Кіріспе

Чехиялық электроника және электр жабдықтарын өндіруші TESLA a. s. – әскери және коммерциялық мақсаттағы арнайы радиобайланыс және қауіпсіздік электротехникасын өндіруші және жеткізуші. Бұл атау бастапқыда бұрынғы Чехословакия Социалистік Республикасында электрондық құрылғылар мен компоненттерді монополиялық түрде өндірген мемлекеттік конгломератқа тиесілі болған. Конгломерат 1946 жылы құрылып, 1991 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін жекешелендірілді. Tesla атауын оның құқығын жалғастырған компаниясы және Чехия мен Словакиядағы бұрынғы еншілес компаниялары пайдаланады. 2011 жылы чехиялық Inter Sat Ltd компаниясы TESLA a. s.-тен үй шаруашылығына арналған техника мен тұтыну электроникасын Еуропада, әсіресе Орталық және Оңтүстік-Шығыс елдерінде әртүрлі логотиптермен сату үшін Tesla тауарлық белгісінің лицензиясын алды.

Компания

Компания 1921 жылғы 18 қаңтарда Elektra ретінде құрылды және 1946 жылғы 7 наурызда Tesla деп қайта аталды. 1946 жылғы 10 тамызда Страшницедегі «Микрофон» зауытында Чехословакия мен Югославия үкіметтерінің министрлері қатысқан құрылтай рәсімі өтті. Ол белгілі ғалым Никола Тесланың құрметіне аталған, бірақ серб-американдықпен байланысы саяси тұрғыдан қолайсыз болғанда, «төмен ток технологиясы» деген мағына беретін TEchnika SLAboproudá сөздерінің аббревиатурасы ретінде түсіндірілді. Tesla-ның өндіріс орындары көп болды, оның ішінде Липтовский-Градок, Градец-Кралове, Пардубице, Ждяр-над-Сазавоу, Братислава және Нижна қалалары бар. Олардың кейбіреулері тәуелсіз мемлекеттік компанияларға айналды. Чехословакияда коммунизм құлағаннан кейін Tesla отандық және шетелдік фирмалармен бәсекелесе алмады, нәтижесінде дүкендері мен өндіріс орындарының көп бөлігі қысқартылып, жекешелендірілді. Қазіргі Чехия мен Словакияда Tesla логотипі сирек кездеседі, себебі оның еншілес компанияларының тек бірнешеуі ғана сақталған. Оның бұрынғы еншілес компанияларының бірі – Словакияның Чадца қаласындағы JJ Electronic вакуумдық түтіктерді өндірумен танымал, ал SEV Litovel Австрияның Pro-Ject компаниясы үшін жоғары сапалы граммофондар шығарады. Компанияның атауы Tesla a. s. түрінде сақталды, бұл жеке компанияның акциялары Прага қор биржасында саудаланады. Tesla a. s. әскери және коммерциялық мақсаттағы радио және қауіпсіздік жабдықтарын өндіреді. Tesla a. s. американдық Tesla, Inc. (бұрынғы Tesla Motors, Inc.) компаниясына қарсы бірнеше сот процесін қозғады, нәтижесінде 2010 жылғы қазан айында Tesla тауарлық белгілерінің бірге қолданылуы және екі компания арасындағы қарым-қатынасты реттеу туралы келісімге қол жеткізілді. Үш жыл бойы Ирландияға тиесілі қаржы компаниясы Tesla a. s.-тің басым акционері болғаннан кейін, 2011 жылы Inter Sat Ltd. компаниясы бақылау үлесін сатып алды. Tesla a. s. приставкалар, антенналар, робот шаң сорғыштар, дыбыс жолақтары, қозғалыс детекторы және көп функциялы қазандықтар сатады. 2015 жылы компания өнімдеріне үй және өнеркәсіптік қолдануға арналған аккумуляторларды қосты. 2022 жылы Tesla a. s.-тің басым акционері халықаралық IC Group тобы болды, ол Келантан сұлтаны Мұхаммед V құрған Келантан Корольдік инвестициялық қоры үшін мәмілені жасады.

Өнімдер

Tesla компаниясы теледидар, радиоқабылдағыштар, транзисторлар, интегралды схемалар, визуалды дисплейлер, динамиктер, граммофондар, кассеталық магнитофондар, компакт-диск ойнатқыштар және бейнекассеталық дискілер сияқты кең ассортименттегі өнімдерді жасады. Дегенмен, өндірілген өнімнің мөлшері көбінесе өнеркәсіптік тұтынушыларға жеткіліксіз болды, ал кейбір өнімдер жаңартылмағандықтан қолданудан шығып қалды; мысалы, диодтың бір түрі 30 жылдан астам уақыт бойы өзгеріссіз өндірілді. Кейбір өнімдер халықаралық өндірушілердің өнімдерімен салыстыруға болатын еді, мысалы, кремнийді басқарылатын түзеткіштер (SCR) немесе қуат транзисторлары, және Tesla оларды Шығыс Еуропаның басқа елдеріне экспорттады. Кейбір өнімдер батыс елдеріне де экспортталды, мысалы, NC 470 дискілі айналдырғышы NAD 5120 деп қайта аталды, ал NC 450, NC 452, NC 430 дискілі айналдырғыштары Lenco сауда таңбасымен сатылды. 1953 жылы Страшницеде алғашқы чехословакиялық теледидар – Tesla 4001A өндірісі басталды. 1974 жылы Чехословакияның алғашқы түсті теледидары – Tesla 4401A өндіріліне кірісті. Халықаралық аренада Tesla-ның ең танымал өнімдері – Братиславадағы Tesla компаниясының Игорь Дидов жасаған және 1953-1958 жылдар аралығында Tesla компаниясының бірнеше филиалдары өндірген 308U Talisman бакелит радиосы және Sonet дуэттік магнитофоны (1959-1965) болды. Tesla KRTP 86 Tamara әскери пассивті радарымен де танымал болды (TESLA Pardubice, 1986), ол әлемдегі жалғыз жасырын ұшақтарды анықтай алатын құрылғы деп мәлімделді.