді ол актер және жазушы Майкл Муннга. Ли Марвин Бертонның "күңкіл үшін емес, үлкен қажеттіліктен ішкенін байқады, бірақ ол өзі не үшін ішетінін білмейтініне күмәнданамын. Бәлкім, ол Элизабет үшін ішкен шығар. Бірақ не болса да, ол ауырсынып, осы ауырсынынан құтылу үшін ішкен. Мен де солай істедім". Бертон қаладағы жас қыз Ким Динуччиге 450 долларлық алмаз сақина сыйлап, оған Ли Марвиннің қызы рөлінде фильмде эпизодтық түсуге мүмкіндік берді. Бұл туралы бүкіл елде жаңалықтар тарады. Бертонның өлім сахнасында режиссер гримердің оны сахнаға жақсы дайындағанын айтты, бірақ гример ештеңе жасамағанын мәлімдеді. Теренс Янг оның өліп бара жатқанын білгенде, оны тексеру үшін дәрігерді шақыртты. Ол 104 градус қызумен және екі бүйрегінің құлдырау қаупімен Санта-Моникадағы Сент-Джон ауруханасына жеткізілді. Ол тұмау және трахеобронхитпен ауырып жатты. Алты апта ауруханада жатты. Бертон түсірілімнен кейін ауруханаға барып, бронхиттен емделді. Ол ауруханада жатқанда Бертон мен Тейлор ажырасатыны туралы хабарланды. Уолтер Шифрин кейін Бертонның көрсеткен өнеріне қарай, оған ақы төленбеуі керек еді деді. "Ол күніне үш кварт ішеді. Ол қай қалада екенін, тіпті қандай фильмде түсірілгенін де білмейді". Шифриннің айтуынша, Ли Марвин түсірілім барысында "көмектесуге дайын болды". Фильм Сэм Голдуин студиясында монтаждалып жатқанда, студияда өрт шықты. Соңғы сәтте инвесторлардың бірі ақшаны таба алмады, сондықтан Марвин мен Бертонға толық жалақы төленбеді, ал Paramount фильмке кепіл қойды. Variety журналының Артур Д. Мерфи оны "күлкіге айналған, сапасы, қадір-қасиеті, маңыздылығы мен әсері жоқ экрандық қоқысқа" теңеді. Джин Сискел Chicago Tribune газетінен фильмге төрт жұлдыздың бірін берді және оны "бірнеше фильмдердің әдепсіз ұрлығы: Түннің ыстығында, Л. Б. Джонстың босатылуы, тик-тік-тік... осы мағынасыз нәрсеге Ли Марвин мен Ричард Бертон өздерінің талантын қалай бергені таңғажайып. Оларға өте жақсы ұсыныс жасалған болуы керек, өйткені "Клансан" таза". Чарльз Шамплин Лос-Анджелес Таймс газетінде фильмді "фильмді қарау ересек адамға лайықты кәсіп екеніне күмәнданатын киноның лас, пайдаланған, қабілетсіз бөлшектерінің бірі" деп сынады. Егер фильмнің кез-келген кадры Американың оңтүстігіндегі ауылдық аймақтағы шынайы шиеленістерді, қорқыныштарды, жеккөрушілікті және ашу-ызаны көрсете алса, сіз қалғандарын кешіре аласыз. Бірақ кішігірім рөлдердегі актерлік шеберлік өте әзілге айналады, ал басты рөлдердегі диалог ойнауға жарамсыз". Гари Арнольд The Washington Post газетінде оны "тек академиялық сұрақтар тудыратын фильм" деп атады. Бастапқы дереккөз, Уильям Брэдфорд Хуидің романы, фильм сияқты қорқынышты бола ала ма? Мүмкін, жоқ, бірақ ол сценарий жазушылар Миллард Кауфман мен Сэм Фуллерге бірнеше жағымсыз жағдайларды, мысалы, кастрацияны, нәсілдер аралық зорлауды және Ку-клукс-кланмен атыс-шабуылды көрсетіп берді, және олар оларды Голливудтың чемпиондары сияқты пайдалану элементтеріне сүйеніп, кейіпкерлерді бейнелеуді және әлеуметтік талдауды, егер олар болса, ең аз деңгейге дейін төмендетті". Александр, Янг және Бертон Роберт Митчем мен Шарлотта Рэмплингпен "Jackpot" деген фильм жасауға ниеттенген, бірақ ол ешқашан түсірілмеді.