Кіріспе
Экономикалық сынып, сондай-ақ үшінші сынып, коуч-класс, немесе премиум-экономикалық сыныптан, стандартты экономикалық сыныптан немесе бюджеттік экономикалық сыныптан ажырату үшін, әуе, теміржол және кейде паром немесе теңіз саяхатындағы ең төменгі саяхат класы болып табылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, мұхит кемелерінде бұл саяхат класын туристік сынып немесе үшінші сынып деп атаған.
Economy class, also called third class, coach class, steerage, or to distinguish it from the slightly more expensive premium economy class, standard economy class or budget economy class, is the lowest travel class of seating in air travel, rail travel, and sometimes ferry or maritime travel. Historically, this travel class has been called tourist class or third class on ocean liners.'''
Теңізші
Саяхат сыныптары 18 ғасырдағы желкенді кемелердегі "кабиналық сынып" пен "стеридж" арасындағы ерекшеліктен туындады. Бай жолаушыларға арналған кабиналық сынып кішкентай кабиналар мен ортақ асхананы қамтитын, ал "стеридж" ашық палубаларды төсек-орындармен, көбінесе рульді басқару құралдарының жанында немесе кедей жолаушылар өз тамақтарын пісірген "палубалар арасындағы" кеңістіктегі жүк орнында ұсынды. Бу кемелерінің пайда болуымен мұхиттық желі компаниялары арасындағы бәсекелестік Inman Line сияқты компанияларды иммиграцияға баруды көздеген эконом-сыныпты жолаушыларға қосымша мүмкіндіктер ұсынуға итермеледі, оларға шағын ортақ кабиналар мен тұрақты тамақ берілді, бұл "үшінші сынып" деп аталды. Көптеген ірі лайнерлер бірінші, екінші, үшінші сынып және "стеридж" класындағы жолаушылар үшін үш және кейде төрт бөлек кабина, тамақтану және демалыс орындарын дамытты. 1920 жылдары иммигранттар саяхатының азаюына байланысты "стеридж" класы тоқтатылды, ал үшінші сынып кабиналары көбінесе жаңартылып, қайта безендіріліп, бюджеттік саяхатшыларға "Туристік сынып" ретінде ұсынылды. Бұл мұхит саяхаты үшін негізгі бюджеттік сыныпқа айналды, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі иммиграция толқыны кезінде үшінші сыныпты біртіндеп ығыстырды. Океандық лайнерлер әуе саяхатына жолаушылардың азаюына бейімделіп, 1960 жылдары демалыс круиздеріне көшкенде, көптеген кемелер жеке демалыс және тамақтану деңгейлерін сақтау үшін "бір сыныпты" лайнерге айналды. Алайда, круиздік кемелердің дамуы әртүрлі премиум қызметтер мен эксклюзивті тамақтану аймақтарына әкелді. Қысқа маршруттарда жүретін көптеген паромдар бұрынғы дәуірдегі кабиналық/стеридж бөлімдеріне ұқсас, эконом-сыныпты жолаушыларға кабиналық тарифтер мен кең ашық жатақханаларды ұсынуды жалғастыруда.
Темір жолдар
Солтүстік Америкада Amtrak сияқты компаниялар оны «автобус классы» деп атайды. Еуропалық теміржолдардың көпшілігі оны екінші класс деп атайды, бірақ Ұлыбритания мен Ирландияда оны «стандартты класс» (билеттерде «STD» деп қысқартылған) дейді. Кейбір жағдайларда, оның имиджін жаңару арқылы күтілетін деңгейді кеңейтуге тырысады. Канадада Via Rail «автобусты» эконом-класс деп атайды. Үндістанда британдық отаршылдық кезеңде ең төменгі қызмет классы үшінші класс деп белгіленген. Тәуелсіздік алғаннан кейін, бұрынғы сегрегациялық мағынасынан қашықтау үшін оны екінші классқа өзгертіп атай бастады. Бүгінде Үндістан теміржолы да осы класс ішінде 3-класс эконом-AC ұсынады. Әдетте, эконом-класс орындарында бір орын болады, кейде төмен түсірілетін үстелшесімен, оны жатқа бұруға болады. Орындықтың алдындағы орындықтың артына бекітілген қалтасы журналдар сияқты ұсақ заттарды сақтауға арналған болуы мүмкін. Жолаушылар вагонының конфигурациясына байланысты, жүктерді жоғарғы сөрелерде немесе вагондардың екі шетінде орналастыруға болады. Тарихи тұрғыдан алғанда, теміржолдағы ең төменгі класс саяхаттарында көбінесе төсемсіз ағаш орындықтар қолданылған, сондықтан неміс тіліндегі «:de:wikt:Holzklasse» («ағаш классы») термині ең төменгі қызмет класын білдіреді, қазір әуе саяхатында да кеңінен