Кіріспе

Неміс генералы және II дүниежүзілік соғыстағы ұшқыш (1913–1994)

Иоганнес "Маки" Штайнхофф (15 қыркүйек 1913 – 21 ақпан 1994) – II дүниежүзілік соғыстағы Германияның аса қабілетті ұшқышы, генерал және НАТО өкілі. Ол 1939–1945 жылдар аралығындағы соғыстың барлық кезеңінде ұшуға қабілетті күйінде аман қалған, өте сирек кездесетін Люфтваффе ұшқыштарының бірі болды, бірақ сәтсіз ұшып көтерілу кезінде ауыр күйік шақты. Штайнхофф 176 жеңіспен ең табысты ұшқыштардың бірі болды және Адольф Галланд басқарған 44-ші эскадрилья құрамында Мессершмитт Me 262 реактивтік истребителімен алғашқылардың бірі болып ұрысқа қатысты. Штайнхофф Темір крестінің емен жапырақтары мен қылыштармен толықталған рыцарь кресімен марапатталды, содан кейін Германия Федеративтік Республикасының Еңбегі үшін орденінің үлкен кресімен және Американың Ардагерлік легионы мен Францияның Құрмет легионы сияқты бірнеше шетелдік наградалармен марапатталды. Ол соғыстың соңында бірнеше жоғары әскери шенділер Герман Герингке қарсы шыққан «ұшқыштардың көтерілісіне» қатысты. Штайнхофф 1952 жылы Батыс Германия үкіметінің қаруландыру басқармасына әскери авиация жөніндегі кеңесші ретінде кіріп, Суық соғыс кезеңінде Германияның әуе күштерін қайта құруға жауапты болған басқарушы шенеуніктердің біріне айналды. Зейнетке шыққаннан кейін Штайнхофф II дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс әскери авиациясы және сол кездегі неміс халқының басынан өткен оқиғалар туралы жазылған, көп оқылатын кітаптардың авторы атанды.

