Итальяндық режиссер Джанни Амелио өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Италиялық кинорежиссер Джанни Амелио (20 қаңтар 1945 жылы туған) – италиялық фильмдер режиссері.

Ерте өмір

Амелио Калабрияның Катанзаро провинциясындағы Сан-Пьетро-ди-Мажизано қаласында дүниеге келді. Оның әкесі ол туғаннан кейін көп ұзамай Аргентинаға көшіп кетті. Амелио балалық шағы мен жасөспірім кезеңін анасы мен әжесінің күтуімен өткізді. Әкесінің жоқтығы Амелионың болашақ туындыларында үнемі көрінетін тақырыпқа айналды. Мессинадағы философия факультетінде оқып жүргенде, ол киноға қызығушылық танытып, жергілікті журналға кино туралы рецензиялар жазды. 1965 жылы Римге көшіп, Лилиана Кавани және Витторио Де Сета сияқты режиссерлердің операторы және ассистенті болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ теледидарда деректі фильмдер мен жарнамаларды түсірді. Амелионың маңызды жұмыстарының бірі – 1973 жылы RAI телеарнасы үшін түсірілген және Томазо Кампанелланың еңбектеріне негізделген «Күн қаласы» (La città del sole) телефильмі. Одан кейін 1976 жылы «Бертолуччи кино бойынша» (Bertolucci secondo il cinema) – «1900» түсірілісі туралы деректі фильм және «Арнайы эффектілер» (Effetti speciali) триллері жарық көрді. Екі жыл өткен соң ол Локарно және Йер фестивальдерінде жүлде алған «Жұмыстағы өлім» (La morte al lavoro) құпия фильмін режиссерлік етті. 1979 жылғы «Кішкентай Архимед» (Il piccolo Archimede) де сыншылардың жоғары бағасын алды. 1982 жылы Венеция кинофестивалінде көрсетілген «Жүрекке тию» (Colpire al cuore) фильмімен Амелио кинода дебют жасады. Бұл фильм итальяндық терроризм туралы айтады. 1987 жылы Амелио «Via Panisperna балалары» (I ragazzi di via Panisperna) фильмін шығарды, ол 1930 жылдардағы итальян физиктері Энрико Ферми және Эдоардо Амальдидің өміріне арналған. Бұл фильм Бари кинофестивалінде үздік сценарий үшін марапатқа ие болды. 1989 жылы шыққан «Ашық есіктер» (Porte aperte) фильмінде Джан Мария Волонте де ойнады. Бұл фильм Амелионы Италияның ең талантты режиссерлерінің бірі ретінде бекітіп, 1991 жылы «Оскар» сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясына ие болды. Фильм сонымен қатар төрт «Феликс», екі «Күміс лента», төрт «Давид ди Донателло» және үш «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. 1992 жылы түсірілген «Балаларды ұрлаған адам» (Il ladro di bambini) де сәтті болды, ол Канн кинофестивалінде қазылар алқасының арнайы сыйлығын, екі «Күміс лента» және бес «Давид ди Донателло» сыйлығын жеңіп алды. 1994 жылы Италияға албан иммиграциясы туралы «Ламерика» фильмі де табысқа жетіп, екі «Күміс лента» және үш «Давид» сыйлығын жеңіп алды. Төрт жылдан кейін «Біз қалай күлдік» (Così ridevano) фильмі Венеция кинофестивалінде «Алтын арыстан» сыйлығын жеңіп алды. Амелио 2004 жылы Джузеппе Понтиггияның романынан жасалған «Үйдің кілттері» (Le chiavi di casa) үшін ең жақсы режиссер ретінде тағы бір «Күміс лента» сыйлығын алды. Амелио 1995 жылы Канн кинофестивалінде қазылар алқасының мүшесі болды. 2006 жылы ол Серджио Кастеллитоның қатысуымен «Жоқ болған жұлдыз» (La stella che non c'è) атты тоғызыншы көркем фильмін шығарды. 2009 жылдан 2012 жылға дейін ол Туриндегі Торино кинофестивалінің директоры болды. Амелио 2014 жылы «Басқаша болуға бақыттымын» (Happy to be Different) деректі фильмін шығаруға аз уақыт қалғанда өзінің гомосексуалды екенін ашты.

Amelio was born in San Pietro di Magisano, province of Catanzaro, Calabria. His father moved to Argentina soon after his birth. He spent his youth and adolescence with his mother and his grandmother. The absence of a paternal figure would be a constant in Amelio's future works. During his university studies of philosophy in Messina, Amelio got interested in cinema, writing as film critic for a local magazine. In 1965 he moved to Rome, where he worked as operator and assistant director for figures such as Liliana Cavani and Vittorio De Seta. He also worked for television, directing documentaries and advertisements. Amelio's first important work is the TV film La città del sole, directed in 1973 for RAI TV and inspired to Tommaso Campanella's work. This was followed by Bertolucci secondo il cinema (1976) a documentary about 1900 shooting, and the thriller Effetti speciali. Two years later he directed the mystery La morte al lavoro, which won prizes at Locarno and Hyères festivals. The Little Archimedes (Il piccolo Archimede) of 1979 was also critically acclaimed. In 1982 he debuted for cinema proper with Blow to the Heart (Colpire al cuore), about Italian terrorism, presented at the Venice Film Festival. In 1987 Amelio released I ragazzi di via Panisperna, about the lives of 1930 Italian physicists such as Enrico Fermi and Edoardo Amaldi, which won the award for best screenplay at the Bari Film Festival. 1989's Open Doors (Porte aperte), featuring Gian Maria Volonté, confirmed Amelio's status as one of Italy's best film directors and won a nomination as Best Foreign Film at 1991 Academy Awards. The film received also four Felix, two Silver Ribbon, four David di Donatello and three Golden Globes awards. Also successful was The Stolen Children (Il ladro di bambini) in 1992, which won the Special Prize of Jury at the 1992 Cannes Film Festival plus two Silver Ribbon and 5 David di Donatello. In 1994 Lamerica, about Albanian immigration in Italy, repeated the fate and the success, with 2 Silver Ribbons and 3 Davids. Four years later, The Way We Laughed (Così ridevano) won the Golden Lion at the Venice Film Festival. Amelio gained another Silver Ribbon as best director for The Keys to the House (Le chiavi di casa), inspired to a novel by Giuseppe Pontiggia, of 2004. Amelio was a member of jury at the Cannes Film Festival in 1995. In 2006 he released his eighth feature film, The Missing Star (La stella che non c'è), featuring Sergio Castellitto. From 2009 to 2012 he has been director of Torino Film Festival, Turin. Amelio came out as gay late in life, shortly before the release of his 2014 documentary Happy to be Different.