Кіріспе
Нейроофтальмология – неврология және офтальмология салаларын біріктіретін академиялық бағытталған мамандық, көбінесе көру жүйесінде көрініс беретін күрделі жүйелік аурулармен айналысады. Нейроофтальмологтар алдымен неврология немесе офтальмология бойынша интернатураны аяқтап, содан кейін толықтырушы салада феллоушыптан өтеді. Нейроофтальмологиялық аурулары бар пациенттерде диагностикалық зерттеулердің нәтижелері қалыпты болуы мүмкін болғандықтан, егжей-тегжейлі медициналық анамнез және физикалық тексеру маңызды, сондай-ақ нейроофтальмологтар пациенттерімен көп уақыт өткізеді. Нейроофтальмологқа жіберілетін жиі кездесетін патологиялар: афференттік көру жүйесінің бұзылыстары (мысалы, оптикалық неврит, оптикалық нейропатия, папиллоэдема, ми ісіктері немесе инсульт) және эфференттік көру жүйесінің бұзылыстары (мысалы, анизокория, диплопия, офтальмоплегия, птоз, нистагм, блефароспазм, көздің немесе көз бұлшық еттерінің ұстамалары және жартылай бет спазмы). Нейроофтальмологтардың ең ірі халықаралық қоғамы – Солтүстік Америкалық Нейроофтальмологиялық қоғам (NANOS), ол жыл сайын конференция өткізеді және «Journal of Neuro Ophthalmology» журналын жариялайды. Нейроофтальмологтар көбінесе ірі университеттердегі медициналық орталықтарда оқытушы болып жұмыс істейді. Пациенттерде басқа салалардағы (ревматология, эндокринология, онкология, кардиология және т.б.) қосымша аурулар жиі кездеседі, сондықтан нейроофтальмолог офтальмология бөлімі мен медициналық орталықтың басқа бөлімдері арасында байланысшы ретінде қызмет етеді.
Neuro ophthalmology is an academically oriented subspecialty that merges the fields of neurology and ophthalmology, often dealing with complex systemic diseases that have manifestations in the visual system. Neuro ophthalmologists initially complete a residency in either neurology or ophthalmology, then do a fellowship in the complementary field. Since diagnostic studies can be normal in patients with significant neuro ophthalmic disease, a detailed medical history and physical exam is essential, and neuro ophthalmologists often spend a significant amount of time with their patients. Common pathology referred to a neuro ophthalmologist includes afferent visual system disorders (e. g. optic neuritis, optic neuropathy, papilledema, brain tumors or strokes) and efferent visual system disorders (e. g. anisocoria, diplopia, ophthalmoplegia, ptosis, nystagmus, blepharospasm, seizures of the eye or eye muscles, and hemifacial spasm). The largest international society of neuro ophthalmologists is the North American Neuro Ophthalmological Society (NANOS), which organizes an annual meeting and publishes the Journal of Neuro Ophthalmology. Neuro ophthalmologists are often faculty at large university based medical centers. Patients often have co existing diseases in other fields (rheumatology, endocrinology, oncology, cardiology, etc. ), thus the neuro ophthalmologist is often a liaison between the ophthalmology department and other departments in the medical center.
Сипаттама
Нейроофтальмология – көруге әсер ететін, көз қозғалысын бақылайтын немесе қасаншық рефлекстерін реттейтін жүйке жүйесінің ауруларын зерттейтін сала. Нейроофтальмологтар көбінесе күрделі, бірнеше жүйеге әсер ететін аурулары бар науқастарды қабылдайды, ал медициналық терминологияда сирек кездесетін, ерекше жағдайлар – "зебралар" деп аталады, олар да жиі ұшырасады. Нейроофтальмологтар көбінесе өздерінің академиялық мекемелерінде белсенді оқытушылар болып табылады, ал беделді Страатсма Америкалық офтальмология академиясының оқыту сыйлығының алғашқы төрт жеңімпазы нейроофтальмологтар болды. Нейроофтальмология көбінесе процедуралық араласуды қажет етпейді, бірақ нейроофтальмологтар ересектердегі косырсыққа емдеу үшін көз бұлшықтарына хирургиялық араласу, идиопатиялық ішкі бас сүйегінің қысымын жоғарылату үшін көру нервіне терезе жасау, сондай-ақ блефароспазм немесе жартылай бет спазмы үшін ботулинотерапия жасауға дайындалуы мүмкін.
Тарихи даму
ХХ ғасырдың басында нейроофтальмология саласы бойынша ағылшын тілінде оқулық болған жоқ. 1906 жылы Филадельфия поликлиникасының офтальмология профессоры доктор Уильям Кэмпбелл Пози және Пенсильвания университетінің неврология профессоры доктор Уильям Г. Спиллер «Көз және жүйке жүйесі: олардың диагностикалық байланыстары» атты кітапты әртүрлі авторлардың еңбектері негізінде шығарды, басылымды J. B. Lippincott & Co. компаниясы жүзеге асырды. Осы кітаптың кіріспесінде былай делінген: «Неврология білімі офтальмолог үшін қажетті екені және офтальмологиямен танысу невролог үшін ең пайдалы екені баршаға мәлім, алайда екі мамандықтың қиылысатын жерін қамтитын ағылшын тіліндегі кітап жоқ». Фрэнк Б. Уолш – нейроофтальмологияның пионері, ол осы саланы дамытуға және танымал етуге үлкен үлес қосты. Уолш 1895 жылы Саскачеван провинциясының Оксбоу қаласында дүниеге келді және 1921 жылы Манитоба университетін бітірді. Ол Джонс Хопкинс университетінің Вилмер офтальмологиялық институтына қосылып, сенбі күндері нейроофтальмологиялық конференциялар ұйымдастыруды бастады. Уолш алғашқы нейроофтальмология оқулығын жазды, ол 1947 жылы жарық көрді және одан кейін оның шәкірттерінің әр буыны оны жаңартып келді.
Болашақ
Функционалдық нейросуретке түсірудің жетілдірілуі көптеген неврологиялық және нейроофтальмологиялық жағдайларды жақсырақ түсінуге, бағалауға және емдеуге мүмкіндік береді. Нейробиология ғылымының дамуымен нейроофтальмологтар тек диагноз қоюмен ғана емес, емдеуде де жақсы нәтижелер көрсетуде, ал дәстүрлі түрде көру қабілетін жоятын ауруларды емдеу үшін жаңа терапиялар пайда болуда. Мысалы, 2014 жылдың ақпан айында Лебер тұқым қуалайтын оптикалық нейропатиясын гендік терапия арқылы емдеу үшін клиникалық сынақтар басталды, бұл орталық нерв жүйесінде гендік терапияны қолданудың алғашқы қадамдарының бірі. Сонымен қатар, тор қабықтың ганглийлік жасушаларының регенерациясын түсіну және көру нервісінен миға синаптикалық байланыстарды қайта орнатуда да жетістіктерге қол жеткізілді. Ұлттық денсаулық сақтау институттарының мақсаттарының бірі – орталық нерв жүйесіндегі нейропластикалық және регенеративтік медицинаны түсіну үшін көру жүйесін «терезе» ретінде пайдалану болып табылады, бұл нейробиологияның перспективті саласы және нейроофтальмологиямен тығыз байланысты.