Алғашқы жылдар

Иоганнес Штейнхофф 1913 жылғы 15 қыркүйекте Тюрингияның Боттендорф қаласында шаруашылық диірменінде жұмыс істеген әкесі мен дәстүрлі үй шаруашылығын жүргізген анасының ұлы болып дүниеге келді. Оның Бернд пен Вольф деген екі ағасы және Грета мен Шарлотта деген екі әпкесі болды. Оның әпкесі Шарлотта, оккупацияланған Варшавадағы Sicherheitspolizei (Қауіпсіздік полициясы) және Sicherheitsdienst (Қауіпсіздік қызметі) бастығы Людвиг Ханға үйленді, ол Варшава геттосын эвакуациялау және жоюға қатысты. Штейнхофф "француз, ағылшын, латын және грек тілдерін оқығаннан кейін" Клостершюле Росслебен монастырлық мектебін бітірді. 1932–1934 жылдары Йена университетінде филология факультетінде оқыды, онда ол Landsmannschaft Suevia академиялық фехтовальдық қоғамы мен ерлер бауырластығының мүшесі болды. Қаржылық қиындықтарға байланысты университеттегі оқуын тоқтатуға мәжбүр болған Штейнхофф Kriegsmarine-ге қабылданып, бір жыл бойы досы Дитрих Храбакпен бірге теңіз авиациясының курсанты ретінде қызмет етті. 1936 жылы 1 сәуірде Штейнхофф лейтенант (кіші лейтенант) шеніне көтерілді. 1939 жылғы 29 сәуірде ол Урсуламен үйленді, олар Вольф атты ұл мен Урсула атты қыз тәрбиеледі. Урсула экономика профессоры және (қазір зейнеткерліктегі) Колорадо штатының сенаторы Майкл Бердке үйленді. 1939 жылғы 1 қаңтарда Штейнхофф оберлейтенант (аға лейтенант) шеніне көтерілді. 1939 жылғы жаздың басында Люфтваффе бір моторлы ұшақтар үшін түнгі күрес процедураларын сынақтан өткізе бастады. Тәжірибелі ұшқыштардың жетіспеуіне байланысты, операциялар кешкі және таңертеңгі сағаттармен шектелді. 1 тамызда Штейнхофф Lehrgeschwader 2 (JG 2 – 2-ші демонстрациялық эскадрильясы) құрамындағы 11. (Nachtjagd) эскадрильясының штаф капитаны (эскадрилья басшысы) болып тағайындалды, ол Грайфсвальдта орналасқан. Бастапқыда эскадрилья Arado Ar 68 истребительмен жабдықталған, бірақ кейін Messerschmitt Bf 109 D 1 истребительмен қайта жабдықталды. Бұл бөлім Kampfgeschwader 2 (JG 2 – 2-ші бомбалау эскадрильясы) штабының (бас штабтың) бағынысында болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың 1 қыркүйегінде неміс әскерлері Польшаға басып кіргеннен кейін Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. Сол күні Штайнхофф 1939 жылдың 1 мамырында Альберт Лео Шлагетердің құрметіне аталған Jagdgeschwader 26 "Schlageter" (JG 26 — 26-шы истребитель эскадрильясына) ауыстырылды. Ол жаңа құрылған 10. (Түнгі) Staffel-дің штаб капитаны болып тағайындалды. Бұл Staffel, Санкт-Августин қаласына жақын орналасқан Бонн Хангелар әуежайында базасы бар және Bf 109 D ұшақтарымен жабдықталған JG 26-ның бөлімшесі болды. 12 қарашада бөлімше Jever әуеайлағына көшірілді. 18 желтоқсанда Корольдік әуе күштері (RAF) бомбалаушылар командасы Вильгельмсхавенде орналасқан деп есептелген неміс соғыс кемелеріне шабуыл жасады, бұл шайқас Гелиголанд шығанағының шайқасы ретінде белгілі болды. RAF шабуыл тобы тоқтатылды және Штайнхофф 57-ші эскадрилья мен 3-ші топтың екі Vickers Wellington бомбалаушысын жойғаны үшін мақтауға ие болды, оларды Гелиголандтың оңтүстік-батысында атып түсіргенін мәлімдеді. 1940 жылдың 3 ақпанында Жевр әуеайлағында үш тәуелсіз бір моторлы истребитель эскадрильясы біріктіріліп, жаңа түнгі истребитель бөлімі құрылды. Бұл бөлім IV. (Nacht) Gruppe (Түнгі 4-ші топ) Jagdgeschwader 2 "Richthofen" (JG 2 — 2-ші истребитель эскадрильясы) деп белгіленді және гауптман Альберт Блюменсааттың басшылығына берілді. Осының салдарынан, 10. (Nacht) Staffel JG 26, Hage қаласында орналасқан және Штайнхофф басқарған 11. (Nacht) Staffel JG 2-ге айналды. 23 сәуірде 11. (Nacht) және 12. (Nacht) Staffel JG 2, Дания мен Норвегияға жасалған неміс шабуылына қолдау көрсету үшін Везерубунг операциясы аясында Аалборг әуежайына жіберілді. Екі эскадрилья Франция шайқасына дайындық үшін 9 мамырда Германияға оралды. 10 мамырдағы науқанның басында 11. (Nacht) Staffel Кельннің Буцвейлерхоф әуежайында орналасқан, онда ол Нидерланд шайқасында B армия тобына қолдау көрсетті. Сол күні Штайнхофф Гаага маңында Bristol Blenheim бомбалаушысын және Дюссельдорф маңында тағы біреуін атып түсірді. 1940 жылдың тамызында ол 4. Staffel Jagdgeschwader 52 (JG 52 — 52-ші истребитель эскадрильясына) ауыстырылды, онда ол оберлейтенант Хайнц Шуманды штаб капитаны ретінде алмастырды. Staffel, II. Gruppe JG 52-ге бағынышты болды, оның басшысы гауптман Вильгельм Энслен болды. Ол кезде Gruppe, Англия жоғалауына жақын Peuplingues қаласында орналасқан және Ұлыбритания шайқасында RAF-пен күресіп жатқан. Штайнхофф 30 қыркүйекте өзінің бесінші әуе жеңісін одда. Ол Доркинг үстінде Supermarine Spitfire истребителін жойғаны үшін мақтауға ие болды. II. Gruppe 2 қарашада Ла-Манш майданынан алынып, 5 қарашада демалыс және жаңару үшін Мюнхен Гладбахқа (қазіргі Mönchengladbach) көшірілді. Gruppe өзінің қолбасшысы Энсленді де жоғалтты, ол 2 қарашада қаза тапты. Энсленнің орнын гауптман Эрих Войтке басқарды. 22 желтоқсанда II. Gruppe Леуварден әуежайына бұйрық берілді, онда олар Голландияның Солтүстік теңіз жағалауында истребитель патрульдерін ұшуға міндеттелді. 1941 жылдың 15 қаңтарында Gruppe Ипенбург әуежайына көшірілді, онда олар 10 ақпанға дейін болды. Содан кейін 14 ақпанда Gruppe Берк-сюр-Мерге көшіп барды, онда Штайнхофф Дунгенесс маңындағы әуе шайқасында тағы бір Spitfire ұшағын атып түсіргенін мәлімдеді. 17 мамырда II. Gruppe Ла-Манш маңындағы соңғы әуежайына, Раверсийдеге жетті. Екі күннен кейін Штайнхофф Кентербериге сапары кезінде тағы екі Spitfire ұшағын атып түсіргенін мәлімдеді. 9 маусымда II. Gruppe-нің әуе күштері шығысқа қарай жылжуды бастады.

