Кіріспе

Амфибиялардың түрлері

Энсатина (Ensatina eschscholtzii) – Британ Колумбиясынан Вашингтон, Орегон арқылы Калифорнияға дейін (барлық жеті түршесі осы жерде кездеседі), Мексикадағы Баха-Калифорнияға дейін таралған өкпесіз (плетдонтид) саламандралардың түрлер тобы. Ensatina туысы шамамен 21,5 миллион жыл бұрын пайда болған. Ол көбінесе бір түрлі деп есептеледі, яғни Ensatina eschscholtzii түрімен және бірнеше түршелері сақина тәрізді түр құрайды.

Тұрғылықты жері мен сипаттамасы

Ensatina түрінің төменгі түрі E. e. eschscholtzii, немесе Монтерей ensatina, Санта-Круз, Монтерей және Калифорнияның жағалау таулы аймақтарында кездеседі. Олардың жалпы ұзындығы 3-5 дюймға жетеді және оларды негізінен құйрығының құрылымымен, әсіресе табанында тарлауымен анықтауға болады. Бұл саламандраның жалғыз түрі осындай құйрық құрылымымен және артқы аяқтарында бес саусағымен ерекшеленеді. Әдетте, еркектердің құйрықтары әйелдерге қарағанда ұзын болады, ал көптеген саламандралардың аяқтары денесінің қалған бөлігіне қарағанда ашық түсті болып келеді. Саламандралар жұмыртқаларын жер астына, көбінесе үштен біріне салады, содан кейін олар тікелей саламандраларға айналады, су фазасын өткізіп кетеді. Ensatina klauberi, немесе үлкен дақты ensatina, Оңтүстік Калифорнияның тау тізбектерінде, сондай-ақ Баха-Калифорнияның солтүстігіндегі Сиерра-Хуарес тау тізбегінің шағын аймағында кездеседі. Ensatina klauberi көлемі жағынан E. eschscholtzii-ге ұқсас; олар орташа өлшемде, ересектерінің ұзындығы 3-6 дюйм аралығында болады. Әйелдердің денелері еркектерге қарағанда қысқарақ және кеңірек болады. Бұл төменгі түр E. eschscholtzii-ден түсімен ерекшеленеді. Олардың денесі қара түсті, құйрығынан бастап басына дейін қызғылт-сары дақтары бар, ал көздері қара болып келеді. Олар, әдетте, 520-2400 метр биіктікте, қылқан жапырақты ормандар мен еменді тоғайларда кездеседі деп есептеледі. Алайда, Баха-Калифорнияда орналасқан Вулкан Ривероллдың жағалауында да популяциялар табылды, ол – вулкандық аймақ. Бұл аймақта олардың тіршілік етуіне жағалаудан келетін жоғары ылғалдық деңгей себеп болуы мүмкін. Бұл популяциялар осы жағалау аймағына қалай келгені белгісіз, бірақ бұрынғылар кеңірек таралған және Плейстоцен мен Голоцен кезеңдеріндегі климаттың өзгеруі салдарынан оқшауланған деген гипотеза бар. Егер бұл рас болса, онда Ensatina klauberi мыңдаған жылдар бойы осы аймақта өмір сүрген болуы мүмкін.

Сақина түрлері ретінде

Ensatina eschscholtzii Калифорнияның Орталық аңғарының төңірегіндегі тауларда сақина тәрізді түр ретінде сипатталған. Бұл кешен таулардың бойымен жалғасып, атқосшы пішін құрайды. Атқосшының бойындағы 19 популяцияның арасында шағылысу мүмкін болғанымен, атқосшының батыс жағындағы Ensatina eschscholtzii түршесінің шығыс жағындағы Ensatina klauberiмен шағылысуына болмайды. Сондықтан, бұл түрленудің бастапқы кезеңінің мысалы деп есептеледі және "түрлену процесінің дерлік барлық сатыларын" (Добжанский, 1958) көрсетеді. Ричард Хайтон Ensatinaның бір түрдің үздіксіз тізбегі емес, бірнеше түрдің жағдайы екенін (яғни, дәстүрлі анықтамалар бойынша, бұл сақина тәрізді түр емес) дәлелдеді.

Адаммен байланыс

Энсатинаны әдетте ағаш кестелерінің немесе бұталардың астында, өзендер мен көлдердің жанында немесе ішінде, сондай-ақ ылғалды жерлерде кездестіруге болады. Оларды дұрыс ұстамағанда оңай қорқытуға болады, себебі олар тері арқылы тыныс алады, олардың жұқа терісі қыздыруға, кебуге және жылы қолдардан шығатын химиялық заттарға өте сезімтал. Олар құйрықтарынан жабысқақ, сүттей сұйықтық бөліп шығаруы мүмкін.

Кіші түрлер

Сары дақты энсатина – E. e. croceater (Cope, 1868)
Монтерей энсатинасы – E. e. eschscholtzii Gray, 1850
Ірі дақты энсатина – E. e. klauberi Dunn, 1929
Орегон энсатинасы – E. e. oregonensis (Girard, 1856)
Суреттелген энсатина – E. e. picta Wood, 1940
Сьерра-Невада энсатинасы – E. e. platensis (Jiménez de la Espada, 1875)
Сары көзді энсатина – E. e. xanthoptica Stebbins, 1949