қолданылады. Ұлыбританиядағы қалааралық пойыздардағы стандартты класс орындары көбінесе тұрақты үстелдердің айналасында орналасқан. Электр розеткалары бар, ал кейбір бағыттарда Wi-Fi интернетке (ақылы) қол жеткізуге болады. Континенттік Еуропада екінші класс көбінесе 2+2 орындық конфигурациясы бар, кондиционері бар немесе жоқ, қатарлап немесе бетпе-бет орналасқан ашық ішкі вагондардан тұрады, ал кейбір экспресс пойыздарында алтыдан сегіз орындық бөлімдер бар. Кейбір қалалық пойыздарда орындықтар тығыздығы жоғары, 3+2 конфигурациясымен орналасқан. Испанияда AVE жоғары жылдамдысты пойыздарындағы 2-класс кабиналары «Туристтік класс» деп аталады. Оларда электр розеткалары бар және көптеген бағыттарда бейне және аудио қызметтері ұсынылады. Солтүстік Американың қалааралық жолаушылар пойыздарында вагондардың түріне (мысалы, ұйықтайтын вагондар) қарай әртүрлі класс вагондарына бөлінеді. Солтүстік Америкадағы жолаушылар пойыздарындағы эконом-класс билетіне әдетте тамақ құны кірмейді. Эконом-класс кейбір ұйықтайтын вагондарда да бар, ең әйгілісі Ресей теміржолының көптеген бағыттарындағы «Platzkart» классы, онда әр бөлімде екі қабаттан алты төсек бар – төрт көлденең, екі бойлық, ал төменгі төсектер күндіз орындықтар ретінде қолданылады. Еуропаның бірнеше теміржолы да осындай «автобус классы» ұйықтайтын вагондарды ұсынады, олар көбінесе «Couchette» вагондары деп аталады. Бірақ «Platzkart» классы дәстүрлі екінші класс/«купеден» бір деңгей төмен ме, әлде тек арзан нұсқасы ма деген пікірлер бар, өйткені бұрын үш қабатты төсек-орындар мен төсек-орынсыз, тіпті арзан «қатты төсек» классы болған, ол Ресейде көп бұрын тоқтатылған, бірақ Қытайда әлі де қолданылады.
Әуе компаниялары
Экономикалық сыныптағы орындықтар әдетте артқа еңкейтін және төменге түсірілетін үстелге ие. Орындықтар арасындағы қашықтық әдетте, халықаралық эконом-класс үшін , ал әдетте , болады. Ішкі эконом-класс орындықтарының ені толық эконом-класспен салыстырылады. Эконом-класс әдетте кестедегі икемділікпен «Y» әрпімен белгіленеді, бірақ басқа да көптеген әріптер қолданылуы мүмкін. Алдыңғы орындықтың қалтасында әдетте ауыруға қарсы қап, ұшақ журналы, салықсыз сауда каталогы және қауіпсіздік туралы нұсқаулық картасы болады. Әуе компаниясына байланысты, қосымша жабдықтарға жамылғы, жеке гигиена жиынтығы (мысалы, құлаққаптар, тіс пастасы, көз маскасы) және құлаққаптар кіруі мүмкін. Эконом-класс ұшу кезіндегі ойын-сауық әдетте әр орындыққа арналған жеке экрандардан тұрады, онда сұраныс бойынша бейнелер көрсетіледі. Апаттық шығу есігінің артында немесе сол қатарда отырған жолаушылар үшін ойын-сауық экраны орындықтың қолының тіреуішіне орналастырылуы мүмкін. Кейбір бюджеттік авиакомпаниялар құлаққаптар үшін қосымша төлем алады. Дегенмен, эконом-класс стандарттары әр тасымалдаушыда әртүрлі. Aeroflot, Qantas және Cathay Pacific барлық жолаушыларға, соның ішінде эконом-класс жолаушыларына, халықаралық және таңдалған ішкі бағыттарда аудио және бейне ойын-сауық пен тамақ ұсынады, ал Transaero сияқты басқа әуе компаниялары ойын-сауық үшін қосымша ақы алуы мүмкін. Тамақ қызметі де әртүрлі болады. Кейбір ірі әуекомпаниялар қысқа рейстерде тамақ бермейді. Қазіргі уақытта тамақ көбінесе халықаралық рейстерде ғана ұсынылады. Кейбір әуежайлардағы дүкендер эконом-класс жолаушыларына ұшаққа алып жүруге болатын дайын тамақтарды ұсына бастады. EasyJet және Ryanair сияқты бюджеттік авиакомпаниялар ұшу кезінде тамақ пен сусындарға ақы алады. Сонымен қатар, көптеген тасымалдаушылар, әсіресе АҚШ және Канадада, эконом-класс жолаушыларынан әуежайға тіркелу, жүк беру, жастық, жамылғы және құлаққаптар үшін қосымша төлем алады. Көптеген әуе компаниялары орындықтар арасындағы қашықтығы біршама үлкен Economy Plus сияқты жақсартылған эконом-класс құрды. Бұл жақсартылған эконом-класс соңғы онжылдықтарда жоғалған жайлылық пен ыңғайлылықтың бір бөлігін қалпына келтіреді. Стандартты авиакомпания рейстерінен арзан алғашқы рейстер 1940 жылы Сан-Франциско мен Лос-Анджелес (Бурбанк) арасындағы United авиакомпаниясының Boeing 247 ұшақтары болды. Олардың тоқтаусыз DC-3 ұшақтары толық тарифті жолаушыларды (бір бағытқа 18,95 доллармен) тасымалдады, ал Boeing ұшақтары әр бағытта екі тоқтаумен 13,90 долларға ұшты. Бұл 1942 жылы аяқталды, және 1948 жылға дейін Pan Am Нью-Йорк Ла Гуардиядан Сан-Хуан Пуэрто-Рикоға күн сайын бір DC-4 рейсін бастағанда төмен тарифтер қайтадан пайда болған жоқ, бұл бағыт үшін билет бағасы әдеттегі 133 доллардың орнына 75 долларға сатылды. 