Кіріспе

Жүк көтергіш негізгі құрылым
компьютерлік шасси

Шасси (/US/'/tʃ//æ//s//i/, /UK/'/ʃ//æ//s//i/; көпше шасси ///i//z/ француз тілінен châssis ʃɑsi) – өндірілген заттың жүк көтергіш негізгі құрылымы, ол заттың құрылымы мен қызметі үшін құрылымдық қолдау көрсетеді. Шасси мысалы – көліктің рамасы, автомобильдің астыңғы бөлігі, оған кузов орнатылады; егер дөңгелектер, беріліс және кейде тіпті жүргізуші орны да қосылса, онда бұл жиынтық «жүретін шасси» деп аталады.

Көлік құралдары

Көлік құралдарында "көлік шассиі" термині раманы және "жүргізу механизмі"-н, яғни қозғалтқыш, беріліс қорабы, жетек білігі, дифференциал және серіппелер жиынтығын білдіреді. "Дөңгелекті шасси" деген сипаттама, құрастыру өндірісінде пайда болған, онда біртұтас шасси өз дөңгелектерімен қозғалатын болған, содан кейін жүк көлігінің кузовы рамаға бекітілген. Көлікті толықтыру үшін шассиге (кейде "кузов" деп те аталады) құрылымның тұрақтылығы үшін қажет емес, бірақ шассиге орнатылатын қосымша бөліктер салынады. Коммерциялық көліктер үшін дөңгелекті шасси – жүк машинасының барлық қажетті бөліктерінен тұратын жиынтық, бірақ ол жолға шығу үшін кузовсыз болады. Жеңіл көліктің шассиі, ауыр жүктерді тасымалдау және үздірсіз пайдалану ерекшеліктеріне байланысты, коммерциялық көліктердің шассиінен өзгеше болады. Коммерциялық көлік өндірушілері "тек шасси", "кабина және шасси", сондай-ақ арнайы кузовдармен жабдықтауға болатын "шасси-кабина" нұсқаларын сатады. Мұндай көліктерге автоүйде, өрт сөндіру машинасы, жедел жәрдем, жүк көлігі және т.б. жатады. Мектеп автобустары сияқты нақты қолданыстарда, АҚШ-тағы Ұлттық автомобиль жолдары қауіпсіздігі басқармасы (NHTSA) сияқты мемлекеттік орган шасси мен кузовтың өзгертулеріне арналған жобалау стандарттарын белгілейді. Зы бронетранспорттық құралдың корпусы шасси ретінде қызмет етеді және AFV-нің төменгі бөлігін құрайды, оған тізбектер, қозғалтқыш, жүргізуші орындығы және экипаж бөлімі кіреді. Бұл төменгі корпусты сипаттайды, бірақ көбінесе жоғарғы корпус мұнарасыз AFV дегенді білдіреді. Корпус танктер, бронетранспортерлер, жауынгерлік инженерлік машиналар және т.б. платформалардың негізі болып табылады. Интермодальдық тасымалдау саласында шасси – жүк контейнерін автомобильмен тасымалдау үшін орнатылатын жартылай тіркеме түрі.

Электроника

Электрондық құрылғыда (мысалы, компьютерде) шасси – схемалық тақталар және басқа да электроникалық компоненттер орнатылатын рама немесе басқа ішкі тірек құрылымнан тұрады. Кейбір конструкцияларда, мысалы, ескі ENIAC жиынтықтарында шасси ауыр, берік шкафтың ішіне орнатылса, ал басқа конструкцияларда, мысалы, қазіргі заманғы компьютерлік корпус-шассилерде, жеңіл қаптамалар немесе панельдер шассиге бекітіледі. Шасси мен сыртқы жабынның біріктірілген жиынтығы кейде корпус деп аталады.

Атыс қарулары

Атыс қаруында шасси – мылтықтар сияқты ұзын қарулардың, дәстүрлі ағаш қоржынын ауыстырып, қарудың ақтау дәлдігін арттыруға арналған төсек-орындық қаңқасы. Шасси көбінесе алюминий қорытпасынан (кейде тот баспайтын болаттан, титан қорытпасынан немесе соңғы кезде магний қорытпасынан) жасалады, себебі металл ағаш немесе синтетикалық полимерге қарағанда жоғары қатаңдыққа және қысымға төзімділікке ие, ал ағаш және синтетикалық полимер әдеттегі мылтық қорларында қолданылады. Шасси, негізінен, кеңейтілген бағаналы төсеме ретінде жұмыс істейді, металл бетінде металл тіреуін қамтамасыз етеді, бұл кері соққының күшімен ығысу мүмкіндігін азайтады. Металл шассиге орнатылған ұңғылы бөлік теориялық тұрғыдан алғанда, қайталап ату кезінде тұрақты жұмыс істейді, нәтижесінде жақсы дәлдікке қол жеткізіледі. CNC технологиясының дамуымен шассилер қолжетімді және күрделі болды, сондай-ақ оларға жекешелендірілген "қосымша бөлшектерді" (бұтқабық, тапанша тұтқасы және т.б.) орнатуға мүмкіндік беретін, әртүрлі аксессуарларды бекітуге арналған рельстік интерфейс жүйелерін қосу мүмкіндігі пайда болды.