Кіріспе

Құстар туысы

Ормандар (Orthonyx) – Австралия мен Жаңа Гвинеяға ендемік үш түрлі сайрақ құстардан тұратын құстар клады. Кейбір мамандар австралиялық Cinclosomatidae тұқымдасын Orthonychidae тұқымдасының бір бөлігі деп санайды. Үш түр де тамақтану кезінде өздерін тұрақтандыру үшін қатайған құйрықтарын пайдаланады. Австралия орманы, Orthonyx temminckii, Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстік-шығысы мен Квинслендтің оңтүстік-шығысында кездеседі, онда оның таралуы өте шектеулі және әдеттеріне қатысты топыраққа жақын болады. Қанаттары ақ жолақты, ал еркегінің жағы, мойны және кеудесі таза ақ, ал анасының қызғылт-сары түсті. Қанаттары өте қысқа, дөңгелек және иіліңкі, бұл құстың ұшу қабілетінің нашар екенін көрсетеді. Құйрық қауырсындары өте кең, сабақтары қатайған, ал ұшынан қауырсындар жоқ. Жаңа Гвинеяда жергілікті жерлерде табылған популяция қазіргі уақытта бөлек түр деп есептеледі – Папуа орманы, Orthonyx novaeguineae. Солтүстік-шығыс Квинслендтен келген шоучилла, Orthonyx spaldingii, екі ормандар түрінен әлдеқайда ірі және қара қауырсынмен жабылған, еркегінің мойны ақ, ал анасының қызғылт-сары түсті.

Таксономия

Ортонихидтердің туыстығын анықтауға қазба жәдігерлік деректер көп көмектеспейді. Ғылымға үш түрдің ежелгі қалдықтары белгілі. Fossil Cave-тен табылған өте ірі Orthonyx hypsilophus және Pyramids Cave-тен табылған, Австралияның орман жүгіргішінен сәл кішкентай, әлі сипатталмаған түр, шамасы, Соңғы плейстоцен дәуіріне жатады. Orthonyx kaldowinyeri Riversleigh-дің орта немесе соңғы миоцендік шөгінділерінен белгілі; ол бүгінгі күнге дейін белгілі ең көне және ең кішкентай түр (Боулз, 1993).

Түрлер

Сурет Ғылыми атауы Жалпы атауы Таралу Orthonyx novaeguineae Папуа лограннері Жаңа Гвинея Orthonyx temminckii Австралия лограннері Шығыс Австралия Orthonyx spaldingii Chowchilla Австралия.

Мінез-құлық және экология

Жылға жүгіргіштер – жартылай құрлықта тіршілік ететін, ұшу қабілеті әлсіз құстар. Олар қатаң етқоректілер, негізгі тағамы – жәндіктер мен дернәсілдер, ал ірі шоучиллалар кішкентай кесірткелерді де жейді. Олар топыраққа қазып азық іздейді, ылғалды орманды ұстап тұру үшін тікенді құйрықтарын тіреуге пайдаланады.

Әлеуметтік құрылым және асылдандыру

Ағаш қорабының әлеуметтік құрылымы қызықтай. Олар негізінен моногамды, бірақ жас балапандарды тамақтандыратыны тек аналықтары ғана; әлдеқайда ірі аталықтары аумақтық қорғаныс және аналықтарын жыртқыштардан қорғау үшін қалады. Жас ұрпақты ата-анасынан басқа ешкімнің күтпеуінің ұқсас үлгілері кездейсоқ кездеседі, мысалы, нүктелі кескіш, Perisoreus туысы және Eupodotis туысы. Лира құстары сияқты, ағаш қорабы да маусымнан қыркүйекке дейін оңтүстік қыста көбейеді, бірақ бұл ауа райына байланысты бір айға немесе одан да көпке созылуы мүмкін. Шоучилла мен Папуа ағаш қорабы бір жұмыртқадан ғана туады, ал Австралия ағаш қорабы көбінесе екі жұмыртқа туады, бірақ бір немесе тіпті үш жұмыртқадан тұратын ұялар туралы да хабарлар бар. Бұл, Австралияның құрғақ жерлеріндегі құстардан айырмашылығы, балаларды өсіру үшін басқа ата-ананың күтімі қажетсіз және тіпті жыртқыштардың қаупін арттыруы мүмкін. Ұялары дөңгелек пішіндес, толығымен таяқтардан салынған және ағаш астындағы жерде орналасқан. Олар Австралияның шығыс жағалауына тән аса күшті жаңбырлардың жұмыртқаларға зиян келтіруіне жол бермес үшін арнайы жабындармен жабылған. Аталықтары лира құстарына ұқсас би билейтіні айтылады.

Өмір сүру ұзақтығы

Жылы, маусымдық емес жаңбырлы орман мекендеу ортасына сәйкес, ағаш жүгіргіштері өте ұзақ өмір сүре алады. Шоучилла – жолақтық туралы мәліметтері бар жалғыз түр, оның орташа өмір сүру ұзақтығы шамамен бес жылды құрайды, ал кейбіреулері он жеті жылға дейін өмір сүрген.