Кіріспе

Багаж түрі – жол жүгі. Бұл тұтқасы бар төртбұрышты контейнер, көбінесе саяхаттағанда киім-кешек пен жеке заттарды тасымалдау үшін қолданылады. Алғашқы чемодандар 19 ғасырдың соңында, сол кездегі жаппай туризмнің танымалдылығы артуына байланысты пайда болды және костюмдерді сақтауға арналған еді. Олар бастапқыда былғары немесе болат сияқты ауыр материалдардан жасалған, бірақ 1930 жылдардан бастап пластик және картон сияқты жеңіл материалдар қолданыла бастады. 1970 жылдарға дейін дөңгелекті багаж идеясы саяхат индустриясы тарапынан қабылданбады, олар оны дәстүрлі багажға қарағанда әлдеқайда әйелдік деп есептеді. Америкалық кәсіпкер Бернард Садоу 1972 жылы патент алған дөңгелекті чемоданның үлгісін әртүрлі дүкендерге ұсынды, ал 1970 жылдан бастап Macy дүкендерінде сатыла бастады. Ол бірнеше жыл бойы чемоданның басым түріне айналды, ал Садоудың үлгісі тез арада Роберт Плат ойлап тапқан Rollaboard (Роллаборд) деп аталатын тік, Садоудың үлгісінен айырмашылығы бар дөңгелекті чемоданмен алмастырылды. Содан бері чемоданға дөңгелектердің қосылуы саяхаттағы маңызды жаңалықтардың бірі деп есептеледі. GPS-тің көмегімен іздеу және құрылғыларды зарядтау сияқты қосымша мүмкіндіктері бар «ақылды» чемодандар 2010 жылдары танымал болды, бірақ олардың литий-ионды батареяларының жарылуына байланысты көптеген ірі әуе компаниялары оларды жүкке тапсыруға тыйым салды.

12 ғасырдан 19 ғасырдың аяғына дейін: Әке-шешесі - әуеннен бұрын

Крест жорықтары кезінде қару-жарақ тасымалдауға арналған алғашқы жүк - дөңгелекті контейнерлер 1153 жылы ойлап табылды. "Жүк" сөзі "lug" етістігінен туындаған, 1596 жылы Оксфорд ағылшын сөздігіне "зор ауыр жүкті білдіретін" мағынасында енгізілді.

19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың ортасы: Басталуы

Жаппай туризмнің танымалдылығы артып, теміржол мен круиздік кемелердің арқасында саяхат элита емес адамдарға қолжетімді болғандықтан, практикалық жүктерге деген қажеттілік артты. 19 ғасырдың соңында киімдерді бүгілмей алып жүруге арналған алғашқы жүктер, "чемодан" немесе "костюмдік чемодан" деп аталды. Олардың ішінде көбінесе жейделерге және шляпаға арналған бөлімшелер болды. Бастапқыда олар сандықтарға қарағанда нашар балама ретінде қарастырылды, мұны 20 ғасырдың басындағы Солтүстік Американың саяхат каталогтары дәлелдейді, онда чемоданға қарағанда сандықтар көбірек жарияланды. 1970 жылға дейін дөңгелекті жүк саяхат индустриясы тарапынан әйелдерге арналған ғана арнайы өнім ретінде қарастырылды. Мейсидің сатып алушысы Джек Шварц одан бас тартқаннан кейін, компанияның вице-президенті Джерри Леви Садоуды қайтадан кездесуге шақырды. Ол Шварцқа Садоудың чемодандарын сатып алуды бұйырды, ал Мейси 1970 жылдың қазан айында оларды дүкендерде сата бастады, "Сығардай жылға жететін жүк" деп жарнамалап, манекендермен көрсетті; олар көп ұзамай танымал болды. Онда ұшақтардың пойыздарды алыс қашықтыққа саяхаттаудың басты түрі ретінде алмастыруына байланысты, "жүк тасымалдау әуе жолаушылары үшін туындаған ең үлкен қиындықтардың бірі болуы мүмкін" делінген. Садоу кейін 2011 жылы қайтыс болды.

