Кіріспе

Цемент-эмаль түйісуі (CEJ) – тістің мойын аймағында цемент пен эмальдің қосылған жері. Бұл тістің анатомиялық шекарасының көзбен шамалы байқалатын бөлігі. Ол тістің анатомиялық тәжін жабатын эмаль мен тістің анатомиялық түбірін жабатын цемент кездесетін орын. Бұл жер тістің мойны деп белгілі. Осы екі тіс тінінің шекарасы маңызды, себебі тіс еті әдетте сау тіске тіс еті талшықтары арқылы осы жерден жабысады. Тіс етінің кері шегінуі (рецессиясы) ауыздағы цемент-эмаль түйісуін ашып көрсетеді және көбінесе денсаулықтың нашарлау белгісі болып табылады. Тіс етінің жабысуын жоғалту периодонттық аурудың сенімді көрсеткіші саналады. CEJ – тісдің күрт қысқаруының (резорбцияның) негізгі орны. Тіс жоғалтудың елеулі бөлігі тіс резорбциясынан туындайды, ол халықтың 5-10 пайызында кездеседі. Статикалық нүкте болып табылатын CEJ-дің клиникалық орналасуы зондтау қапшығының тереңдігін (PPD) және клиникалық жабысу деңгейін (CAL) өлшеу үшін маңызды анатомиялық орын қызметін атқарады. CEJ әр адамда және тіпті бір адамның әртүрлі тістерінде де өзгеше болуы мүмкін.

Құрылу

Тіс түйнегінде, тіс эмальінің қалыптасуы аяқталған аймақтарда, эмаль органы Гердвигтің сыртқы және ішкі эпителийден алынған екі эпителий қабатынан тұратын эпителийлік тамыр қабығын құрайды. Бұл қабық уақыт және кеңістік бойынша ретсіз бөлшектеледі, жаңадан пайда болған дентинге цементтің жабысуын ынталандырады. Осы бөлшектелуден кейін Гердвигтің эпителийлік тамыр қабығы цементогенез және тіс периодонт байланысының қалыптасуына қатысады, нәтижесінде Малассез эпителийлік қалдықтары пайда болады. Гердвигтің эпителийлік тамыр қабығының осы ретсіз бөлшектелуі, мойын эмальінің ретсіз шегіне және цементтің қалыптасуы мен жабысуының ретсіз басталуына әкеледі. Осының салдарынан, CEJ (эмаль-цемент шекарасы) тұсында цемент пен эмаль арасындағы байланыс та тұрақсыз контурды көрсетеді, бұл сканерлік электронды микроскоп (SEM) арқылы алғашқы тістерді талдау кезінде байқалады. Гердвигтің эпителийлік тамыр қабығының бөлшектелуі және жұқа аралық цемент қабатымен жабылған дентиннің ашылуы – цементогенездің басталуы үшін қажетті шарт. Егер Гердвигтің эпителийлік тамыр қабығы бөлшектелмесе, эмаль жабысады және қысқартылған эпителийге айналады, осылайша оның бетіне цементтің жабысуына кедергі келтіреді.

Түрлері

Корональды цемент – эмаль цементті жабатын жер. Abutment Бұл сондай-ақ «vis a vis» қатынасы деп аталады, онда цемент пен эмаль тікелей жанасады, бұл тіндердің 30% -ында кездеседі, ал ең сирек кездесетіні – 10% -ында. Цемент пен эмаль арасындағы кеңістік дентинді ашыққа шығарады.

Иілгіш

Әрбір тістің бетіндегі цементтік эмаль қосылысының (CEJ) пішіні мен орналасуын ескеру қажет. CEJ анатомиялық құрылымы жағынан әр тіс бойынша өзгеше болады. CEJ қисықтығы алдыңғы тістерде бағасы жоғары, себебі осы тістердің пішіні тар. Алдыңғы тістердің дистальдық бөлігінің қисықтығы, көбінесе, мезиалдық бөлігінен бір миллиметр төмен орналасқан. Арқа тістердің аралық проксимальді беттеріндегі CEJ қисықтығы алдыңғы тістерге қарағанда тегіс болады.

Тіс резорбциясы

Тамырдың сіңірілуі көбінесе тістердегі цемент-эмаль шекарасынан (CEJ) басталады. Тіс резорбциясының түрлері ішкі және сыртқы резорбцияны қамтиды.

Ішкі

Ішкі резорбцияның екі түрі бар: тамыр арнасының (ішкі) алмастыру резорбциясы және ішкі қабыну резорбциясы.

Сыртқы

Сыртқы резорбция клиникалық және гистологиялық белгілеріне сәйкес төрт түрге бөлінеді: сыртқы беткейлік резорбция, сыртқы қабынулы тамыр резорбциясы, алмастыру резорбциясы және анкилоз. Сыртқы қабынулы тамыр резорбциясы тіс мойнының резорбциясы (витальді пульпасы бар немесе жоқ, инвазивті тіс мойны тамыр резорбциясы) және сыртқы апикальді тамыр резорбциясы болып тағы да жіктеледі.