Кіріспе

Керзон отбасының резиденциясы, Дербишир графтығының Кедлстон ауылында орналасқан. Кедлстон залы – Ұлттық трестке тиесілі неоклассикалық сарай және Керзон отбасының резиденциясы. Ол Дерби қаласының солтүстік-батысына қарай шамамен 6 километр (4 миль) қашықтықта орналасқан. Ортағасырлық Кедлстон ауылы 1759 жылы Натаниел Керзонның бұйрығымен сарайға орын ашу үшін көшірілді. Алғашқы ауылдан қалған жалғыз нысан – 12 ғасырлық Кедлстон қаласындағы Барлық Әулиелер шіркеуі.

Өмірбаян

Қазіргі үй 1759 жылы Натаниел Керзонның тапсырысымен салынды және Роберт Адам жобалады. Курзон отбасы, олардың тегі Нормандиядағы Нотр-Дам-де-Курсоннан бастау алады, кем дегенде 1297 жылдан бері Кедлстон жерінде тұрады және қазіргі Кедлстон залының орнында немесе жанында бірнеше үйлерде өмір сүрген. Аталған үйді 1759 жылы сэр Натаниел Керзон (кейін 1-ші Скарсдейл бароны) тапсырыс берді. Үйді палладиандық сәулетшілер Джеймс Пэйн мен Мэтью Бретингэм жобалаған, ол Андреа Палладионың ешқашан салынбаған Вилла Мочениго жоспарының негізінде жасалған. Сол кезде көп танылмаған сәулетші Роберт Адам парктің ландшафтын көркейту үшін бірнеше бақша павильондарын жобалап жатқан еді. Керзон оның жобаларына қатты әсерленді, сондықтан Адам жаңа үйдің құрылысын басқаруға шақырылды. 1977 жылы Ричард Керзон, 2-ші Скарсдейл виконты қайтыс болғаннан кейін, қаржылық қиындықтар туындағандықтан, мұрагері, оның туысы (Франсис Керзон) мүлікті Ұлттық сенім қорына беруге мәжбүр болды.

Сыртқы

Үш қабатты үйдің дизайны үш блоктан тұрады, олар екі сегмент бойынша қисық дәліздер арқылы байланысқан. Бірінші қабат рустикалық өңделген, ал жоғарғы қабаттары тегіс кескен таспен қапталған. Орталық, бас блок, ең ірі блок, мемлекеттік бөлмелерді қамтиды және тек ресми қабылдаулар үшін арналған. Шығыс блогы – отбасының жеке пайдалануына арналған барлық бөлмелері бар дербес үй, ал сол сияқты Батыс блогы ас үйлерді, басқа да шаруашылық бөлмелерді және қызметкерлердің тұрғын үйлерін қамтиды. Тағы екі павильон (кішірек блоктар осылай аталады), бірдей өлшемде және ұқсас сыртқы көріністе жасау жоспарланған, бірақ олар ешқашан іске асырылмады. Бұл қосымша қанаттардың оңтүстік-шығысында музыкалық зал, ал оңтүстік-батысында консерватория мен шіркеу орналасуы тиіс болған. Сырттан бұл павильондар солтүстік жағындағыларынан оңтүстік фасадындағы пиано нобиледегі үлкен шыны терезелермен ерекшеленетін еді. Блоктар тек екі қабаттан тұратын көрінетін еді; музыкалық залдың солтүстік жағында мезаннин жасырылған болар еді. Бұл жердегі байланыстыратын галереяларда солтүстік жағына қарағанда үлкен терезелер және классикалық мүсіндері бар нишалар орналасуы керек еді. Шамамен 107 метр (117 ярд) ұзындығындағы солтүстік фасады Палладиан стилінде, алты бағаналы Коринфтік портикпен басымдылық танытады; алайда, оңтүстік фасады (суретте көрсетілгендей) таза неоклассикалық Роберт Адам стилінде. Бұл бақ фасады үш бөлек бөлімге бөлінген; орталық бөлім – Римдегі Константин аркасының негізінде салынған төрт бағаналы, толық емес триумф аркасы, сыртқы, иілген екі баспалдақпен рустикалық бірінші қабаттан жететін үлкен, қапталған шыны есіктерді қамтиды. Есіктің үстінде, екінші қабаттың биіктігінде тас гирляндалары мен медальондары бейнеленген. Төрт Коринфтік бағананың үстінде классикалық мүсіндер орналасқан. Фасадтың осы орталық бөлігі алыстан ғана көрінетін төменгі күмбезбен аяқталады. Орталық бөлімнің екі жағында үш қабаттан тұратын екі бірдей қанат бар, әрқайсысы үш терезеге ие, ал бірінші қабаттағы пиано нобиле терезелері ең биік. Адамның осы фасадының дизайны үлкен "динамикаға" ие және нәзік, тіпті осал сипатқа ие.

