Кіріспе
Бір жақты механикалық беріліс құрылғысы
Спраг-блок – бір жақты бос айналатын кездірме. Ол роликтік подшипникке ұқсайды, бірақ цилиндрлі роликтердің орнына айналмауы тиіс асимметриялық сегіз пішінді кездірмелер немесе бір бағытта айналуға мүмкіндік беретін басқа элементтер қолданылады. Құрылғы бір бағытта айналғанда роликтер сығанады немесе бос айналады, ал кері бағытта момент түсірілгенде кездірмелер сәл еңкейіп, ілінісу әрекеті мен үйкеліс арқасында бекітіледі.
Автоматты берілістер
Спраг-блатч кейбір автоматты берілістерде жүктеме астында берілістің тегіс ауысуына мүмкіндік беретін құрылым ретінде қолданылады. General Motors компаниясының Turbo Hydramatic берілісінің әртүрлі модельдері осы жүйені, сондай-ақ Ford-тың көптеген берілістері, мысалы Ford C6 берілісі қолданды. Спраг-бұғаттағыш ескі автоматты берілістерде және бір бірімен синхронды қосылуды, екіншісін ажыратуды талап ететін ауысымдар үшін кейбір жаңаларда да қолданылады. Гидравликалық түрде басқарылатын құрылымның орнына үдемелі тұтқаны пайдалану осы синхрондылықты автоматты түрде қамтамасыз етеді. Спраг-қосқыш реакциялық күш қажет болмай қалғанда "босап" кетеді. Симпсон планеталық беріліс жүйесінде, көптеген автоматты берілістерде кездесетін, бұл 1-2 ауысымда болады, ал 2-1 ауысымда кері жүреді. 2-3 ауысымы бір ғана қосқышпен іске қосылады, ештеңе босатылмайды. Кейбір жаңа электронды басқарылатын берілістер "қосқыштан қосқышқа" ауысым жасайды, онда ешқандай соққы болмайды. Бұл кейбір автомобильдерде тек бірінші берілісте де (беріліс селекторы D күйінде, бірақ автоматты клапан корпусы немесе басқару блогы 1-ші берілісті таңдайды) қолданылуы мүмкін. Осылайша ол автоматты түрде алға жылдамдық береді, бірақ қозғалтқышты тежемейді. Бұл қозғалтқыштың тежелуін болдырмау үшін емес, керісінше, автомобильдің жылдамдығы төмендеген кезде 2-1 ауысымын жасағанда, төменгі газ педальмен, ауысымнан кейін қатты (күрт) және мазасыздық тудыратын соққыдан аулақ болу үшін жасалады. Мұндай жабдықталған берілістерде 1-ші берілісті қолмен таңдау әдетте бір бағытты тұтқаның ұстайтын бөлігімен бірдей бөлімді ұстайтын қосымша жолақты іске қосып, осылайша қозғалтқышты тежеуге мүмкіндік береді.
Турбинаның стартері
Турбореактивті қозғалтқыштың бастау турбинасында шпаглы тұйықтауыш қолданылуы мүмкін, осылайша жұмыс істеп тұрған негізгі қозғалтқыш стартерді жоғары жылдамдықтарда қосып ұстамайды.
Вертолеттер
Көптеген тікұшақ конструкцияларында қозғалтқыштан негізгі роторға қуат беру үшін еркін жүріс кәдісі (спраг кәдісі) қолданылады. Қозғалтқыш істен шыққан жағдайда, еркін жүріс кәдісі негізгі ротордың қозғалтқыштан жылдам айналуын қамтамасыз етеді, соның арқасында тікұшақ авторотацияға түсе алады.
Бастауыштар
Sprag clutch қазіргі заманғы мотоцикл қозғалтқыштарының электрлік стартерлерінде автомобиль стартерлерінде жиі қолданылатын Бендикс тісті дөңгелегін алмастыру үшін пайдаланылады.
Негізгі қозғалтқыш
Көптеген заманауи спорттық және жарыстық мотоциклдерде қозғалтқыш пен беріліс арасындағы негізгі жетекте шпагтық муфталар қолданылады. Бұл, қозғалтқыш айналымдары жол жылдамдығымен сәйкес келмеген кезде, жылдамдық төмендетілгенде артқы дөңгелектің бақылауын жоғалтуын қамтамасыз етеді. Егер шпагтық муфта болмаса, жылдамдық төмендету кезінде айтарлықтай көбірек сақтық қажет, себебі артқы дөңгелектің бақылауын жоғалту қауіпті аударылуға (highside) әкелуі мүмкін.
Конвейерлер
Конвейерлік жетектерде, индекстеу және кері айналуды болдырмау үшін шпаглы кезекше қолданылады.
Ашылып кету
Асыра жүктелу (немесе айналмалы жұмыс) екі немесе одан көп қозғалтқыштың бір машинаны, тіпті бір ось арқылы итеруі мүмкін болғанда пайда болады. Типикалық жағдай былай: негізгі қозғалтқыш немесе жұмыс қозғалтқышы қалыпты жұмыс кезінде жоғары жылдамдық пен жоғары қуатты қамтамасыз етеді. Қосалқы қозғалтқыш немесе қосымша қозғалтқыш, әдетте конвейерді күтімге дайындау үшін, төмен жылдамдықпен және төмен қуатпен жұмыс істей алады. Айналмалы муфта (немесе асыра жүктелу муфтасы) конвейердің қалыпты жоғары жылдамдықта жұмыс істеу кезінде қосалқы қозғалтқыштың тоқтатылған күйде қалуын қамтамасыз етеді.
Индекстеу
Индекстеу қозғалысы жетек жүйесінің қатесіздігін қамтамасыз етеді. Басты қозғалтқыш пен біртекшелі сайманың бір шеті арасында байланыс орнатылады. Басты қозғалтқыштың алға-артқы қозғалысы біртекшелі сайманың екінші шетінде индекстеу қозғалысына айналады.
Арнайы сақтандыру
Арқаға тоқтату жүйесі, қозғалтқыш тоқтаған кезде жүктелген көлбеу конвейердің кері қарай қозғалуын болдырмайды. Спраг-қосқыштың сыртқы бөлігі машинаның рамасына, әдетте, айналу моменті бар қол арқылы бекітіледі. Ішкі бөлігі конвейердің алға қарай қозғалысы бағытында еркін айналады. Машина кері қарай қозғалуға тырысқанда, спраг-қосқыш осы қозғалысты тоқтатады. Осы қолданыста спраг-қосқышты көбінесе "арқа тоқтату" немесе "ұстау" деп атайды.
Көтергіш жүктемелі тежегіш
Көтергіш жүктеме тежегіші – өнеркәсіптік көтеру машиналарының механикалық іркілістер болған жағдайда жүктемесінің қауіпті түрде түсіп кетуіне жол бермес үшін қосымша тежегіш ретінде қолданылады.
Сорғы жүйелері
Кейбір сорғы жүйелерінде негізгі жетек істен шыққан жағдайда қосалқы жетек қажет болса, спарг-қосқыш қолданылады. Мысалы, бір айналатын білігі бар сорғы, бір жағынан электрмоторға, екінші жағынан спарг-қосқыш арқылы оқшауланған күшті күтудегі дизельді қозғалтқышқа жалғанады.
Сымдау
Спрэг-бұғаулар май немесе маймен майлануы мүмкін. Көптеген спрэг-бұғау өндірушілері экстремалды қысымға төзімді қоспалар бар майлау материалдарын қолдануға рұқсат бермейді.