Барбаросса операциясы

Барбаросса операциясын, яғни Германияның Кеңес Одағына басып кіруін дайындау кезінде II. JG 52 тобы Германияда жаңарудан өтпей, Германия-Кеңес шекарасына жақын әуежайларға орналастырылды. Gruppenstab (топ штабы) және 4. Staffel Польшаның солтүстік-шығысындағы Сувалкиде орналасқан, ал 5. және 6. Staffel Соболеводағы алдыңғы әуежайға ауыстырылды. Шабуыл үшін II. JG 52 тобы Jagdgeschwader 27 (JG 27—27-ші истребитель эскадрильясы) Geschwaderstab (эскадрилья штабына) бағынышты болды. Гешвадер генерал-оберст Вольфрам Фрайхерр фон Рихтхофен басқаратын VIII. Fliegerkorps құрамына кірді, ол Орталық армия тобының солтүстік жанындағы күштерді қолдады. 22 маусымда неміс әскері Кеңес Одағына шабуыл жасады, осымен Шығыс майданы ашылды. Топ 9-шы армия мен 3-ші тандық топтың Сувалкидің шығысы мен оңтүстік-шығысындағы шекаралық бекіністерге шабуылына көмектесті. Сол күні Штайнхофф Литвадағы Варена қаласының жанында советтік Polikarpov I 153 истребителін атып түсірді. 25 маусымда топ бұрын Кеңес Әуе Күштері (VVS—Voyenno Vozdushnye Sily) басып алған Варенадағы әуежайға көшті. Келесі күні Штайнхофф Варенаның оңтүстігінде Илюшин DB 3 бомбалаушысын атып түсірді. 28 маусымда топ Маладзечнаға көшіп, Барысов маңындағы 3-ші тандық топты қолдады. 24 тамызда II. топ Ильмен көлінің жанында, Чудоводан оңтүстікке және Новгородтан солтүстікке қарай Полис өзені бойындағы Спасская Полист әуежайына баруға бұйрық берілді, ол Нева мен Ладога көлдеріне қарай 18-ші армияны қолдады. Онда Штайнхофф 29 тамызда өзінің 35-ші әуе жеңісін одіс етті, ол үшін келесі күні Темір Салибының рыцарьдық кресімен (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes) марапатталды.

Шығыс майданы

1942 жылдың 24 қаңтарында Шығыс майданнан алынып келгеннен кейін, II. Группе қалпына келтіру және жаңадан толықтыру үшін Кенигсбергке жақын, қазіргі Ресейдегі Калининградқа қарасты Есауға келді. Сол күні Группе командирі Войтке қызметтен босатылды. 1 наурызда Штайнхофф жаңа Gruppenkommandeur (топ командирі) болды. Осыған байланысты 4. Staffel басқаруы Oberleutnant Gerhard Barkhorn-ға жүктелді. Есауда Группе көптеген зауыттан жаңа түскен Bf 109 F 4 ұшақтарын алды. 14 сәуірде II. Группеге Шығыс майданға қайта орналасу үшін Пилзенге, қазіргі Чехиядағы Пльзенге көшуге бұйрық берілді. II. Группеге 20 тамызда Сталинград түбіндегі шайқас аймағында, Донның батыс жағалауындағы Калач-на-Донудың оңтүстік-батысында орналасқан Тусовқа баруға бұйрық берілді. Онда Штайнхофф 31 тамызда екі LaGG 3 истребителін атып түсіріп, 100-ші әуе жеңісін одда. Ол осы көрсеткішті жеткен 18-ші Люфтваффе ұшқышы болды. 1 қыркүйекте II. Группе Керчь аралындағы Керчь әуежайына баруға бұйрық алды. Мақсаты – Тамань түбегі мен Новороссийск қалаларын басып алу болды. Онда Штайнхофф мина іздеуші кемені жойғаны және моторлық қайықты батырғаны үшін марапатталды. 2 қыркүйекте Штайнхофф Емен жапырақты Темір крестінің рыцарлық кресімен (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes mit Eichenlaub) марапатталды. Ол осы құрметке ие болған 115-ші неміс әскери қызметкері болды. 4 қарашада Штайнхофф Альфред Друшель, Эрнст Вильгельм Райнерт, Гюнтер Ралл және Макс Штоцпен бірге Адольф Гитлерден жеке өзінен Емен жапырақтарын алды. 11 желтоқсанда Сталинград шайқасы кезінде Штайнхоффтың Bf 109 G 2 ұшағы (Werknummer 13853 – зауыттық нөмірі) зениттік артиллериядан зардап шегіп, Обливская маңына мәжбүрлі түрде қонды.

