Амиш, Ескі Орден мен Консервативті меннониттердің өмір салтының ережелері
Ordnung
Амиш, Ескі тәртіпті меннониттер және консервативті меннониттердің өмір салтының ережелері – Ordnung. Әр қауымдастықтың өз тәртібі бар, бұл олардың мәдени ерекшелігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амиш, Ескі Орден меннониттері және консервативті меннониттердің өмір салтының ережелері
Rules for Amish, Old Order Mennonite and Conservative Mennonite living
Ордунг – амиш, Ескі Орден меннониттері және консервативті меннониттердің өмір салтының ережелер жиынтығы. Ордунг – неміс тілінде тәртіп, ұйымдастыру, ереже, реттеу, ұйым немесе жүйе деген мағына беретін сөз. Амиштердің орталық шіркеу басқару органы болмағандықтан, әрбір қауым өздігінен басқарылады және өзінің билік ететін органы болып табылады. Осылайша, әрбір жергілікті шіркеу өз ережелерін сақтайды, ол өз Ордунгіне сәйкес келеді, және әр қауым өзінің нұсқауларын басқаратындықтан, бұл ережелер ауданнан ауданға өзгеруі мүмкін. Амиштер арасында бұл ережелер көбінесе жазбада болмайды, бірақ олар амиштердің ең маңызды ерекшеліктерін анықтайды. Консервативті меннониттер Ордунгті «тәртіп» немесе «стандарт» терминдерімен атайды, ал олардың ережелері көбінесе жазбаша түрінде болады.
The Ordnung is a set of rules for Amish, Old Order Mennonite and Conservative Mennonite living. Ordnung is the German word for order, discipline, rule, arrangement, organization, or system. Because the Amish have no central church government, each assembly is autonomous and is its own governing authority. Thus, every local church maintains an individual set of rules, adhering to its own Ordnung, which may vary from district to district as each community administers its own guidelines. Among the Amish, these rules are largely unwritten, yet they define the very essence of Amish identity. Conservative Mennonites refer to Ordnung by the English terms "discipline" or "standard", and their rules are usually written.
Мақсаты
Анабаптистер, мысалы, амиштер, Киелі кітапты тура мағынасында түсінуге сенеді. Сондықтан Ордунг шіркеу мүшелерінің Құдайдың Киелі кітаптағы сөзіне сәйкес өмір сүруін қамтамасыз етуге арналған. Ордунг – мінез-құлық ережелерінің жиынтығы, және шіркеудегі барлық мүшелер өз өмірін осы кодекс бойынша реттеуге келіседі. Әр адам Құдай заңдарын түсінуіне байланысты, Құдайға, отбасына және қоғамға адал, қарапайым өмір сүруі күтіледі. Ордунг амиштер үшін шекара белгілейді, олар оны балалардың ойын алаңындағы қоршау сияқты қарастырады – қоршаудың ішінде қалу оларға еркіндік береді, бірақ қоршаудан шығу – дүниелік қауіп-қатерге ұшырау дегенді білдіреді. Гарри Шмидт өзінің «Тұңғыш анабаптистік руханият» кітабында, құрметпен өмір сүруге үйренген адамның жүрек бостандығының, жан тыныштығының және таза ар-ұжданның құндылығын бағалайтынын айтады. Ол сондай-ақ, мұндай адамның шіркеуден тыс адамдарға қарағанда көбірек еркіндігі, мүмкіндіктері мен артықшылықтары бар екенін көрсетеді. Ордунгтың ең көп таралған ережелері: дүниеден жаңғыру, қажырлы еңбек, әйелдің күйеуіне бағынуы, киім кию ережелері және сақтандырудан бас тарту. Амиш емес адамдар көбінесе Ордунгты шектеулер тұрғысынан қарастырады (мысалы, әйелдер күйеулеріне бағынуы керек, электр желілері болмайды, үйде телефон болмайды, жеке автомобильге ие болуға болмайды). Дегенмен, Ордунгтың көптеген нұсқаулары амиштердің пайдалы мінез-құлық қасиеттері деп санайтын нәрселерді дамытуға да бағытталған. Ордунг мақтандылықты, қызғанышты, әдемілікке құштарлықты, жалқаулықты, адалсыздықты және т.б. болдырмауға тырысады. Амиштердің пікірінше, Ордунгтың мақсаты – амиштердің мінез-құлқын Христиандыққа жақындату, осылайша олардың кім екенін анықтау. Ол олардың осы дүниеден бөлек, ерекше болуын көздейді. Сондықтан, олардың қоғамын бұзатын, мысалы, жеке билік, байлық және мәртебе сияқты нәрселер Ордунг әлеуметтік тәртібі арқылы бақыланады. Бұл өмір салты ережелерін бұзу шіркеу басшыларының бастамасымен жазаланады. Амиш епископтарының қолданатын ең қатаң жазалардың бірі – «Шуннинг» (Meidung).
