Кіріспе

Папалық тиараның бастауы біршама тұманды және құпиялы болып қала береді, ол алғаш рет ерте орта ғасырда пайда болды, бірақ 1054 жылғы Ұлы жарылыстан кейін жоғары орта ғасырда қалыптасқан түрін алды. "Тиара" сөзі классикалық жылнамаларда парсылық бас киімін, әсіресе "ұлы патшаның" бас киімін білдіреді. Паптық тиараларға ұқсас пішіндегі камелаукум Византиядағы сарай киімінің бір бөлігі болды; ол сонымен қатар фригиялық қалпақтың немесе фригиумның ықпалында болды. Папаның тәж кигізу рәсімімен байланысты басқа да рәсімдер, атап айтқанда sedia gestatoria қолданысы Византия және шығыс империясының салтанатты рәсімдерінен алынғандықтан, тиараның да Византиялық текті болуы мүмкін.

Ертедегі тиара

Ежелгі заманнан бері папалар қандай да бір бас киім киген. 9 ғасырға қарай бұл қалпақ пішіндес ақ бас киім түрінде болған көрінеді. Рим папасы Ұлы Григорий замандас суреттерінде осындай бас киім киіп бейнеленген. Оның алғашқы төменгі тиарасы қашан пайда болғаны нақты белгісіз, бірақ Католик энциклопедиясы оны 10 ғасырда немесе сол шамада пайда болған деп болжайды, мүмкін, салтанатты папалық бас киімді шіркеулік митрадан ажырату үшін, ол осы дәуірде пайда болған. Папалық билікке байланысты тиара сөзінің алғашқы рет айтылуы Папа Паскаль II-нің өмірбаянындағы «Liber Pontificalis» еңбегінде кездеседі. Тиараның бірінші қабатының бастауы болуы мүмкін әшекейлі шеңбер немесе белдеу Папа Сергий III және Папа Бенедикт VII монеталарында бейнеленген. Шамамен 1087 жылға жатқан Барберини Экстультеті тиараның төменгі белдеуімен және конустық тиараның торалы өрнегі бар ерте нұсқасын көрсетеді. 1219 жылға дейінгі Сакро-Спекодағы Иннокентий III-нің фрескасында және қазір Рим мұражайында сақталатын Ескі Санкт-Петер шіркеуінің мозаикасында осыған ұқсас тиара бейнеленген. Осыған ұқсас, конус пішіндес және тек бір тәжбен түбінде, Папа Климент IV-тің XIII ғасыр фрескаларында және Витербодағы қабірінде кигенін көруге болады. Сондай-ақ Витербода Арнольфо ди Камбионың осындай тиарасы бар Адриан V-нің қабірі орналасқан. Ара Коэлидегі Санта-Мариядағы IV Гонорийдің қабірінде де таянның түбінде әшекейлі тастармен безендірілген бір тәж және үстінде үлкен әшекейлі тас бар. Грегорий X (1271–1276) қабірінде оның осындай тиара кигені бейнеленген, негізі толық тәж және текстуралы әрі әшекейлі конустық денесі бар. Ареццо соборындағы Буффалмакконың фрескасында Григорий X қара лапеттері бар ұқсас тиара киген.

Екінші деңгей

Папа Николай I патшалық тәжді ақ бас киіммен біріктірген алғашқы адам деп есептеледі. Дегенмен, 1300 жыл шамасында Папа Бонифаций VIII екінші тәжді қосты деген кең таралған пікір күмәнді. 1295 жылғы папалық қазыналардың тізімі тиараның сол кезде бір ғана деңгейден тұрғанын көрсетеді, бірақ Бонифацийге дейінгі суретте Папа Иннокентий III екі деңгейлі тәж киген күйінде бейнеленген. Иннокентий III Сакро-Спекодағы фрескада және қазіргі Рим мұражайындағы Ескі Санкт-Петер шіркеуінің мозаикасында бір тәжді ерте тиарамен көрсетілген. Бонифацийдің өмір кезінде жасалған мүсіндерінен ол екі деңгейлі тиара кигені анық, сондықтан екі деңгейлі тиара оның билігі тұсында пайда болған. Папа Бонифацийдің екі мүсіні Петір шіркеуінің криптасында сақталған. Екінші тиараның неге қосылғаны ешбір құжатта нақты айтылмаған, бірақ Джеймс Чарльз Нунан сияқты тарихшылар бұл паптың рухани және дүниелік билікке деген талаптарының күшеюін символдауы мүмкін деп санайды, ондағы екі деңгей стандартты монархиялық тәждердің бір деңгейінен өзгеше.

Үшінші деңгей

Үш тәж туралы алғашқы хабарлама 1315 немесе 1316 жылғы папалық қазыналардың тізімінде кездеседі. Авиньонда көрсетілген папа Бенедикт XII-нің бейнесі екі қабатты тиара кигенін көрсетеді. 1342–1346 жылдары салынған Клемент VI-ның мазартасы оның үш қабатты тиарасын көрсетеді. Лапеттер (тиараның арт жағынан төгілген екі әшекейленген мата жолағы) 13 ғасырдың суреттерінде бейнеленген, бірақ одан бұрын да болған болуы мүмкін.