Кіріспе
Пеницилламин – химиялық қосылыс, басқалармен қатар «Купримин» тауарлық атауымен сатылады және негізінен Уилсон ауруын емдеуге қолданылатын дәрі.
Penicillamine, sold under the brand name of Cuprimine among others, is a medication primarily used for the treatment of Wilson's disease.
Химия
Пеницилламин – тиол, амин және карбоксил қышқылынан тұратын трифункционалды органикалық қосылыс. Бұл цистеинге құрылымдық жағынан ұқсас аминқышқыл, бірақ тиолға жақын α-положениеде екі метил тобы бар. Басқа көптеген аминқышқылдар сияқты, ол физиологиялық pH деңгейінде звиттериондық түрінде болатын түссіз қатты зат. Пеницилламин – бір стереогендік орталығы бар хиралды препарат; екі энантиомердің физиологиялық әсерлері анық ерекшеленеді. (S) пеницилламин (D пеницилламин, теріс (-) оптикалық бұрылысқа ие) – қабынуға қарсы қолданылады. (R) пеницилламин (L пеницилламин, оң (+) оптикалық бұрылысқа ие) – уытты, себебі ол пиридоксиннің (сонымен қатар В6 витамині деп те аталады) әрекетін тежейді. Бұл энантиомер пенициллиннің метаболиті болып табылады, бірақ өзінің антибиотикалық қасиеттері жоқ. Пеницилламин-мыс кешенінің түрлі құрылымдары белгілі.
Тарих
Джон Уолш пенцилламиннің Вильсон ауруында қолданылуын алғаш рет 1956 жылы сипаттады. Ол пенициллин қабылдаған науқастардың (оның ішінде өзінің) зәрінен бұл қосылысты тапқан және келаттау арқылы зәрмен мыс шығаруды жоғарылататынын тәжірибе арқылы растады. Ол бастапқыда сол кездегі бірнеше әлемдік сарапшыларды (Денни Браун және Каммингс) оның тиімділігіне көндіруде қиындыққа тап болды, себебі олар Вильсон ауруының негізгі проблемасы мыс гомеостазы емес, аминқышқылдар метаболизмі деп санайтын және димеркапролдың келатор ретінде қолданылуы керек деп есептеді. Кейінгі зерттеулер мысқа орталықтанған теорияны және D-пенцилламиннің тиімділігін растады. Уолш Вильсон ауруында триэтилентетрамин және тетратиомолибдат сияқты басқа да келаторларды зерттеуді бастады. Пеницилламин алғаш рет Джон Корнфорт Роберт Робинсонның басшылығымен синтезделді. Пеницилламин 1964 жылғы алғашқы сәтті жағдайдан бері ревматоидты артритте қолданылып келеді.
Құны
АҚШ-та Valeant компаниясы 2016 жылы дәрінің құнын айына шамамен 500 АҚШ долларынан 24 000 АҚШ долларына дейін өсірді.