Интерьер

Адам үйдің неоклассикалық интерьерін сыртқы түрінен кем түспес етіп жобалады.

Сарай

Үйге солтүстік портиктен, пианино нобиль қабатына кіргенде, адам мәрмәр залмен беттеседі. Николаус Певснер бұл жерді Англиядағы 18 ғасырдағы ең ұлы тұрғын-жайлардың бірі деп сипаттайды. Оның жоспарында 67 фут (20 метр) ұзындығы және 37 фут (11 метр) ені бар, ал биіктігі 40 фут (12 метр) құрайды. Жиырма жолақты қызғылт нотингемдік алабастр бағаналары коринфтік капительдермен әсем безендірілген, биік қисайған кәрнізді ұстап тұр. Қабырғалардағы нишаларда Мэттью Бреттингем кіші және басқалардың классикалық мүсіндерінің көшірмелері орналасқан; Мемлекеттік төсек бағаналары пальма ағаштарының діңгектерін бейнелейтіндей ойылған, олар жоғары қарай көтеріліп, жоғарыда әсем жапырақтарға айналып, артында пальма жапырақтарымен жалғасады.

Сызба бөлмесі

Қонақ бөлмесі, зәулім алабастр венециялық терезесімен, 13 метр (44 фут) ұзындығында, 9 метр (28 фут) енінде және 9 метр (28 фут) биіктігінде. Есік қуысы да алабастрдан жасалған. Майкл Генри Спанг жасаған ірі әйел мүсіндері екі жағынан қоршаған, құрмет пен байлықпен сыйланған ізгілік көрінісі бар ошақ. Бұл ошақ 1-ші Скарсдейл баронының тапсырысымен 1765 жылы екінші диван жиынтығымен бірге Кедлстонға жеткізілді.

Асхана

Ас бөлмесі, алып апсидасымен, төбесі Адамның Фарнезе бағындағы Домус-Аугустанадан шабыттанған. Апсидада Адамның 1762 жылы жобалаған иілген үстелдер орналасқан. 1824 жылы Александр Букингем Hautboy қосылған екінші мануалды орнатты. Орган 1993 жылы Доминик Гвинн тарапынан қалпына келтірілді.

Кітапхана

Кітапханада салонға қарай римдік дориялық есік орнатылған. Кітап шкафтары Роберт Адамның жобасы бойынша жасалған. Плафон сегізбұрышты өрнектерге бөлінген. Кітапханадағы үстел 1764 жылы Джеймс Грейвенор жасаған.

Басқа бөлмелер

Ән-күй тақырыбы музыка залынан басталып, баспалдақпен (1922 жылға дейін аяқталмаған) төменге қарай, жер қабатына және «Цезарь залы» деп аталатын бөлмеге дейін жалғасады. Қонақтар кеткен соң, мәдениеттің осы ғибадатханасынан шығып, отбасылық павильонның салыстырмалы түрде қарапайым жайлылығына қайту кейде жеңілдік әкелген болуы керек. Ротонданың астында 1927 жылы Лондондағы Виктория және Альберт мұражайымен бірлесіп мұражайға айналған Тетрастиль залы орналасқан. Ас үйдің бір шетінде балюстрадалы галереясы бар сопақ пішіндес. Бұл бөлмені екі жақтағы басқа үй кеңселерімен байланыстырады. Үйде сондай-ақ 1916 жылы үйге ие болған және 1899-1905 жылдар аралығында Үндістанның вице-королі болған Джордж Кедлстонның Лорд Керзонына қатысты көптеген қызықты заттар көрсетілген. Лорд Керзон субконтиненттік және Алыс Шығыс артефактілерінің үлкен коллекциясын жинаған. Сонымен қатар, 1903 жылғы Дели Дурбарында патшайым Керзон киген киімі де көрсетілген. Париждік Worth жасаған бұл киімнің матасына тігілген көптеген асыл және жартылай асыл тастардан тұратындықтан «павлин киімі» деп аталды. Қазір бұл тастардың орнына жасалма тастар қолданылып жатыр, бірақ олардың әсері де содан кем емес. Жоғарыда сипатталғаннан басқа, бұл үлкен ел үйінде өнер, жиһаз және мүсіндер коллекциялары бар. Кедлстон залының «Өнер ғибадатханасы» деген қосымша аты толыққанды орынды.