1949 жылы Pan Am DC-4 ұшағымен Нью-Йорктан Рио-де-Жанейроға туристік орынға 382 доллар, ал стандартты DC-4 ұшағымен 460 доллар төленді. 1948 жылдың соңында Capital Airlines Чикаго мен Нью-Йорк Ла Гуардия арасында күн сайын бір DC-4 рейсін бастады. Әр ұшақ таңғы сағат 1-де ұшып, Питтсбургте (Аллегени округінде) он минутқа тоқтады. Чикаго-Нью-Йорк билетінің бағасы 29,60 доллар плюс 15% федералды салықты құрады, ал басқа барлық рейстердегі орындықтар 44,10 доллар плюс салық тұрды. Автобус рейстері баяу тарады (барлық ішкі рейстер бір сыныпты, автобус немесе стандартты болды, TWA 1955 жылы екі сыныпты 1049G ұшақтарын іске қосқанға дейін); 1961 жылы ішкі автобус жолаушылар милясы алғаш рет бірінші сыныптан асып түсті. IATA 1952 жылдың жазында Атлантика арқылы туристік тарифтерге рұқсат берді: Нью-Йорктан Лондонға бір бағытты билет 395 доллардың орнына 270 доллар тұрды. Келесі бірнеше жылда туристік тарифтер бүкіл әлемге тарады. Бизнес- және бірінші сынып жолаушыларының көміртегі шығарындылары жолаушы-километріне сәйкесінше үш және төрт есе жоғары.
Экономикалық класты
Көптеген әуе компаниялары жолаушыларға жақсырақ орындықтар мен кейбір жағдайларда жақсырақ қызмет алу үшін сәл көбірек төлеуге дайын болғандарға "Премиум Эконом" класын ұсынады. "Премиум Эконом" класы баға, жайлылық және мүмкіндіктер тұрғысынан стандартты эконом-класс пен бизнес-класс арасындағы ортаңғы деңгейде орналасқан. Мысалы, WestJet сияқты кейбір әуе компанияларда "Премиум Эконом" класы қысқа қашықтықтағы рейстерде бизнес-класс немесе бірінші класс қызметінің ең жоғары деңгейіне айналған. "Премиум Эконом" класының анықтамасы біркелкі емес және әр әуе компаниясына қарай кең ауқымда өзгереді. Әдетте бұл кеңейтілген қайырылатын орындық, жақсы тамақтану опциялары, тегін алкогольдік сусындар және ыңғайлы жиынтықтарды қамтиды.
Экономикалық +
Экономика плюс – кейбір әуе компаниялары ұсынатын жақсартылған қызмет. Бұл орындықтар қазіргі эконом билеттері бар жолаушыларға орындық таңдау үшін қосымша төлем жасаса ұсынылады, сондай-ақ әуе компаниясының адалдық бағдарламасының мүшелеріне тегін берілуі мүмкін. Премиум экономнан айырмашылығы, Экономика плюс әлі де эконом кабинасы болып саналады, тарифтік кодтары бірдей. Экономика плюс орындықтарында басқа эконом орындықтарына қарағанда аяқтарға арналған кеңістік көбірек. Оларға тегін алкогольдік сусындар немесе ұшуға бірінші болып кіру сияқты қосымша жеңілдіктер де болуы мүмкін. Экономика плюс қызметін ұсынатын әуе компаниялар: United Airlines, American Airlines (Main Cabin Extra деп аталады), Delta Airlines (Comfort+ деп аталады) және JetBlue (Even More Space деп аталады).
Негізгі экономика
Базалық экономика, яғни бесінші сынып (егер премиум экономика үшінші сынып, ал стандартты экономика төртінші сынып саналса) немесе соңғы сынып, – бұл қалыпты экономикадан төмен сынып. Базалық экономиканы алғаш рет 2012 жылы Американың ішкі нарығы үшін Delta Air Lines ұсынды, одан кейін American Airlines (AA) және United Airlines кейбір ішкі бағыттарда да ұсынды. Delta Airlines және AA халықаралық бағыттар үшін де базалық экономиканы ұсынуды жоспарлап отыр, бұл басқа әуе компанияларын да осылай істеуге итермелеуі мүмкін, соның нәтижесінде ол бүкіл әлемде қолданысқа енуі мүмкін. Бұл сынып "стандартты экономика бағасын көтерудің тапқыр жолы" және нашар жасалған баға белгілеу алгоритмдері үшін сынға ұшырады.