Ұшақ командирі

Штайнхофф 1943 жылғы 24 наурызда JG 52-ден шығып, II. Gruppe-ні гауптман Хелмут Кюлеге тапсырды. 1 сәуірде оған Jagdgeschwader 77 (JG 77—77-ші истребитель эскадрильясы) командованиесі берілді, Geschwaderkommodore (эскадрилья командирі) лауазымына майор Йоахим Мюнхенберг 23 наурызда қаза тапқаннан кейін тағайындалды. Штайнхофф 3 сәуірде JG 77 командованиесін қабылдады. Ол кезде эскадрилья Тунистегі Сфакстан солтүстікке қарайғы әуежайда орналасқан және Солтүстік Африка кампаниясында күресіп жатқан болатын. Келесі күні Штайнхофф Солтүстік Африкадағы жалғыз әуе жеңісін оді, Эль-Геттарға жасалған миссияда Spitfire истребителін атып түсірді. 5 сәуірде Spitfire истребителі оны атып түсірді, нәтижесінде Ла-Фауконнерияға мәжбүрлі түрде қону жасады, бұл оның Bf 109 G 6 (Werknummer 16492) ұшағын жойды. 25 маусымның түстен бұрын, Монте-Эрицедегі Люфтваффе радары Сицилиядан солтүстікке қарай АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAAF) төрт қозғалтқышты бомбалаушыларының ірі тобын анықтады. Люфтваффе бастапқыда бомбалаушылардың Неапольге бағыт алғанын болжады. Шындығында, 124 Boeing B 17 Flying Fortress бомбалаушысы Мессинаға шабуыл жасап, елеулі зиян келтірді. Люфтваффе әуе қорғанысын генерал-майор Адольф Галланд, General der Jagdflieger (Истребитель күштерінің генералы) және оның Inspekteur der Jagdflieger Süd (Оңтүстік Истребитель ұшқыштарының инспекторы), оберст Гюнтер Лютцов жеке үйлестірді. Галланд JG 77 және Jagdgeschwader 53 (JG 53—53-ші истребитель эскадрильясы) истребительдерін біріктіріп, истребительдерді жабық формацияда ұстап алу нүктесіне бағыттауды жоспарлады. Мақсат қате болғандықтан, бомбалаушыларды тек кері қайтып келе жатқанда ғана тоқтату мүмкін болды. Галланд сағат 12:55-те JG 77 және JG 53 эскадрильяларының Stab, I., II. Gruppe-лерінен шамамен 80 истребительді дабылға көтерді. Ауа райының бұлыңғыр болуына байланысты неміс тобы шашырап, бомбалаушыларды жылдам табуға қол жеткізбеді. Бомбалаушылар Трапанидің солтүстік-батысында байқалғанда отын қорлары азайып бара жатқан еді. Тек бірнеше Люфтваффе истребителі ғана бомбалаушыларға жетті, оның ішінде Штайнхофф B 17-ні атып түсірді. Штайнхофф 1944 жылғы 1 сәуірде Oberstleutnant (подполковник) шеніне көтерілді. 1944 жылғы 28 шілдеде Штайнхофф Темір крестінің рыцарь крестімен (Eichenlaub und Schwertern) марапатталды (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes mit Eichenlaub und Schwertern). 7 қарашада Штайнхофф JG 77 командованиесінен кетіп, майор Йоханнес Визе оның орнына тағайындалды. Барлығы Штайнхофф 100 жауынгерлік миссияға қатысып, JG 77 құрамында қызмет еткен кезде 11 әуе жеңісіне қол жеткізді. 11 қарашада рейхсмаршал Герман Геринг, Люфтваффе бас қолбасшысы ретінде, Люфтваффе жоғары офицерлерінің кездесуін ұйымдастырды, оған General der Jagdflieger Галланд пен Штайнхофф та қатысты. "Ареопаг" деп те аталатын бұл кездесу Берлин Гатоудағы Luftkriegsakademie (әуе соғысы академиясы) -нда өтті. Грек Ареопагына ұқсас, бұл Люфтваффе соты Германия үстіндегі әуе соғысының нашарлауына шешім табуға бағытталған еді. Осы кездесуде Галланд Штайнхоффтан алғашқы реактивті истребитель бөліміне басшылық етуге қызығушылық таныса ба екенін сұрады.

Мессершмитт МЕ 262 ұшағын ұшып жүргенде

Jagdgeschwader 7 "Nowotny" (JG 7 – 7-ші истребитель эскадрильясы) "Nowotny" әлемдегі алғашқы операциялық реактивті истребитель эскадрильясы болды және 8 қараша 1944 жылы қаза тапқан Вальтер Новотнының есімімен аталады. Новотны операциялық жағдайда Messerschmitt Me 262 реактивті ұшағын бағалап отырды. JG 7 Me 262 ұшақтарымен жабдықталған, ол ауыр қаруланған және кез келген одақтас истребителінен жылдам болды. Галланд Me 262 одақтастардың сандық артықшылығын теңгеруге көмектеседі деп үміттенеді. 12 қараша 1944 жылы Oberkommando der Luftwaffe (OKL – Әуе күштерінің жоғарғы бас қолбасшылығы) JG 7-ге Me 262 ұшақтарымен жабдықталуға бұйрық берді. "Ареопагта" Штейнхоффпен келісімге келгеннен кейін, Галланд Штейнхоффты алғашқы Geschwaderkommodore қызметіне тағайындады. Штейнхоффқа бірнеше Staffelkapitäne-ді, соның ішінде Хайнц Бэр мен Герхард Баркхорнды таңдауға рұқсат берілді. Operation Bodenplatte (Unternehmen Bodenplatte) кезіндегі ауыр шығындардан кейін, Штейнхофф және басқа истребительдер басшылары, Luftwaffe жоғарғы басшылығының және әсіресе Герингтің қабілетсіздігі деп есептелген нәрсеге қарсы "Истребитель ұшқыштарының көтерілісі" деп аталғаннан кейін жағдайдан түсті. Штейнхофф Герингтің басшылығына наразылық білдіргені үшін, бірнеше басқалармен бірге, қызметінен алынды. Оның орнына майор Теодор Вайсенбергер тағайындалды. Штейнхофф жасырын жер аударудан кейін, 1945 жылдың басында жақын досы және сенімді серігі Адольф Галланд құрған Jet Experten бөлімі Jagdverband 44 (JV 44 – 44-ші истребитель отрядына) ауысты. Штейнхофф бастапқыда де-факто рекрутингтік офицер ретінде әрекет етті, көптеген тәжірибелі Luftwaffe ұшқыштарын бөлімге қосылуға көндірді, кейбіреулері Бад-Вайсидегі Истребитель ұшқыштарының демалыс үйінен келді. Штейнхофф бөлімде алты растаулы жоюға қол жеткізді. Штейнхофф шамамен 1000 жауынгерлік миссиядан аман қалды, бірақ оның ұшқыштық мансабы жерде аяқталды. JV 44 мүшесі ретінде, Штейнхофф сәтсіз ұшып көтерілу кезінде Me 262 ұшағымен апатқа ұшырағаннан кейін денесінің көп бөлігі күйіп, қатыгез түрде деформацияланды. 18 сәуір 1945 жылы Штейнхоффтың Me 262 ұшағы Мюнхен-Рим әуежайынан ұшып көтерілу кезінде апатқа ұшырады. Оның ұшу жетекшісінің сол жақ доңғалағы жарылып, оны тізгінсіз бұрылуға мәжбүр етті, Штейнхоффқа соқтығысып, ұшу-қону жолағынан шығып, алдында, астында және артында орналасқан жанар май бактерілерін жарып жіберді. Штейнхофф пен сол күні олармен бірге ұшуға дайындалып жатқандар экспериментальді қанат асты ракеталарымен қаруланған, сонымен қатар Штейнхофф алып жүрген оқ-дәрілерінің көптігі салдарынан қашу қиын болды. JV 44 мүшесі және арыстан ұшқыш Франц Стиглердің айтуынша, "бірнеше секунд ішінде Штейнхофф жанды шамға айналды". Оның аман қалу мүмкіндігі аз болды, бірақ ол ауыр күйіктермен аман қалды, денесі қатты жараланды. Штейнхофф екі жыл ауруханада жатты және соғыстан кейін британдық хирург оның қабақтарын қайта жасады, көп жылдар бойы реконструктивті хирургиядан өтті. Оның соғыс кезеңіндегі көрсеткіші – 176 жойылған ұшақ, оның 152-сі Шығыс майданында, 12-сі Батыс майданында және 12-сі Жерорта теңізінде. Ол сонымен қатар 993 операциялық миссияға қатысты. Штейнхофф 12 рет атып түсірілді, бірақ бір рет қана парашютпен секірді. Зақымдалған ұшағымен қалуды қалауын түсіндіре отырып, Штейнхофф: "Мен бір рет қана парашютпен секірдім. Мен парашюттерге ешқашан сенбедім. Мен әрқашан зақымдалған ұшақтарымды жерге қондырдым, қуаты жоғалғанда жол бойы атып түсірілмеймін деп үміттендім".