Anabaptists, such as the Amish, believe in a literal interpretation of the Bible. Thus the Ordnung is intended to ensure that church members live according to the biblical Word of God, as they understand it. The Ordnung is a set of behavioral rules, and all members within a church agree to have their lives ordered by that code. Each person is expected to live simple lives devoted to God, to family, and to the community, based upon their understanding of God's laws. The Ordnung creates boundaries for the Amish, and they view it much like a children's schoolyard fence remaining within the enclosure allows them freedom, but to cross the fence would mean worldly danger. In Garry Schmidt's book, Early Anabaptist Spirituality, he argues that a person who has learned to live within a respectful Ordnung appreciates the value of freedom of heart, peace of mind, and clear conscience. And he indicates that such a person had more freedom, more liberty, and more privilege than those outside the church. Some of the most common Ordnung rules are: separation from the world, hard work, a woman's submission to her husband, mode of dress, and refusal to buy insurance. Non Amish often think of the Ordnung in terms of restrictions (e. g., women must submit to husbands, no electrical power lines, no telephone in the home, no personal ownership of automobiles). However, many of the Ordnung guidelines also focus on cultivating what the Amish see as beneficial character traits. The Ordnung attempts to prevent pride, envy, vanity, laziness, dishonesty, etc. According to the Amish, the purpose of the Ordnung is to guide Amish behavior into being more Christ like, thus defining who they are. It ultimately intends that they be separate and different from the world. As such, anything viewed as disruptive to their society, such as personal power, wealth, and status, are funneled through the Ordnung social order. Disobedience to these lifestyle regulations is punished by discipline initiated by the church leaders. One of the more severe actions that the Amish bishop can mete out is Shunning (Meidung).
Түрлері
Орденгтің екі түрін ажырату қажет. 16 ғасырдан бері тарих бойындағы арнайы конференция шешімдері. Әрбір шіркеу округімен анықталатын қазіргі заманғы ережелер. Біріншісі – басылған ережелер, екіншісі – көбінесе ауызша және жергілікті мүшелер оны түсінеді. Барлық ережелер амиш сенушілерін Құдайдың принциптерін қолдануда және сақтауда жетекшілікке алады. Екі түр де дүниелік және күнәлі деп есептелетін нәрсені нақтылайды. Дүниелік болу – адасу. Қандай да бір ереженің тікелей библиялық сілтемесі болмаса, оны бұзу сенушіні дүниелікке жетеді деген логикалық түсіндірмелермен қорғайды. Әлемнен бөліну – әлемнен өзгеше болу дегенді білдіреді, ал қауым мүшелері осы өзгешелікті қалай сақтау керектігіне келісуі керек. Бұл Орденг арқылы іске асырылады. Жылдың екі мәрте мүшелер жиналады (Ordnungsgemee) және қауымдастыққа қатысу алдындағы бірлігін білдіреді. Орденг бойынша келісім оған толық қанағаттандылықты білдіреді. Осы келісім мүшелер арасындағы және Құдаймен рухани тыныштықты қамтамасыз етеді. Егер қауымда бірлік болмаса, Раббының кешкі асы тойланбайды. Бағыну Орденгпен тығыз байланысты, себебі ол сенушілерге мүшенің шіркеуді жақсы көретінін немесе жақсы көрмейтінін көрсететін белгі. Орта жол жоқ.
Two types of Ordnung must be distinguished. The special conference decisions throughout history, from the 16th century onward. The contemporary rules defined by each church district. The first are printed rules, the second are generally verbal and are universally understood by the local members. All rules guide the Amish believer in the application and practice of godly principles. Both types clarify what is considered worldly and sinful. To be worldly is to be lost. Any rule that is not directly supported by biblical references will be justified through reasoning as to why violating it would cause the believer to turn worldly. Separation from the world means to be different from the world, and the congregation must agree on how they are to be different. This is accomplished through the Ordnung. Two times each year the members come together (Ordnungsgemee) and express their unity before they partake in communion. Their concurrence on the Ordnung implies complete satisfaction with it. The agreement brings peace among members, and peace with God. If there is not group unity, then the Lord’s Supper is not observed. Obedience is a close associate to Ordnung, because it is a symbol informing the body of believers as to whether a member loves the church or does not. There is no middle ground.
