Жабық түкпе вагоны

Кіріспе

Темір жол жүк вагоны – өздігінен тазаланатын, жабық, ауа райына төзімді темір жол жүк вагоны. Оның бекітілген төбесі, қабырғалары және ұштары бар, үстінен жүк тиеуге және төменнен түсіруге арналған ашылуларымен жабдықталған. Жабық ыдыс вагондары құрғақ көлемді жүктерді, мысалы, астық, құм, саз және Портленд цементін тасымалдауға арналған.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, ашық хоппер вагондары көмір, кен және қиыршық тас сияқты ірі ұсатылған кендерді тасымалдау үшін қолданылған, ал жабық вагондар элементтерден қорғауды қажет ететін ұнтақ материалдарға арналған. Хоппер вагондарына ауа райынан қорғайтын жамылғылар қосылып, жабық хоппер вагондары жасалды. Ашық хоппер вагондарында ылғалға сезімтал тауарларды қорғау үшін кейде алынып тасталатын кенептен жасалған жамылғылар қолданылса да, су өткізбейтін жүк тиеу люктері бар металл жабын жоғары деңгейде қорғаныс береді. Жабық хоппер вагонының үстіңгі жағындағы жүк тиеу люктері орталық сызықтағы бір ұзын ашылу немесе машинаны тиеу кезінде салмақтың тең таралуын қамтамасыз ететін бірнеше дөңгелек немесе шаршы ашылулардан тұруы мүмкін. Кейбір жабық хоппер вагондары екі-төрт бөлек бөліктерге бөлінген, ал төменгі жағында жүкті түсіруге арналған шұңғырлар орналасқан. Алғашқы өндірісте екі бөлікті хоппер вагондары кең таралды, олар ашық көмір вагондарына ұқсас және Портленд цементі немесе тас тұзы сияқты бірдей тығыздықтағы материалдарға жарамды болды. Кейбір вагондар 1910 жылдары қолжетімді болды және 1940 жылдары кеңінен қолданыла бастады. Бұл ерте вагондар бидай немесе қант сияқты аз тығыздықтағы тауарларды тасымалдауға көлемдік шектеулерге ие болғандықтан, кейінгі үлгілерде жоғары жақтары және үш немесе одан көп төменгі бөліктері бар ұзын жабық хоппер вагондары жасалды. Осьтерге берілетін жүктеме шектерінің артуы бұрын екі бөлікті хоппер вагондарына жүктелген ауыр жүктерді үлкен, тиімді үш бөлікті хоппер вагондарына жүктеуге мүмкіндік берді. Кейбір жабық хоппер вагондары күштік элемент ретінде әдеттегі орталық тіреуін сақтайды, ол бір вагоннан екіншісіне қысылу және кернеу күштерін жеткізеді. 1960 жылдардан бастап, осы күштерді вагон қабырғалары бойымен таратуға арналған конструкциялар орталық тіреуін жойды, бұл ірі материалдарды тиеу және түсіруді жеңілдетті, сонымен қатар жүктің түсіру тесігінде тоқталып қалуын азайтып, гравитациялық ағынды шектеуге бейімділікті төмендетті. Солтүстік Америкада әртүрлі астық дақылдарын тасымалдайтын ұзын пойыздарды жиі кездестіруге болады, олардың ұзындығы 125 вагонға дейін жетеді. Бұл пойыздар негізінен Ұлы жазықтардың ірі егіншілік аймақтарынан түрлі нарықтарға астық тасымалдайды, бірақ бірнеше пойыздар басқа ірі егіншілік аймақтарынан, мысалы, Иллинойс және Индиана штаттарынан, сондай-ақ Канаданың Альберта, Саскачеван және Манитоба провинцияларынан да келеді. Бұл пойыздар бір астық қоймасынан басталуы мүмкін немесе әртүрлі жергілікті шаруашылықтардан аулада (жақын маңдағы өнеркәсіптерге қызмет көрсететін қысқа пойыздар) жиналуы мүмкін. Пойыздардың бағыты ірі ұн фабрикалары немесе порттар (экспорт үшін) болуы мүмкін, немесе олар бірнеше бағытқа бөлініп жеткізілуі мүмкін. Бос вагондар бір пойызда қайтарылуы мүмкін немесе шағын партиялармен басқа пойыздармен қайтарылуы мүмкін (барлық түрдегі жүктерді тасымалдайтын пойыздар). Бұл пойыздар негізінен жүгері, бидай және арпа сияқты өнімдерді тасымалдау үшін қолданылады.

Historically, open hopper cars were used to carry coarse mined products like coal, ore, and gravel, while boxcars were used for granular materials requiring protection from the elements. Weatherproof covers were added to hopper cars, creating the covered hopper. Although removable canvas covers are sometimes used to protect moisture sensitive commodities in open hopper cars, a metal top with waterproof loading hatches provides superior protection. These loading hatches along the top of the covered hopper may be a single long opening along the centerline or a pattern of multiple round or square openings positioned to allow uniform weight distribution when loading the car. Some covered hoppers have two to four separate bays, with chutes at the bottom to direct unloading contents. Early production emphasized two bay cars very similar to open coal hoppers and suitable for materials of similar density, like Portland cement or rock salt. Some cars were available in the 1910s, and became more common by the 1940s. These early cars were volume limited for less dense commodities like grain or sugar, so later designs include longer covered hopper cars with higher sides and three or more bottom bays. Increasing axle load limits have allowed some of the heavier loads formerly assigned to two bay hoppers to be assigned to larger, more efficient three bay hoppers. Some covered hopper cars retain the conventional centersill as a strength member transmitting compression and tension forces from one car to the next. Beginning in the 1960s, designs distributing these forces along the sides of the car eliminated the centersill beam to simplify bulk material handling with wider hopper openings reducing the tendency for bridging to restrict gravity flow when unloading the car. Large unit trains of various grain crops are a common sight in North America, reaching up to 125 cars long. These predominantly haul grain from the large farming areas of the Great Plains to various markets, but a number of unit trains originate from other major farming areas, such as Illinois and Indiana as well as the Canadian provinces of Alberta, Saskatchewan and Manitoba. These trains may originate from a single grain elevator, or may be marshaled in a yard from various locals (short trains which serve nearby industries). The destinations tend to be large flour mills or ports (for export), or they may be split up and delivered to multiple locations. The empty cars may return as a whole train, or may be sent back in smaller quantities on manifest trains (trains which carry just about any type of freight). These trains are used primarily for hauling products such as corn, wheat and barley.