Германияның әуе күштері мен НАТО-мен

Штайнхоффты Батыс Германияның жаңа уақытша үкіметі НАТО құрамында Люфтваффеді қайта құруға шақырды, нәтижесінде ол толық генерал шеніне жетті. Штайнхофф 1960 жылы НАТО Әскери комитетіндегі Германияның әскери өкілі болды, 1965–1966 жылдары НАТО-дағы Одақтас Әуе күштерінің Орталық Еуропа бойынша әрекеттік қолбасшысы, 1966–1970 жылдары Әуе күштері инспекторы, ал 1971–1974 жылдары НАТО Әскери комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Штайнхофф соғыстан кейінгі Германия Әуе күштерінің құрылымы мен Германия Қарулы күштерін НАТО-ға интеграциялау жөніндегі еңбектері үшін көптеген наградалар алды, оның ішінде: Жұлдызды Еңбек ордені, Американың Еңбек Легионы және француздық Құрмет Легионы. Штайнхоффтың бір еңбегі – әуе күштерінің F 104 Starfighter ұшақтарымен болған жоғары апат деңгейін шешу болды. Мәселені зерттегеннен кейін, әрқашан жақсы оқытушы болған Штайнхофф, проблеманың ұшақта емес, осы ұшақтарға ұшқыштардың нашар дайындалғандығында екенін анықтады. Ол күшейтілген оқу режимі арқылы бұл мәселені шешті, нәтижесінде апаттардың саны күрт төмендеді. 1974 жылы НАТО қолбасшылығынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Штайнхофф соғыстағы неміс әскери авиациясы және сол кездегі неміс халқының тәжірибесі туралы кітаптардың танымал авторы атанды. Ол Герман Герингке қарсы соғыс жоспары туралы толыққанды жазған «Соңғы сағаттар» кітабының авторы болды, сондай-ақ Италиядағы уақыты туралы жанды есеп жариялады: «Сицилиядағы Мессершмитттер: Люфтваффе истребительінің қолбасшысының күнделігі». Штайнхофф сонымен қатар суретші және Германияның Dornier Aviation компаниясының төрағасы болды.