Жасылсу
Амиш өмірінің маңызды бөлігі – Gelassenheit, яғни «бағыну», «қалыпты күйінде қалдыру» немесе «Құдайдың еркіне мойынсұну» (қазіргі неміс тілінде шамамен: «сабырлылық», «тыныштық», «сергектік»). Бұл ұғым Киелі кітаптан шыққан, онда Иса: «Менің емес, Сенің еркің болсын» деген, соның арқасында жекелік, өзімшілдік және мақтанкештілік жек көрінеді (көріңіз – кішіпейілділік). «Ол Мәсіхке мойынсұнады, өз еркінен бас тартады және барлық жағынан өзін (Gelassenheit) бағындырады». Сондықтан, амиштердің өмірінің барлық саласында басқаларға қызмет ету және Құдайға мойынсұну маңызды. Адамның мінезі қарапайым, ұстамды, сабырлы және тыныш болуы керек. Иманды адамның іс-әрекеттерінде мойынсұну, бағыну, кішіпейілділік және қарапайымдық қасиеттері көрінуі тиіс. Gelassenheit – әрбір амиш қауымының мүшесі үшін басты ұстаным болуы керек, және ол іс-әрекеттері мен мүліктері арқылы көрініс табуы керек. «Жақсылықты күтіп, сабырмен күте тұрыңыз» деген Ламенттер кітабының 3:26-шы аятындағы «сабырмен күту» сөзі, неміс тіліндегі «Froschauer» Киелі кітабында «Gelassenheit» (сабырлылық орнына) деп берілген – бұл маңызды «анабаптист терминін» қалыптастыруға көмектескен ықтимал Киелі кітаптағы сілтеме. Ordnung Gelassenheit-ті қалыптастыру үшін қолданылады, ол дәстүрлерге бойұсыну арқылы көрсетілуі керек. Амиштер өткенге көз жүгіртіп, өз дәстүрлерін бағалайды. Өткен – қазіргі уақыттың қиындықтарымен күресудің басты көзі. Амиш кәсіпкері өнімдерін жаңа нарықтарға шығаруды жоспарласа да, ол өткенді және оның құнды мұрасын ешқашан есінен шығармайды. Өзіңді шіркеуге беру – бағыну, мойынсұну дегенді білдіреді. Қазіргі мәдениеттің агрессивті жекелігі амиштердің Gelassenheit-імен күрт контраст жасады. Gelassenheit арқылы амиш адамы Ordnung-қа, яғни Құдайдың еркіне, шіркеуге, ақсақалдарға, ата-аналарға, қауымға және дәстүрлерге мойынсұнады. Жеке адам Амиш қауымының игілігі үшін «өзінің» еркін басады.
An important part of Amish life is Gelassenheit — "yieldedness", "letting be", or "submission to the will of God" (in modern German approximately: "composure", "tranquility", "serenity"). This concept derives from the Bible when Jesus said, "not my will but thine be done," thereby making individuality, selfishness, and pride, abhorrent (see humility). "He submits to Christ, loses his own will, and yields (Gelassenheit) himself in all areas." Serving others and submitting to God, therefore, permeates all aspects of Amish life. A person’s personality must be modest, reserved, calm, and quiet. The values which must be apparent in a believer’s actions are submission, obedience, humility, and simplicity. Gelassenheit should be the overriding aspect for every person within the Amish community, and it must be viewable through actions and possessions. Lamentations 3:26 "quietly wait," "in the Froschauer [German] Bible reads 'in Gelassenheit' (instead of quietly) – one probable Biblical reference that helped to establish this important 'Anabaptist term.'" The Ordnung is used to produce Gelassenheit, which is to be shown via a yielding of spirit to the traditions. The Amish glance back into the past and examine their traditions, treasuring them. The past is always the main resource for coping with the present. An Amish businessman may look forward to plan for new markets for his products, however, he never loses sight of the past and its precious legacy. To give yourself under the church means to yield, to submit. Modern culture's aggressive individualism sharply contrasts with the Amish gelassenheit. Through Gelassenheit, an Amish person yields to the Ordnung, the will of God, church, elders, parents, community, and traditions. The individual suppresses the will of 'self' in lieu of the Amish community.