Бау-бақшалар мен алаңқайлар

Қазіргі күйдегі бақтар мен аумақтар негізінен Роберт Адамның туындысы. 1758 жылы Натаниел Керзон Адамға «айыппарк пен демалыс алаңдарын басқаруды» тапсырды. Ландшафт дизайнері Уильям Эмес 1756 жылы Кедлстонде жұмысын бастады және 1760 жылға дейін Керзонның қызметінде болды; алайда, басшылық идея Адамға тиесілі болды. Осы кезеңде Чарльз Бриджмен салған бұрынғы бақтар табиғи ландшафтқа айналды. Бриджменнің каналдары мен геометриялық көлдері иілген көлдерге трансформацияланды. Адам көптеген ғибадатханалар мен сәндік құрылыстар жобалады, олардың көпшілігі құрылмады. Құрылғандарының ішінде – Солтүстік қақпасы (триумф аркасы нысанында), ауылға кіретін қақпалар, көпір, шаршы және Балық аулау бөлмесі бар. Балық аулау бөлмесі – парктегі ең көзге түсетін ғимараттардың бірі. Неоклассикалық стильдегі бұл ғимарат жоғарғы көлдің жанында орналасқан және төменгі жағында бассейн мен қайық тұратын үйі бар. Адамның парктегі жобаланған, бірақ іске аспаған сәндік құрылыстарының кейбіреулері үйдің өзінен де әсемдігімен басып өтетін еді. 1760 жылы жобаланған «Көру мұнарасы» – 84 фут биіктігінде, 50 фут енінде, бес қабаттан тұрады, ал үстінде дөңгелек күмбез және екі жақтағы кішірек күмбездері бар мұнаралар орналасқан. Бұл мұнараның өзі шағын неоклассикалық сарай болар еді. Адам тіпті қарапайым ғимараттарды да архитектуралық кереметтерге айналдыруды жоспарлаған. Фазан үйінің (аң ауру үшін қолайлы көрініс беретін платформа) дизайны күмбезді ғибадатханаға айналды, оның классикалық портиктерінің шатырлары қажетті платформа қызметін атқарды; алайда, бұл жоспар да аяқталған жоқ. Аумақтағы мүсіндердің арасында Джозеф Уилтонның жасаған, ал Сэмюэл Уайттың пьедесталында орналасқан 1760-1770 жылдарға қатысты Медичи арыстанының мүсіні бар. 1770 жылдары Джордж Ричардсон алтыбұрышты жазғы үйді, ал 1800 жылы – апельсин үйін жобалады. 1760 жылы «Ұзын жол» салынды және гүлді бұталар мен сәндік ағаштар отырғызылды. 1763 жылы лорд Скарсдейл өзінің бағбанына сирек кездесетін итальяндық бұтаның тұқымын бергені хабарланды, ол «Родо Дендроне» деп аталды (sic). Екі жүз жылдан астам уақыт өткен соң да бақтар мен аумақтар көбінесе өзгеріссіз қалды. Парктің кейбір бөліктері ерекше ғылыми маңызы бар жерлер ретінде белгіленген, негізінен оның ежелгі ағаштарында мекендейтін «бай және әртүрлі шірі ағаш омыртқасыз жануарлар фаунасы» үшін.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Кедлстон залын Ричард Керзон, 2-ші виконт Скарсдейл, Соғыс министрлігінің пайдалануына ұсынды. Соғыс жылдарында зал түрлі мақсаттарда қолданылды, оның ішінде әскер жиналатын орын және әскери оқу лагері ретінде. Бұған қоса, ол радиохабарларды ұстап, сигналдарды жинау үшін қолданылған Y станцияларының бірі болды, ал шифрланған хабарлар Блетчли Паркке жіберіліп, онда түсіндірілді.

Соғыстан кейінгі кезең

1957 жылы Виконт Скарсдейл ғимараттың сыртқы жағын қалпына келтіру бағдарламасын бастады, оның құны 30 000 фунт стерлинг болды (1957 жылы 30000,0 сомасы қазіргі жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). Лорд Скарсдейл 10 000 фунт стерлинг салым қосты, ал қалған қаражатты мемлекет берді. 1973-1974 жылдары орталық бөлімнің шатыры жаңадан жабылды және сыртқы тас қалауды Этволл қаласындағы Уиллингтон жолындағы Stone and Marble Maintenance Ltd компаниясы тазартты. Осының нәтижесінде құм түсті тастың қызғылт реңі байқалды.

Ұлттық қор

1970 жылдары Кедлстон Холлы Керзон отбасы үшін күтіп ұстауға тым қымбат болды. Ричард Керзон, 2-ші Скарсдейл виконты қайтыс болғаннан кейін, оның туысы Фрэнсис Керзон, 3-ші Скарсдейл виконты, мүлік салығын төлеудің орнына үйді, саябақты және бақтарды ұлтқа ұсынды. Ұлттық сенім қорымен (National Trust) Кедлстонды және оның қаржылық қорын қабылдау туралы келісімге қол қойылды, сонымен қатар отбасыға 23 бөлмелі Отбасылық қанатта тегін тұруға рұқсат берілді, онда іргелес бақ пен қызметшілер немесе басқа да отбасы мүшелері үшін екі тегін пәтер болды.