Битбург қорымы туралы дау

1985 жылдың мамырында Штайнхофф АҚШ президенті Рональд Рейганмен Бітбургке жақын орналасқан Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Колмеше әскери зиратына сапар барысында кездесті. Бұл шара Жеңіс күнінің 40 жылдығына арналған келісімділік актісі ретінде жоспарланған еді. Рейган мен Батыс Германия канцлері Хельмут Коль неміс әскери зиратына құрмет көрсетуі тиіс болған. Алайда, АҚШ президенті американдық еврей ұйымдары мен Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлері тарапынан сапарды тоқтату үшін ұлттық және саяси қысымға ұшырады, себебі зиратта 22 Ваффен-СС әскери қызметкерінің 2000 әскери қабірдің арасында жерленгені анықталды. Нацилік әскерилердің болуы дау тудырды, өйткені Нюрнберг процесінде бүкіл СС қылмыстық ұйым деп танылған еді. Бастапқы жоспарға енбегенімен, Рейган мен Коль келісімділік ниеттерін білдіре отырып, Битбургке барар алдында Берген-Белсен концлагеріне сапар жасады, соның салдарынан Рейган Колмеше әскери зиратында тек сегіз минут өткізді. Оларға Штайнхофф, Коль және Екінші дүниежүзілік соғыста 82-ші әуе десант дивизиясын басқарған 90 жастағы АҚШ армиясының генералы Мэтью Риджвей қосылды. Рейган зираттағы ескерткішке гүл шоғын қойғаннан кейін, барлығы қысқаша труба салюті ойналғанда әдеппен тұрды. Соңында Штайнхофф кенеттен бұрылып, жоспарланбаған әрекетпен Риджвейге қол берді. Кейіннен Штайнхоффтың әрекетіне риза болған Коль таң қалды, ал Штайнхофф бұл дұрыс шешім болғандай сезілді деді.

Өлім

1994 жылғы 21 ақпанда Штайнхофф Бонн қаласындағы ауруханада өткен желтоқсанда өткерген жүрек талмасынан туындаған салдарлардан қайтыс болды. Ол 80 жасқа толып, Бад-Годесбергке жақын жерде тұрған.