Тәңірге құлшылық ету деңгейлері
Орденгтің моральдық кодексінде пәктіктің бірнеше деңгейі бар. Қабылданатын мінез-құлық – Көптеген іс-әрекеттер осылай қабылданғандықтан, олар туралы ешқашан сөз қозғалмайды. Құрметті мінез-құлық – Шіркеу басшылары мен олардың жұбайларының мінез-құлқы осылай болуы керек, бірақ бұл міндетті түрде шіркеудің қатардағы мүшелеріне қатысты емес. Жүрегін қындыратын мінез-құлық – Қоғамдық мүшелікке сынақ болмайтын, бірақ ыңғайсыздық тудыратын нәрселер. Тыйым салынған мінез-құлық – Орденгпен тыйым салынған. Олар шіркеу мүшелігіне әсер ете алады және әсер етеді. Орденгке тікелей кірмейтін, бірақ өте қате нәрселердің тағы бір санаты болуы мүмкін. Мысалы, кісі өлтіру. Егер қандай да бір құрал Гелассенхайт қағидаларын сақтамаса, ол тыйым салынған. Жалқаулықты, зәулімдікті немесе мақтандықты ынталандыратын кез келген нәрсеге қатаң тыйым салынған. 120 вольт электр тогы сыртқы әлеммен байланыс орнатып, амиштердің қоғамнан оқшаулану идеясына қайшы келеді. Автомобильге ие болу мәртебелілік белгісі болуы мүмкін, бұл шіркеу мүшелері арасында мақтандықты және бәсекелестікті тудырады – Гелассенхайттың қарапайымдылық құндылығының тікелей бұзушылығы. Үйде телефон болса, көршіге барудың орнына досымен сөйлесуге құмарлық тудыруы мүмкін (бірақ «қоғамдық» телефон әдетте үйден ыңғайлы қашықтықта орналасқан, төтенше жағдайларда байланысқа мүмкіндік беру үшін). Амиштердің үй және әлеуметтік өмірі көбінесе өзгеріссіз қалғанмен, жаңа технология қатаң тексеруден өткеннен кейін қабылдануы мүмкін. Орденг кез келген жаңа технологияны бағалау үшін қолданылады. Ұсыныс іскерлік қажеттіліктерге байланысты қабылдануы мүмкін, бірақ ешқашан жеке тілектерге, ойын-сауыққа немесе жеке бақытқа байланысты емес. Егер ұсыныстың қоғамдық жағымсыз салдары болуы мүмкін болса, ол қабылдана қоймас. Ескі тәртіпті амиштер арасында үйде телефонға тыйым салынған, өйткені ол көршілермен тікелей қарым-қатынасқа кедергі келтіреді. Дегенмен, кейбір либералды округтер телефонға рұқсат берген. Кез келген технология, рухани немесе отбасылық өмірді бұзады деп саналса, бірден қабылдана қоймайды. Телевизор үйге Киелі кітапқа қайшы келетін құндылықтарды әкелетіндіктен, оны қарастырудың қажеті жоқ. Бұл желілік электр қуатынан қымбат болуы мүмкін, бірақ сыртқы желілік қуатты пайдаланғанда амиштік құндылықтар мен үй шаруашылығына болатын зиянды қысқартады. Шаруашылықта аттар вагон, арба және ауылшаруашылық құралдарын тарту үшін қолданылады. Бензинмен жұмыс істейтін қозғалтқыштар машиналарды іске қосуға рұқсат етілуі мүмкін, бірақ жылқылар көлік құралы ретінде қажет. Ескі тәртіпті амиштер заманауи көлік құралдарын пайдалануға рұқсат етіледі, егер олар құралға ие болмаса немесе оны басқармаса. Осы ережелердің барлығы Орденгте жазылған, дәстүр мен өзгеріс арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етеді.
There are several levels of piety in the Ordnung moral code. Acceptable behavior – Certain practices that are so widely accepted they are never discussed. Esteemed behavior – The way that church leaders and their spouses are expected to behave, but not necessarily the regular church members. Frowned upon behavior – Things that are discouraged but which are not a test of membership to the church. Forbidden behavior – Prohibited by the Ordnung. They can, and do, affect membership to the church. There could be another category that is so clearly wrong, it is not included in the Ordnung. Murder would be a prime example. If any equipment does not maintain principles of Gelassenheit, it is banned. Anything which could promote sloth, luxury or vanity is strictly prohibited. Because 120 volt electricity connects to the outside world, it violates the Amish idea of separation from society. Owning an automobile could be a sign of status and it would promote vanity and competition between the church members; a direct violation of Gelassenheit's value of modesty. A telephone in the house would be a temptation to stay at home speaking to a friend rather than walking or taking a buggy ride to visit a neighbor (though a 'community' telephone is often maintained at a suitable distance from the home to permit contact during emergencies). Although Amish home and social life has remained mostly unaltered, a new technology can be adopted once it has passed a rigorous examination. The Ordnung is used to examine any new proposed use of technology. A proposal may be accepted for business reasons, but never for personal wishes, for entertainment, or for self indulgences. A proposal will likely be rejected if it could have negative social implications. A telephone in the home is prohibited among the Old Order Amish because it interferes with face to face visits with neighbors. However, a few of the more liberal districts have allowed the telephone. Any technology that is seen to be corrupting spiritual or family life is rejected out of hand. Television would never be considered because it brings unbiblical values into the home. This may be more expensive than grid electricity, but lacks the degree of intrusion on Amish values and households that would result if fixed line external power were used. In farming, horses are used to pull wagons, buggies, and agricultural equipment. Gasoline engines may be allowed to run the machinery but horses are required for locomotion. The Old Order Amish are permitted to use modern transportation as long as they do not own or operate the equipment. All of these guidelines are set out in the Ordnung, creating a balance between tradition and change.