Кіріспе

Чилидегі саяси партия. Ұлттық жаңарту (lang es, RN) – Чилидегі либералды-консервативті саяси партия. Ол Chile Vamos коалициясының мүшесі, орталық-оңнан оңға қарай бағытталған коалиция. Чилидің бұрынғы президенті Себастьян Пиньера бұл партияның мүшесі болған.

Тарих

Ұлттық жаңарту 1987 жылғы 29 сәуірде құрылды, онда үш оңшыл ұйым – Ұлттық біріккен қозғалысы (Movimiento de Unión Nacional, MUN), Ұлттық еңбек фронты (Frente Nacional del Trabajo, FNT) және Тәуелсіз демократиялық одақ қозғалысы (Movimiento Unión Demócrata Independiente, UDI) – 1988 жылғы плебисцитке дайындық барысында бірікті. UDI жақын арада плебисцитті және Аугусто Пиночеттің кандидатурасын ынталы түрде қолдағандықтан, жеке партия ретінде қатысуға бел буды, ал қалған Ұлттық жаңарту партиясы ашық сайлауды немесе Пиночеттен өзге кандидатты жақтады. Дегенмен, Пиночет кандидат деп жарияланғаннан кейін, Ұлттық жаңарту партиясының көп бөлігі оны қолдады. Партия 29 сәуірде 351 негіздеуші мүшесімен құрылды. Осылайша, Ұлттық жаңарту Чилиде төңкерістен кейін саяси партияларға тыйым салынғаннан кейін құрылған алғашқы саяси партия болды; сол жылдың желтоқсанына қарай Андрес Алламанд басқаратын 61,167 мүше қосылды. Партия жариялаған басты идея – демократияның қайта орнауы кезінде бейбітшілік ортасын жасау болды. Партия 1999/2000 жылғы президенттік сайлауда UDI кандидат Хоакин Лавинды Альянстың жалғыз кандидат ретінде қолдады, ол бірінші турда дауыстардың 47,5% -ын алды, бірақ екінші турда Рикардо Лагосқа есе жіберді. 2005 жылдың басында партия Лавиннің сол жылғы президенттік сайлауда Альянстың жалғыз кандидат ретінде қайтадан қатысуын қолдады. Алайда, Лавиннің рейтингісінің төмендеуіне байланысты Себастьян Пиньера Ұлттық жаңарту партиясынан кандидаттығын жариялады, осылайша Альянстың сайлауға екі кандидат табалдады. 11 желтоқсанда өткен бірінші турда Пиньера 25,4% дауыс жинады, бұл оны 2006 жылдың 15 қаңтарында Мишель Бачелетпен сайысуға жеткілікті болды. Пиньера 46,5% дауыспен Бачелетке жеңілді. 2005 жылдың 11 желтоқсанында өткен парламент сайлауында партия Чили Альянсының құрамында Депутаттар палатасындағы 120 орынның 20-сын жеңіп алды және қазіргі уақытта Сенатта 38 орынның 7-сін иеленді. Парламент сайлауында, сондай-ақ 2009 жылдың 13 желтоқсанында партия Өзгеріс коалициясының құрамында Чилидің Депутаттар палатасындағы 120 орынның 18-ін жеңіп алды және қазіргі уақытта Чили Сенатының 38 орынның 8-іне ие болды. 2010 жылғы президенттік сайлауда Себастьян Пиньера Чили президенті болып сайланды. 2013 жылы Андрес Алламанд бастауыш сайлауда президенттікке үміткер болды, Ұлттық жаңарту партиясы президенттік сайлауда Эвелин Маттейдің кандидатурасын қолдады, ол екінші турда дауыстардың 37% -ымен жеңілді. 2014 жылдың қаңтарында үш депутат (Карла Рубилар, Педро Браун және Хоакин Годой) және бір сенатор (Лили Перес) партиядан шығып, Альянс ішінде жаңа саяси партия болуды көздеген «Амплитуд» (Amplitud) атты саяси қозғалысты құрды. 2014 жылғы ішкі сайлауда партияның төрағасы болып депутат Кристиан Монкеберг сайланды. 2014 жылдың 2 тамызында Ұлттық жаңарту жаңа логотипін – көк және қызыл түстік градиентпен көрсетілген жұлдызды таныстырды. 2014 жылдың тамызында депутат Гаспар Ривас партиядан кетті. 2014 жылдың 22 қарашасында Пукон қаласында өткен Доктриналық кеңесте Ұлттық жаңарту 1973 жылғы 11 қыркүйектегі төңкеріске сілтемелерді алып тастаған жаңа қағидалар жиынын қабылдады. 2015 жылдың 4 қазанында Ұлттық жаңарту Тәуелсіз демократиялық одақ (UDI), Саяси эволюция (Evópoli) және Тәуелсіз аймақтық партия (PRI) бірлесіп, Чили Вамос (Chile Vamos) деп аталатын жаңа оңшыл-орталық коалиция құрды. 2016 жылдың шілдесінде Ұлттық жаңарту сенаторы Мануэль Хосе Оссандон 2017 жылғы президенттік сайлауға қатысу үшін партиядан кетті. 2017 жылы Ұлттық жаңарту партиясы UDI және PRI-мен бірлесіп, Чили Вамос оңшыл-орталық коалициясының бастауыш сайлауында Себастьян Пиньераның президенттік кандидатурасын қолдады. 2017 жылғы парламент сайлауында Ұлттық жаңарту 17,80% дауыспен 36 орын және Сенатта 20,98% дауыспен 8 орын алды, осылайша бұл сайлауда ең көп дауыс жинаған партия атанды және коалициялық әріптесі Тәуелсіз демократиялық одақты ығыстырды. 2018 жылдың 11 наурызында Себастьян Пиньераның екінші үкіметінде Ұлттық жаңартуда 5 министр, 8 хатшы, 5 аймақтық әкім және 24 провинциялық губернатор қызмет етеді.

Президент сайлауы

Төменде Ұлттық жаңарту қолдаған президенттік кандидаттардың тізімі берілген. (Чили сайлау архивінен алынған мәліметтер). Сайлау жылы Үміткер 1-шы тур 2-ші тур Нәтижелері # Дауыс % Дауыс # Дауыс % Дауыс 1989 Hernán Büchi 2,052,116 29.4% colspan=2 1993 Arturo Alessandri Besa 1,703,408 24.2% colspan=2 1999–2000 Joaquín Lavín 3,352,192 47.5% 3,495,569 48.7% 2005–2006 Sebastián Piñera 1,763,694 25.4% 3,236,394 46.5% 2009–2010 Sebastián Piñera 3,074,164 44.1% 3,591,182 51.6% 2013 Evelyn Matthei 1,648,481 25.1% 2,111,891 37.8% 2017 Sebastián Piñera 2,418,540 36.6% 3,796,918 54.5% 2021 Sebastián Sichel 898,510 12.7% colspan=2

Конгресс сайлауы

Сайлау жылы Депутаттар Палатасы Сенат мәртебесі # Дауыс % Дауыс Орындықтар # Дауыс % Дауыс Орындықтар 1989 1,242,432 18.3% 731,678 10.8% 1993 1,098,852 16.3% 279,580 14.9% 1997 971,903 16.8% 629,394 14.9% 2001 845,865 13.8% 342,045 19.7% 2005 932,422 14.1% 515,185 10.8% 2009 1,178,392 17.8% 382,728 20.2% 2009 1,178,392 17.8% 382,728 20.2% 2013 928,037 14.9% 733,726 16.2% 2017 1,067,270 17.8% 349,622 20.9% 2021 693,474 10.96% 549,553 11.8%