Кіріспе
Триметоприм (ТМП) – негізінен несеп қуығының инфекциясын емдеу үшін қолданылатын антибиотик. Басқа қолданылуларының ішінде – ортаңғы құлақ инфекциясы және саяхатшылардың диареясы. Ол ауыз жолымен қабылданады (ауызға салынып жұтылады). Ол кейбір бактерияларда дигидрофолат редуктаза арқылы фолиат метаболизмін бұғаттап, бактериялық ДНК және РНК құралуына кедері келтіреді, соның салдарынан бактериялық жасушалар өледі. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті медициналық препараттар тізіміне енген. Ол генериктік препарат ретінде қолжетімді.
Trimethoprim (TMP) is an antibiotic used mainly in the treatment of bladder infections. Other uses include for middle ear infections and travelers' diarrhea. It is taken orally (swallowed by mouth). It works by blocking folate metabolism via dihydrofolate reductase in some bacteria, preventing creation of bacterial DNA and RNA and leading to bacterial cell death. It is on the World Health Organization's List of Essential Medicines. It is available as a generic medication.
Медициналық қолданыстар
Ол негізінен зәр жолдарының инфекцияларын емдеу үшін қолданылады, бірақ сезімтал аэробикалық бактериялардың кез келген түріне қарсы қолдануға болады. Сонымен қатар, ол Pneumocystis jirovecii пневмониясын емдеу және алдын алу үшін де қолданылады. Триметопримге төзімділік артып келеді, бірақ ол әлі де көптеген елдерде бірінші таңдау антибиотик болып табылады.
Сирек кездесетін
Фолий қышқылының деңгейін төмендету арқылы тромбоцитопенияға (қан тақташтарының төмен деңгейіне) әкелуі мүмкін; бұл мегалобластикалық анемияға да себеп болуы мүмкін. Триметоприм дистальды бүйрекшедегі эпителийлік натрий каналын тежеп, амилорид сияқты әрекет етеді. Бұл денеде калий деңгейінің жоғарылауына (гиперкалиемияға) алып келуі мүмкін. Бүйрекшеге секрециялану кезінде креатининмен бәсекелесе алады. Бұл қан сарысуындағы креатининнің жасанды түрде көтерілуіне әкелуі мүмкін. EHEC инфекцияларында қолдану Шига токсинінің өндірілуінің күшеюіне ұшырауы мүмкін.
Жүктілік
Триметоприм плацента арқылы өтетіні және фолие қышқылы метаболизміне әсер ететінін көрсететін зерттеулерге негізделген, триметоприммен байланысты туа біткен құрылымдық ақаулардың қаупі, әсіресе жүктіліктің бірінші триместрінде, күшейіп келеді. Ерте даму кезеңіндегі трофобластар фолат циклының өзгерістеріне өте сезімтал. 2013 жылғы зерттеу жүктіліктің басында триметопримге ұшыраған әйелдерде түсік тастау қаупі екі есе артқанын көрсетті.
Әрекет ету механизмі
Триметоприм дигидрофолат редуктазамен байланысып, дигидрофоль қышқылының (DHF) тетрагидрофоль қышқылына (THF) тотығуын тежейді. Сульфаметоксазол осы күйіндегі тағы бір фермент – дигидроптероат синтазасын тежейді. Бұл пайдасы күмәнді.
Тарих
Триметоприм алғаш рет 1962 жылы қолданылды. 1972 жылы Финляндияда зәр жолдары инфекциясының алдын алу үшін қолданылды. Оның атауы триметоксипиримидиннен шығарылған.