Кіріспе

Ақ қабырғалы дөңгелек

Ақ қабырғалы немесе ақ қабырғалы (WSW) дөңгелектер – ақ резеңкеден жасалған жолағы немесе толық ақ қабырғасы бар дөңгелектер. Мұндай дөңгелектер ең көп 1900 жылдардың басынан 1980 жылдардың ортасына дейін қолданылған.

Өмірбаян

Whitewall резеңкесін қолдану 1914 жылы Чикагодағы Vogue Tyre and Rubber Co атты шағын шина компаниясына дейін барып тіреледі, олар мұны аттармен және шабандоздармен тартқызылатын арбаларына қолданған. Алғашқы автомобиль шиналары таза табиғи резеңкеден жасалған, олардың тозуын жақсарту үшін тереңдегі қоспаларға әртүрлі химиялық заттар қосылған. Олардың арасындағы ең тиімдісі – цинк оксиді, таза ақ зат, ол жақсырақ ұстауға көмектеседі және шинаның бүкіл бетін ақ түске бояйды. Кейін қара шиналар қолжетімді болды, ал қазіргі ақ жақтағы шиналар жұқа қара резеңке қабатымен жабылған. Егер қара жақтағы шина тротуарға қатты тисе, астыңғы ақ резеңке көрінеді; дәл осы принцип бойынша Raised White Letter (RWL) шиналары да жасалады.

Шолу

Ақ қабырғалы шиналардың қара қабырғалы шиналарға қатысты мәртебесі бастапқыда кейіннен болғаннан кері болды, толық қара шиналар көбірек карбон қараны қажет етеді және таза көрінісін сақтауға аз күш жұмсалды – олар премиум шина саналды. Қара шиналар қолжетімді болғаннан кейін, 1930 жылдар бойы көптеген сәнді автомобильдерге орнатылды. 1920 жылдардың соңында, қараңғы фонға қарсы жарқыраған ақ қабырғалар сәнді, бірақ күтімді қажет ететін мүмкіндік ретінде қарастырылды. 1930 жылдары ақ қабырғалардың танымалдылығы артты. 1934 жылдың 6 сәуірінде Ford барлық жаңа автомобильдеріне 11,25 долларлық (1934 жылғы 11,25 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) опция ретінде ақ қабырғалы шиналарды ұсынды. Бірақ автомобиль дизайнының дамуы көзді шина қабырғаларынан аударды. Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде шикізат тапшылығынан АҚШ-та ақ қабырғалы шиналардың қолжетімділігі шектелді. Кең ақ қабырғалы шиналар 1950 жылдардың басында танымалдылығының шыңына жетті. 1957 жылғы Cadillac Eldorado Brougham өндіріс үлгісі шина қабырғасында 1 дюймдік жолақпен шектелген ақ қабырғалы шиналармен жабдықталды, одан дөңгелек жиегіне дейін қара аймақ болды. Ақ қабырға жолағының ені дөңгелек/шина биіктігін визуальды түрде төмендету үшін азайтыла бастады. Осы онжылдық ішінде автомобильдердің биіктігі төмендеуі басым болды. 1950 жылдары крыло бастирмалары да ақ қабырғалы шиналарды жауып тастады. 1962 жылға қарай кең ақ қабырғалы шиналар АҚШ-та сұраныстан қалып қойды. Олар Lincoln Continental үшін біраз уақытқа опция ретінде сақталды, бірақ тарырақ жолақты ақ қабырғалы шиналар көбірек таралды. 1960 жылдардың ортасында жолақты ақ қабырғалардың түрлері пайда бола бастады: Thunderbirds және басқа да жоғары деңгейдегі Ford автомобильдеріне қызыл/ақ жолақты комбинация ұсынылды, ал Cadillac, Lincoln және Imperial автомобильдеріне үш ақ жолақты түрлері ұсынылды. Ақ қабырғалы шиналар 1950 және 1960 жылдары жаңа автомобильдерде, сондай-ақ ауыстыру нарығында танымал болды. Кейбір жағдайларда, автомобильге дұрыс көрініс беру үшін ақ қабырғалы шиналардың болуы қажеттілік болды. Ал оған қол жеткізе алмайтындар үшін дөңгелек жиегіне орнатылатын қосымша жабдықтар болды, бірақ қысым тым жоғары болса, олар ағып кетуі мүмкін. Жаңа шиналар тасымалдау кезінде ақ жолақты таза ұстау және басқа шиналардың қара түсі ақ қабырғаға өтпеуі үшін қағазға оралды. Қабырға қабырғасын таза ұстау мәселесі болды. Кейбір автокөлік жүргізушілері ақ қабырғалы шинаның тротуарға тиюін азайту үшін дөңгелек ашылуының төменгі жиегіне қосымша "тротуар сезгіштерін" орнатты. 1968 жылға қарай Chevrolet Corvette-те кең ақ қабырғалы шиналар енді қолжетімді болмады, олардың орнына F70x15 бейастық қабатты нейлонды арқанды шиналар, жұқа жолақтармен – тар ақ немесе тар қызыл жолақтармен алмастырылды. Бір жақты ақ қабырға 1970 жылдарға дейін "дәстүрлі сәнділік" белгісі ретінде сақталды. Vogue Tyre компаниясы жасаған радиалдық шиналардың қабырғасында ақ жолақ және шетіне жақын алтын жолақ болды. Олар көбінесе сәнді автомобильдерге орнатылды.

Қазіргі заманғы

Модификацияланған автомобиль мәдениетінде толыққанды кең ақ қабырғалар қайтадан қолданысқа енді. Дәстүрлі хот-родтардың, кастом машиналарынң, ретро стильдегі, лоурайдерлердің және рестомод автомобильдерінің қайта жандануы ақ қабырғалы дөңгелектердің де қайта оралуына себеп болды. Заманауи автомобильдерде кең ақ қабырғалар зауыттық опция ретінде дерлік кездеспесе де, олар әлі де Coker Tire және Vogue Tyre сияқты мамандандырылған сауда орындарында бастапқы бейімделген немесе радиалды конструкцияда өндіріледі. Ұлыбританияда ақ қабырғалы дөңгелектері бар соңғы автомобиль Kia Pride болды. Кейбір компаниялар кең ақ қабырғалық енгізулерді шығарады, ал "Portawall" енгізулері көбінесе Volkswagen Beetle қалпына келтіру компаниялары арқылы сатылады. Тағы бір қазіргі заманғы нұсқа – дөңгелекке жабыстырылатын декальдер, олар дөңгелекке ақ қабырға көрінісін береді. Мінималистік стильге және үлкен дөңгелектерге қазіргі трендтер, әсіресе төмен профильді дөңгелектерге басымдық беру, ақ қабырғаға орын қалдырмайды. Lincoln Town Car 2010 жылы өндірілістен тоқтатылғанға дейін тар ақ жолақ түріндегі зауыттық ақ қабырға опциясымен ұсыныла берді. Қазіргі таңдағыда ешбір автокөлік өндірушісі бұл опцияны ұсынбайды, бірақ мотоциклдерге арналған ақ қабырғаларды тапсырыс етуге болады (мысалы, 2014 жылдан бергі Indian Chief).