Кіріспе
Италия композиторы (1911–1979) Джованни Рота Риналди (dʒoˈvanni ˈrɔːta riˈnaldi; 3 желтоқсан 1911 – 10 сәуір 1979), көбінесе Нино Рота (ˈniːno) деп танылады, итальян композиторы, пианист, дирижер және ғалым. Ол ең белгілісі Федерико Феллини мен Лучино Висконти фильмдеріне жазған музыкасымен танымал. Сонымен қатар, ол Франко Зеффиреллидің Шекспир пьесаларының екі экрандық бейімделуіне және Фрэнсис Форд Копполаның «Крестный әке» трилогиясының алғашқы екі бөліміне музыка жазды. «Крестный әке» екінші бөлімі үшін «Ең жақсы түпнұсқа музыка» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Өмірі бойы Рота өте өнімді композитор болды, әсіресе киноға музыка жазуда. 1930 жылдардан бастап 1979 жылы қайтыс болғанға дейін итальяндық және халықаралық өндірістер үшін 150-ден астам музыка жазды – 46 жыл ішінде жылына орташа есеппен үш музыка. Ең өнімді кезеңінде, 1940 жылдардың соңынан 1950 жылдардың ортасына дейін, жылына онға дейін музыка жазды, кейде одан да көп, ал 1954 жылы оның авторлығында он үш фильмге музыка жазылды. Осы үлкен кино шығармаларымен қатар, ол он опера, бес балет және көптеген оркестрлік, хорлық және камералық шығармалар жазды, ең танымал – оның скрипкалық концерті. Висконти, Зеффирелли және Эдуардо Де Филиппоның көптеген театрлық қойылымдарына да музыка жазды, сонымен қатар Италияның Бари қаласындағы Музыкалық лицейде ұзақ жылдар бойы оқытушы болып жұмыс істеді, онда ол 30 жылға жуық директор болып қызмет атқарды.
Giovanni Rota Rinaldi (dʒoˈvanni ˈrɔːta riˈnaldi; 3 December 1911 – 10 April 1979), better known as Nino Rota (ˈniːno), was an Italian composer, pianist, conductor and academic who is best known for his film scores, notably for the films of Federico Fellini and Luchino Visconti. He also composed the music for two of Franco Zeffirelli's Shakespeare screen adaptations, and for the first two installments of Francis Ford Coppola's The Godfather trilogy, earning the Academy Award for Best Original Score for The Godfather Part II (1974). During his long career, Rota was an extraordinarily prolific composer, especially of music for the cinema. He wrote more than 150 scores for Italian and international productions from the 1930s until his death in 1979 — an average of three scores each year over a 46 year period, and in his most productive period from the late 1940s to the mid 1950s he wrote as many as ten scores every year, and sometimes more, with a remarkable thirteen film scores to his credit in 1954. Alongside this great body of film work, he composed ten operas, five ballets and dozens of other orchestral, choral and chamber works, the best known being his string concerto. He also composed the music for many theatre productions by Visconti, Zeffirelli and Eduardo De Filippo as well as maintaining a long teaching career at the Liceo Musicale in Bari, Italy, where he was the director for almost 30 years.
Ерте мансап
Рота 3 желтоқсан 1911 жылы Италияның Милан қаласында музыкалық отбасында дүниеге келді. 1923 жылы Милан мен Парижде өнер көрсетті; Ханс Кристиан Андерсеннің үш актілі лирикалық комедиясы «Il Principe Porcaro» 13 жасында жазылып, 1926 жылы жарық көрді. Ол Милан консерваториясында Джакомо Орефицеден сабақ алды. Артуро Тосканинидің ынталандыруымен Рота 1930-1932 жылдары АҚШ-қа көшті. Филадельфиядағы Кертис институтына стипендия алып, онда Фриц Райнер дирижерлік өнерді үйретті, ал Розарио Скалеро композициядан сабақ берді. 1940 жылдары Рота 32 фильмге музыка жазды, соның ішінде Ренато Кастелланидің «Заза» (1944) фильмі де бар. Феллинимен ынтымақтастығы 1952 жылғы «Lo Sceicco Bianco» («Ақ шейх»), одан кейін 1953 жылғы «I Vitelloni» және 1954 жылғы «La Strada» («Жол») фильмдерімен басталды. Феллини мен Рота арасындағы байланыс соншалықты мықты болғандықтан, Феллинидің қосылу рәсімінде оның әйелі Джульетта Мазина Римдегі Санта-Мария-де-Эль-Анжели-де-Мартири базиликасында Ротаның «Improvviso dell'Angelo» пьесасын орындауын өтінді. Ротаның Феллинидің 1963 жылғы «8½» фильміне жазған музыкасы фильмнің тұтастығын қамтамасыз ететін факторлардың бірі деп жиі айтылады. Оның Феллинидің 1965 жылғы «Жульетта рухтары» фильміне жазған музыкасында Евгений Вальтермен бірлесіп «Go Milk the Moon» (фильмнің соңғы нұсқасынан алынып тасталған) әнін жазды, сондай-ақ Франко Зеффиреллидің «Ромео мен Джульетта» фильміне жазған музыкасының бөлігі болған «What Is a Youth?» әнін де жазды. Америка кино институты Ротаның «Крестный отец» фильміне жазған музыкасын ең ұлы фильм музыкаларының тізімінде 5-орынға қойды. Осы музыка үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылғаннан кейін, Ротаның бұрынғы музыкадан тақырыпты қайта пайдаланғаны анықталғандықтан, номинация күштен шығарылды. Номинация «Sleuth» фильміне берілді, ал Чарли Чаплин мен екі авторлас «Limelight» фильміндегі музыкасы үшін сыйлықты жеңіп алды. Бұл фильм 21 жыл бұрын түсірілген еді, бірақ ол 1972 жылға дейін Лос-Анджелесте көрсетілмегендіктен, сыйлыққа ие болуға құқылы болды. 