Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниялық-норвегиялық жазушы (1899–1965)
Danish Norwegian writer (1899–1965)
Аксель Сандемозе (шын аты Аксель Нильсен; 19 наурыз 1899 – 6 тамыз 1965) – Даниялық-норвегиялық жазушы, оның шығармаларында қоғамның қысымы зорлыққа алып келетін мәселе жиі көтеріледі.
Aksel Sandemose (né Axel Nielsen; 19 March 1899 – 6 August 1965) was a Danish Norwegian writer whose works frequently elucidate the theme that the repressions of society lead to violence.
Өмірбаян
Аксель Нильсен Данияның Морс аралындағы Нюкёбинг Морста дүниеге келген. Оның ата-анасы – Йорген Нильсен (1859–1928) және Амали Якобсдаттер (1861–1926). Әкесі зауыттың бригадирі болған. Ол тоғыз баланың екінші кішісі еді. 1915–1916 жылдары Стаби қысқы мұғалімдер мектебінде оқыған. Оның анасы бастапқыда Норвегияның Акер қаласындағы Маридалендегі Сандермозеннен шыққан. 1921 жылы ол өзінің тегін Сандемоз деп өзгерткен. Сандемоз он жеті жасында Норвегияға шхунамен аттанған. Ол Ньюфаундлендте теңізші және ағаш кесуші болып жұмыс істеген. 1916 жылы Нюкёбингте, ал 1917 жылы Скиведегі Глингорде мұғалім болып қызмет еткен. 1930 жылы Сандемоз Норвегияға көшіп, Ослоның оңтүстігіндегі Несодденде тұрған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегияны нацистік Германия басып алғаннан кейін, ол 1941 жылы Норвегия қарсылық қозғалысымен байланысы болғандықтан Швецияға қашқан. Норвегия азат болғаннан кейін ол қайта оралып, Сонделде қоныстанған. Сандемоз өзінің алғашқы кітабын 1923 жылы Данияда жариялаған. Оның ең танымал туындысы – «Қашқын із іздейді» (1933). Роман ағылшын тіліне аударылып, 1936 жылы Альфред А. Кнопф баспасынан «Қашқын із іздейді» деген атпен жарық көрген. Осы романда Сандемоз Янте заңы деген ұғымды енгізді, ол скандинавиялық елдерде жеке тұлғаларға қатысты топтық мінез-құлық үлгісін сипаттайтын он мәдени ереженің тізімі. Ол сонымен қатар эссеші және журналист болған. Бірнеше жыл бойы ол «Актуэлл» апталық журналында тұрақты бағана жазған. Сандемоз 1959 жылы Доблуг сыйлығымен марапатталған және 1963 жылы Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының алты финалисінің бірі болған.
Axel Nielsen was born at Nykøbing Mors on the island of Mors in Denmark. His parents were Jørgen Nielsen (1859–1928) and Amalie Jacobsdatter (1861–1926). His father was a factory foreman. He was the second youngest of nine children. He attended Staby vinterlærerskole 1915–1916. His mother was originally from Sandermosen at Maridalen in Aker, Norway. He changed his surname to Sandemose in 1921. Sandemose boarded a schooner for Norway at the age of seventeen. He was a sailor and lumberjack in Newfoundland. He worked as a teacher at Nykøbing in 1916 and at Glyngøre in Skive during 1917. In 1930, Sandemose moved to Norway, and lived in Nesodden south of Oslo. After the Nazi German occupation of Norway during World War II, he fled to Sweden in 1941 due to his peripheral association with the Norwegian resistance movement. After the liberation of Norway, he moved back and settled in Søndeled. Sandemose published his first book in Denmark during 1923. His most notable work was En flyktning krysser sitt spor (1933). The novel was translated into English and published under the title A Fugitive Crosses His Tracks in 1936 by Alfred A. Knopf. In this novel, Sandemose introduced the concept of the Law of Jante, a listing of ten cultural rules which describe a pattern of group behaviour towards individuals common to Nordic countries. He was also an essayist and journalist. For a number of years he had a regular column in the weekly magazine Aktuell. Sandemose was awarded the Dobloug Prize during 1959 and was one of six finalists for the Nobel Prize in Literature in 1963.
Жеке өмір
Сандемоза 1921 жылы Дагмар Дитлевсенге (1896–1984) үйленді; олардың некесі 1944 жылы ажырасты. 1944 жылы ол Ева Боргенге (1906–1959) үйленді. Еваның қайтысынан кейін 1962 жылы Ханна Холбекке үйленді. Сандемоз өмірі бойы бес баланың әкесі болды. Ол суретші және балалар жазушысы Ибен Сандемоздың әкесі болды. Сандемоз 1965 жылы Копенгагенде қайтыс етті және Ослодағы Вестре бейістігінде жерленді.
Sandemose first married in 1921 Dagmar Ditlevsen (1896–1984); their marriage was dissolved in 1944. He married Eva Borgen (1906–1959) in 1944. After Eva's death he married Hanne Holbek in 1962. Sandemose fathered five children over his lifetime. He was the grandfather of illustrator and children's writer Iben Sandemose. Sandemose died in Copenhagen in 1965 and was buried at Vestre gravlund in Oslo.