Әуедегі жеңіске деген сенім

АҚШ тарихшысы Дэвид Т. Забеккидің айтуынша, Штайнхофқа 176 әуе жеңісі тіркелген. Матьюс пен Форман, «Люфтваффе асалары – өмірбаяндары мен жеңіске деген талаптары» кітабының авторлары, Германия Федералды мұрағаттарын зерттеді және 168 әуе жеңісінің деректерін, сондай-ақ тағы тоғыз расталмаған талапты тапты. Бұл расталған талаптардың саны Шығыс майданында 149 әуе жеңісін және Батыс майданында 19-ын, оның ішінде үш төрт қозғалтқышты бомбалаушы және Me 262 реактивті ұшағымен алты жеңісті қамтиды. Жеңіс туралы талаптар карта сілтемесімен (PQ = Planquadrat) тіркелді, мысалы «PQ 95371». Люфтваффе картасы (Jägermeldenetz) бүкіл Еуропаны, Батыс Ресейді және Солтүстік Африканы қамтыды және 15 минут ендік пен 30 минут бойлық өлшемдері бар тіктөртбұрыштардан құралды, бұл шамамен 360 шаршы миль (932 км²) аумақты құрады. Бұл секторлар одан әрі 36 кішірек бөлікке бөлінді, соның нәтижесінде орналасқан аумақтың мөлшері анықталды. Әуедегі жеңістердің тізімі Талап етілген күні Уақыты түрі Орналасқан жері Талап етілген күні Уақыты түрі Орналасқан жері – 10(Nacht). Jagdgeschwader 26 "Schlageter" штаффелі – «Фейк соғысы» – 1 қыркүйек 1939 – 9 мамыр 1940 1 18 желтоқсан 1939 14:30 Wellington Гелиголандтан оңтүстік-батысқа қарай 2 18 желтоқсан 1939 14:35 Wellington Гелиголандтан оңтүстік-батысқа қарай – 11(Nacht). 2-ші «Рихтгофен» Jagdgeschwader штаффелі – Франция шайқасы – 10 мамыр – 25 маусым 1940 3 10 мамыр 1940 Blenheim Гаага 4 10 мамыр 1940 Blenheim Дюссельдорф – 4. Jagdgeschwader 52 штаффелі – Ла-Манш пен Англиядағы әрекеттер – 26 маусым 1940 – 9 маусым 1941 5 30 қыркүйек 1940 13:45 Spitfire Доркинг 7 19 мамыр 1941 12:40 Spitfire Доверден солтүстікке қарай, Кентербери 6 14 ақпан 1941 13:00 Spitfire Дунгенестен солтүстікке қарай 8 19 мамыр 1941 12:45 Spitfire Доверден солтүстікке қарай – 4. 52-ші Jagdgeschwader штаффелі – Барбаросса операциясы – 22 маусым – 5 желтоқсан 1941 9 22 маусым 1941 10:00 I 15? Варена 31 26 тамыз 1941 08:55 I 17 (МиГ 1) Мал. Броница 10 26 маусым 1941 09:32 DB 3 Варенадан оңтүстікке қарай 32 26 тамыз 1941 08:58 I 17 (МиГ 1) Любаньдан оңтүстік-шығысқа қарай 11 1 шілде 1941 18:26 I 16 Барысовтан солтүстікке қарай 33 27 тамыз 1941 15:38 R 5 Льешадан солтүстік-шығысқа қарай 12 2 шілде 1941 17:22 DB 3 Барысов 34 27 тамыз 1941 15:39 R 5 Льешадан солтүстік-шығысқа қарай 13? 2 шілде 1941 DB 3 Барысовтан оңтүстікке қарай 35 29 тамыз 1941 15:10 I 15 Колпинодан оңтүстік-шығысқа қарай 14 2 шілде 1941 17:34 DB 3 Смалявичыдан оңтүстікке қарай 36 1 қыркүйек 1941 15:15 DB 3 Любаньдан солтүстік-шығысқа қарай 15 3 шілде 1941 18:19 DB 3 Барысовтан солтүстік-шығысқа қарай 37 6 қыркүйек 1941 11:55 I 18 (МиГ 1) Мга теміржолының солтүстік-шығысы 16 3 шілде 1941 18:30 DB 3 Барысовтан солтүстік-шығысқа қарай 38 6 қыркүйек 1941 16:47 I 18 (МиГ 1) Маково теміржол станциясы 17 4 шілде 1941 12:02 DB 3 Витебсктен батысқа қарай 39 26 қыркүйек 1941 07:55 I 18 (МиГ 1) Вольховстройдан батысқа қарай 18 5 шілде 1941 06:28 DB 3 Улльдан солтүстікке қарай 40 3 қазан 1941 14:17 I 153 Челядан солтүстік-шығысқа қарай 19 6 шілде 1941 12:40 DB 3 Денистен солтүстікке қарай 41 5 қазан 1941 07:10 I 18 (МиГ 1) Ватмадан солтүстік-шығысқа қарай 20 7 шілде 1941 12:15 DB 3 Полотсктен батысқа қарай 42 6 қазан 1941 06:25? I 16 Шельмнен оңтүстік-шығысқа қарай 21? 9 шілде 1941 Pe 2 Бесвенковичиден солтүстік-батысқа қарай 43 18 қазан 1941 15:17 Pe 2 Калининден солтүстікке қарай 22 22 шілде 1941 11:05 I 16 Высокаядан оңтүстікке қарай 44 18 қазан 1941 15:18 Pe 2 Калинин 23 26 шілде 1941 05:12 V 11 (Il 2) Яртсеводан солтүстік-шығысқа қарай 45 24 қазан 1941 15:55 Pe 2 Калининден оңтүстік-батысқа қарай 24 27 шілде 1941 18:05 I 18 (МиГ 1) Вязьмадан солтүстікке қарай 46 14 қараша 1941 15:55? I 18 (МиГ 1) Вязмадан оңтүстікке қарай 25 28 шілде 1941 17:35 I 18 (МиГ 1) Горькийден шығысқа қарай 47 26 қараша 1941 13:20? I 26 (Як 1) Столнецкогорсттан оңтүстікке қарай 26 29 шілде 1941 17:28 DB 3 Чуще көлінен солтүстік-батысқа қарай 48 28 қараша 1941 09:20 Il 2 Истрадан шығысқа қарай 27 29 шілде 1941 17:34 DB 3 Чернаядан оңтүстік-батысқа қарай 49 28 қараша 1941 14:50 BB 22 (Северский) Столнецкогорсттан оңтүстік-батысқа қарай 28 10 тамыз 1941 13:35? I 16 Шимсктен солтүстікке қарай 50 2 желтоқсан 1941 08:25 BB 22 (Северский) Бельгия Раст 29 25 тамыз 1941 12:10 I 16 Тоснодан солтүстік-батысқа қарай 51 2 желтоқсан 1941 14:30 BB 22 (Северский) Мәскеуден батысқа қарай 30 26 тамыз 1941 08:50 I 17 (МиГ 1) Любаньдан оңтүстік-батысқа қарай – II. Gruppe