1980-2000 жылдар: Рольдік тақталар және басқа да жаңалықтар

Роллаборд (Rollaboard) – 1987 жылы Northwest Airlines 747 ұшқышы Роберт Плат ойлап тапқан, төменгі жағында екі дөңгелегі және телескопты тұтқасы бар тік дөңгелекті чемодан. Ол бұл идеяны Скандинавиядағы қонақ үйде жолаушылардың жүкті арқанмен байлап қойған сөмкелерін жүк арбаларынан алып шығуға тырысып жатқанын байқаған кезде ойлап тапты. Плат Rollaboard прототипін өз гаражында жасады, қатты қабырғалы сөмкені жүк арбасына бекітіп, оны алып жүргенде басқа экипаж мүшелерінен идеялар алды. Бұл төрт дөңгелекті, жалпақ дөңгелекті Седоу үлгісінен өзгешелік білдірді. 1992 жылы ол сату өкілдерінің командасын жалдады, ал 1990 жылдардың ортасында Travelpro сауда дүкендерінде Rollaboards-ты коммерциялық сатылымға шығарды, бұл оны сол кездегі ең ірі американдық багаж өндірушісі Самсонайттың бәсекелесіне айналдырды. Плат 1999 жылы Travelpro-ны сатты. Роллабордты басқа да багаж компаниялары 1993 жылдан бастап қолдана бастады. 1993 жылы Куинс штатының Флашинг қаласынан дизайнер Дон Ку кеңейтілетін тұтқасы бар чемоданды ойлап тапты және патент алды. 2004 жылы Самсонайт төрт дөңгелекті және кез келген бағытта қозғала алатын "спиннер стиліндегі" алғашқы чемоданды сата бастады. Осы кезеңде чемоданның беріктігін тексеру де қатаң болды, себебі олар жеңілдеді. "Ақылды" чемодандар – технологиялық мүмкіндіктері бар чемодандар – 2010 жылдары танымал болды. Бұл мүмкіндіктерге ішкі бақылау, геомекен-жайы, саусақ іздерін сканерлеу, құрылғыны зарядтау, таразы, GPS мүмкіндіктері, сенсорлық коммутаторлар, қашықтан бұғаттау және компьютерлік көру сияқты мүмкіндіктер кіреді. Away, Arlo Skye және Ovis сияқты компаниялар көбінесе "ақылды" багажды сатады. Америка Құрама Штаттарындағы American, Alaska, Delta және басқа да авиакомпаниялар 2017 жылдың соңы мен 2018 жылдың басында алынып тасталмайтын батареясы бар "ақылды" багажды тексеруден тыйым салды, ал Ұлыбританияның Азаматтық авиация басқармасы 2018 жылы ұқсас тыйым салуды ұсынды. Bluesmart сияқты "ақылды" чемодан компаниялары осы тыйымдардың салдарынан жабылды. Самсонайт вулканизацияланған талшық және полипропилен сияқты материалдарды чемодандарда қолдануға басымдық берді. 1900 жылдардан 1960 жылдарға дейін қонақ үйлер өздерін жарнамалау үшін клиенттердің чемодандарына багаж таңбаларын орналастырды, сол кездегі саяхат плакаттарынан шабыттанған суреттермен. Дөңгелекті чемоданның әйелдік сипаты 1984 жылы түсірілген "Тасты романтика" фильмінде пародияланды, онда Кэтлин Тернердің кейіпкері Джоан Уайлдер дөңгелекті чемоданын джунглиге әкеледі, бұл Майкл Дугластың кейіпкері Джек Т. Колтонды қынжырландырады. Иан Джек "The Guardian" газетінде дөңгелекті чемодан туралы былай деп жазды: "Арзан билеттен басқа, ешбір қазіргі заманғы жаңалық саяхатты осылай жеңілдеткен жоқ".