1979 жылы Ротаның музыкасы Хэл Уиллнердің 1981 жылғы құрмет альбомы «Amarcord Nino Rota» тақырыбында ойнатылды, онда сол кезде көп танылмаған, бірақ қазірде танымал джаз музыканттары болды. Гас Ван Сант 2007 жылғы «Paranoid Park» фильмінде Ротаның музыкасын пайдаланды, ал режиссер Майкл Винтерботтом 2005 жылғы «Tristram Shandy: A Cock and Bull Story» фильмінде бірнеше Ротаның шығармаларын қолданды. Дэнни Эльфман Нино Ротаны өзіне үлкен әсер еткен композитор ретінде жиі айтады (әсіресе Pee Wee фильмдеріне жазған музыкаларында). Режиссер Марио Моничелли «Un amico magico: il maestro Nino Rota» деректі фильмін түсірді, онда Франко Зеффирелли мен Риккардо Мутимен (Бари консерваториясында Ротаның шәкірті) сұхбаттасты, содан кейін «Nino Rota Un maestro della musica» неміс деректі фильмі түсірілді. Екі фильм де композитордың кино және концерттік өнерін зерттеді.
Encouraged by Arturo Toscanini, Rota moved to the United States, where he lived from 1930 to 1932. He won a scholarship to the Curtis Institute of Philadelphia, where he was taught conducting by Fritz Reiner and had Rosario Scalero as an instructor in composition. During the 1940s, Rota composed scores for more than 32 films, including Renato Castellani's Zaza (1944 film) (1944). His association with Fellini began with Lo Sceicco Bianco (The White Sheik) (1952), followed by I Vitelloni (1953) and La Strada (The Road) (1954). The relationship between Fellini and Rota was so strong that at Fellini's funeral Giulietta Masina, Fellini's wife, asked trumpeter Mauro Maur to play Rota's Improvviso dell'Angelo in the Basilica di Santa Maria degli Angeli e dei Martiri in Rome. Rota's score for Fellini's 8½ (1963) is often cited as one of the factors which makes the film cohesive. His score for Fellini's Juliet of the Spirits (1965) included a collaboration with Eugene Walter on the song, "Go Milk the Moon" (cut from the final version of the film), and they teamed again for the song "What Is a Youth? ", part of Rota's score for Franco Zeffirelli's Romeo and Juliet. The American Film Institute ranked Rota's score for The Godfather number 5 on their list of the greatest film scores. After being nominated for an Academy Award for this score, the nomination was later revoked when it was discovered that Rota recycled a theme from a previous score, one he wrote two decades prior for the film Fortunella and thus no longer considered original despite being played differently. The nomination was then given to the film Sleuth, while Charlie Chaplin and two co authors for their score featured in Limelight, a 21 year old film that had just become eligible because it had not been screened in Los Angeles until 1972, went on to win the award. in 1979, Rota's music was the subject of Hal Willner's 1981 tribute album Amarcord Nino Rota, which featured several at the time relatively unknown but now famous jazz musicians. Gus Van Sant used some of Rota's music in his 2007 film Paranoid Park and director Michael Winterbottom used several Rota selections in the 2005 film Tristram Shandy: A Cock and Bull Story. Danny Elfman frequently cites Nino Rota as a major influence (particularly on his scores for the Pee Wee films). Director Mario Monicelli filmed a documentary Un amico magico: il maestro Nino Rota which featured interviews with Franco Zeffirelli and Riccardo Muti (a student under Rota at Bari Conservatory), and was followed by a German documentary Nino Rota Un maestro della musica. Both explored film and concert sides of the composer.
Опералар
1955 жылы жазған операсы Il cappello di paglia di Firenze (Флоренция сабан шапағы) – Эжен Лабиштің пьесасы негізінде жазылған. Оны 1977 жылы Санта-Фе опера театры көрсетті. 2005 жылы оның Aladino e la lampada magica (Аладдин және сиқырлы шам) операсы, басты рөлде Космин Ифрим, Вена мемлекеттік операсында неміс тіліне аударылып қойылды және DVD-де жарық көрді. Il cappello di paglia di Firenze және Aladino e la lampada magica Еуропада жиі қойылады, сондай-ақ көптеген симфониялық және камералық шығармалары да қойылады.
1950 жылы RAI радиосы үшін жазылған оның қысқа операсы I due timidi (Екі ұялшақ адам) 2008 жылдың мамыр-маусымында Санта-Фе операсының маусымға дейінгі "Бір сағаттық опера" бағдарламасы аясында көрсетілді.
Жеке өмір және өлім
Ротаның пианист Магда Лонгаримен болған қарым-қатынасынан Нина Рота деген бір қызы болған. Рота 1979 жылдың 10 сәуірінде, 67 жасында жүрек тамырларының қатуынан (коронарлық тромбоз) Римде қайтыс болды.