Jagdgeschwader 52 – Шығыс майдан – 7 мамыр 1942 – 3 ақпан 1943 52 9 мамыр 1942 04:00 I 153 Ақмонайдан батысқа қарай 102 8 қыркүйек 1942 14:40 ЛаГГ 3 Малгобектен солтүстік-шығысқа қарай 53 9 мамыр 1942 12:43 I 153 Седженттен батысқа қарай 103 8 қыркүйек 1942 14:42 ЛаГГ 3 Малгобектен солтүстік-шығысқа қарай 54 15 мамыр 1942 04:17 МиГ 1 Старьи Сальтив 104 10 қыркүйек 1942 14:25 ЛаГГ 3 Малгобектен оңтүстік-шығысқа қарай 55 17 мамыр 1942 09:34 МиГ 1 Борогодицкое 105 16 қыркүйек 1942 16:20 ЛаГГ 3 Калиновскаядан солтүстікке қарай 56 19 мамыр 1942 08:35 МиГ 1 Ясковадан батысқа қарай 106 17 қыркүйек 1942 14:40 Су 2 Мекенскаядан солтүстік-батысқа қарай 57 19 мамыр 1942 14:55 Il 2 Изиумнан оңтүстікке қарай 107 17 қыркүйек 1942 16:40 ЛаГГ 3 Калау өзенінен батысқа қарай 58 23 мамыр 1942 05:45 МиГ 1 Петроверкадан оңтүстікке қарай 108 20 қыркүйек 1942 09:40 I 16 PQ 95371, Геленджик 59 23 мамыр 1942 14:26 V 11 (Il 2) Одяниден солтүстік-батысқа қарай 109 26 қыркүйек 1942 15:39 Як 1 Геленджиктен солтүстік-шығысқа қарай 60 26 мамыр 1942 11:30 Il 2 Петроскаядан солтүстікке қарай 110 26 қыркүйек 1942 15:40 Як 1 Геленджиктен солтүстік-шығысқа қарай 61 26 мамыр 1942 17:24 Il 2 Ивановкадан шығысқа қарай 111 11 қараша 1942 08:10 Як 1 PQ 94161, Лазаревское 62 2 маусым 1942 12:38 I 16 Граководан шығысқа қарай 112 11 қараша 1942 14:18 ЛаГГ 3 Лазаревскоеннен солтүстікке қарай 63 4 маусым 1942 18:45 Il 2 Граководан шығысқа қарай 113 28 қараша 1942 07:50 P 40 Питомник әуежайынан оңтүстікке қарай 64 14 маусым 1942 16:10 ЛаГГ 3 Козоршадан батысқа қарай 114 28 қараша 1942 10:40 Як 1 PQ 49184, Питомник әуежайы 65 22 маусым 1942 17:55 Hurricane Купянсктан солтүстік-батысқа қарай 115 30 қараша 1942 07:45 Як 1 Морозовск (Моросовская) солтүстігінде 66 23 маусым 1942 19:21 Su 2 Купянсктан солтүстікке қарай 116 30 қараша 1942 07:47? Як 1 Моросовская солтүстігінде 67 1 шілде 1942 10:05 Il 2 Красовка 117 30 қараша 1942 10:15 Як 1 PQ 39424, Мариновка 68 1 шілде 1942 10:10 Boston Красовка 118 30 қараша 1942 10:30 P 40 PQ 40754, Ширкоков 69 3 шілде 1942 13:15 Hurricane Новы Осколдан шығысқа қарай 119 1 желтоқсан 1942 08:20 Як 1 Спартактан оңтүстікке қарай 70 4 шілде 1942 10:32 ЛаГГ 3 Острогосктан оңтүстік-батысқа қарай 120 2 желтоқсан 1942 12:15 Як 1 Бассаргеводан оңтүстікке қарай 71 10 шілде 1942 10:30 ЛаГГ 3 121 7 желтоқсан 1942 13:23 P 40 Браткиден оңтүстік-шығысқа қарай 72 17 шілде 1942 07:55 I 16 122 8 желтоқсан 1942 09:10 Boston PQ 29253, Сслепичин 73 19 шілде 1942 13:50 I 153 Коисугтан оңтүстік-батысқа қарай 123 8 желтоқсан 1942 12:30 Boston Карачевтен батысқа қарай 74 20 шілде 1942 16:15 ЛаГГ 3 Батайсктан оңтүстік-шығысқа қарай 124 8 желтоқсан 1942 12:40 МиГ 1 Нижний Кубанскийден шығысқа қарай 75 23 шілде 1942 18:10 I 16 Касторадан оңтүстікке қарай 125 8 желтоқсан 1942 12:50 МиГ 1 Нижний Кубанскийден шығысқа қарай 76 24 шілде 1942 16:23 Il 2 Вислыйдан оңтүстікке қарай 126 10 желтоқсан 1942 11:40 ЛаГГ 3 Питомник әуежайынан батысқа қарай 77 25 шілде 1942 17:40 I 153 Мартиновскаядан батысқа қарай 127 11 желтоқсан 1942 09:23 Як 1 PQ 29633, Грознаядан оңтүстік-батысқа қарай 78 21 тамыз 1942 16:00 I 180 (Як 7) PQ 49411, Сталинградтан шығысқа қарай 128 11 желтоқсан 1942 09:26 Як 1 PQ 2949, Островской 79 22 тамыз 1942 10:20 ЛаГГ 3 Серептадан оңтүстікке қарай 129 12 желтоқсан 1942 12:22 Pe 2 PQ 38342, Котельниководан батысқа қарай 80 22 тамыз 1942 10:55 Hurricane PQ 49411, Сталинград 130 13 желтоқсан 1942 12:15 Pe 2 PQ 38282, Ссамчин 81♠ 23 тамыз 1942 05:40 ЛаГГ 3 Семенкадан оңтүстікке қарай 131 13 желтоқсан 1942 12:16 Як 1 Аксайдан оңтүстікке қарай 82♠ 23 тамыз 1942 05:50 ЛаГГ 3 Ярьеводан солтүстікке қарай 132 17 желтоқсан 1942 07:10 P 40 Шутовтан солтүстікке қарай 2 83♠ 23 тамыз 1942 12:20 I 153 Городищтен батысқа қарай 133 17 желтоқсан 1942 13:15 Як 1 Шутов 2-ден солтүстік-шығысқа қарай 84♠ 23 тамыз 1942 15:10 I 180 (Як 7) PQ 49413, Красная Слобода 134 18 желтоқсан 1942 10:33 Як 1 Громославкадан шығысқа қарай 85♠ 23 тамыз 1942 17:25 ЛаГГ 3 PQ 49411, Сталинград 135 20 желтоқсан 1942 10:53 Як 1 Васильевкадан оңтүстік-батысқа қарай 86 24 тамыз 1942 06:20 I 180 (Як 7) PQ 59323, Ленинск 136 25 желтоқсан 1942 13:00 Як 1 PQ 38241, Шутоводан оңтүстікке қарай 87 25 тамыз 1942 11:05 ЛаГГ 3 Сталинградтан солтүстікке қарай 137 25 желтоқсан 1942 13:30 Pe 2 PQ 38334, Черньден солтүстікке қарай 88 25 тамыз 1942 11:07 ЛаГГ 3 Ахтубадан солтүстік-батысқа қарай 138 28 желтоқсан 1942 10:37? Ла 5 Котельниководан солтүстікке қарай 89 25 тамыз 1942 14:45 I 180 (Як 7) со...