Көзінің қарашығының кеңеюі (мидриаз) – себептері, белгілері мен диагностикасы. Дәрі-дәрмек, жарақат немесе аурудан туындауы мүмкін. Көруге қалай әсер етеді?
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шәкірттің шамадан тыс кеңеюі
Excessive dilation of the pupil
Мидриаз – бұл шәкірттің кеңеюі, көбінесе физиологиялық емес себептермен немесе кейде физиологиялық шәкірттік реакциямен байланысты. Мидриаздың физиологиялық емес себептеріне ауру, жарақат немесе белгілі бір дәрі-дәрмектерді қолдану жатады. Себебі белгісіз болуы да мүмкін. Әдетте, шәкірттің жарық рефлексі кезінде шәкірт қараңғыда кеңейіп, жарықта тарылады, бұл түнде көру қабілетін жақсарту және күндіз ретинаны күн сәулесінен қорғау үшін қажет. Мидриаттық шәкірт тіпті жарық жағдайында да тым үлкен болып қалады. Шынжыршаның радиалды талшықтарының қоздырылуы, шәкірттің апертурасын ұлғайтады және бұл мидриаз деп аталады. Жалпы алғанда, мидриаз – бұл шәкірттің табиғи кеңеюі, мысалы, нашар жарық жағдайында немесе симпатикалық жүйке жүйесінің ынталандыруымен. Мидриаз көбінесе көзді тексеру және емдеу процедуралары үшін, әсіресе көкжаққа көзбен қарау қажет болғанда, дәрі-дәрмектердің әсерінен туындайды. Бір жақты мидриаз – бас ішілік қысымның жоғарылауының белгісі болуы мүмкін. Ал, керісінше, шәкірттің тарылуы миоз деп аталады. Мидриаз да, миоз да физиологиялық болуы мүмкін. Анизокория – бұл бір шәкірттің екіншісінен кеңірек болу жағдайы.
Mydriasis is the dilation of the pupil, usually having a non physiological cause, or sometimes a physiological pupillary response. Non physiological causes of mydriasis include disease, trauma, or the use of certain types of drug. It may also be of unknown cause. Normally, as part of the pupillary light reflex, the pupil dilates in the dark and constricts in the light to respectively improve vividity at night and to protect the retina from sunlight damage during the day. A mydriatic pupil will remain excessively large even in a bright environment. The excitation of the radial fibres of the iris which increases the pupillary aperture is referred to as a mydriasis. More generally, mydriasis also refers to the natural dilation of pupils, for instance in low light conditions or under sympathetic stimulation. Mydriasis is frequently induced by drugs for certain ophthalmic examinations and procedures, particularly those requiring visual access to the retina. Fixed, unilateral mydriasis could be a symptom of raised intracranial pressure. The opposite, constriction of the pupil, is referred to as miosis. Both mydriasis and miosis can be physiological. Anisocoria is the condition of one pupil being more dilated than the other.
Себептер
Ирис мөлшерін реттейтін екі түрлі бұлшық бар: дөңгелек орналасқан бұлшық талшықтарынан құралған ирис сфинктері және радиалды орналасқан бұлшық талшықтарынан құралған ирис дилататоры. Сфинктер парасимпатикалық жүйке жүйесінің нервтерімен, ал дилататор симпатикалық жүйке жүйесімен басқарылады. Адренергиялық рецепторларға симпатикалық стимуляция радиалды бұлшықтардың жиырылуына және одан кейін оқушының кеңеюіне себеп болады. Керісінше, парасимпатикалық стимуляция дөңгелек бұлшықтардың жиырылуын және оқушының тарылуын тудырады. Мидриаз механизмі қолданылатын факторға байланысты. Әдетте, бұл көзге парасимпатикалық нервтік жабдықтың бұзылуына (қалыпты жағдайда оқушыны тарылтады) немесе симпатикалық жүйке жүйесінің (СЖЖ) жоғары белсенділігіне байланысты болады. Оқушының диаметрі есте сақтау және назар қажеттілігін тудыратын когнитивтік тапсырмаларға жауап ретінде де артады, және бұл құбылыс психофизиологиялық тәжірибелерде психикалық белсенділіктің көрсеткіші ретінде қолданылады.
There are two types of muscle that control the size of the iris: the iris sphincter, composed of circularly arranged muscle fibers, and the iris dilator, composed of radially arranged muscle fibers. The sphincter is controlled by nerves of the parasympathetic nervous system, and the dilator by the sympathetic nervous system. Sympathetic stimulation of the adrenergic receptors causes the contraction of the radial muscle and subsequent dilation of the pupil. Conversely, parasympathetic stimulation causes contraction of the circular muscle and constriction of the pupil. The mechanism of mydriasis depends on the agent being used. It usually involves either a disruption of the parasympathetic nerve supply to the eye (which normally constricts the pupil) or overactivity of the sympathetic nervous system (SNS). Pupil diameter also increases in reaction to cognitive tasks requiring memory and attention, and this phenomenon is used as an indicator of mental activation (‘arousal’) in psychophysiological experiments.
Автономды нейропатия
Парасимпатиялық талшықтар III бас сүйекті жүйкемен, көздің дөңгелек бұлшық қабатын (қарашық жоғарысы) иннервациялау үшін бірге жүреді. Бұл жүйкеге зақым келген жағдайда көбінесе қарайшық кеңеюі (мидриаз) байқалады, себебі қарайшықты кеңейтуге себеп болатын симпатикалық жүйкеге әсер етілмейді, демек, қарсы әсер жоқ. Орталық нерв жүйесінің көптеген аурулары, мысалы, эпилепсия, инсульт және мидың жақындап келе жатқан ісігі де уақытша қарайшық кеңеюіне (мидриазға) алып келуі мүмкін. Мидың катастрофалық жағдайы немесе ми массасының жылдам өсуі көз қозғалтқыш жүйкенің қысылуына себеп болуы мүмкін.
Parasympathetic fibers travel with cranial nerve III, the oculomotor nerve, to innervate the circular layer of muscle of the eye (sphincter pupillae). Damage to this nerve typically manifests itself as mydriasis, because the sympathetic supply to the pupil, which causes mydriasis, remains unaffected, and therefore unopposed. Multiple central nervous system disorders e. g. epilepsy, stroke, and impending brain herniation are known to lead to temporal mydriasis as well. A brain catastrophe, or a rapidly increasing brain mass, can cause compression of the oculomotor nerve.
Травмалық
Бас жарақаттарында немесе көз ұясының жарақатында (көз жарақаттарында) ірің қабылдағышы (оқушыны қысуға жауапты бұлшықет) немесе оны басқаратын жүйкелер зақымдануы мүмкін, нәтижесінде қалыпты оқушы жарық рефлексі төмендеуі немесе тоқтауы мүмкін.
In cases of head injury or orbit trauma (eye injury), the iris sphincter (the muscle responsible for closing the pupil) or the nerves controlling it can be damaged, reducing or eliminating the normal pupillary light reflex.