Кіріспе
Канаданың қоршаған ортаны қорғау және климатты өзгерту департаментінің бөлімшесі
Канаданың Жабайы табиғат қызметі немесе CWS – Канаданың қоршаған ортаны қорғау және климатты өзгерту департаментінің бөлімшесі, Канада үкіметінің департаменті. 2012 жылдың 1 қарашасы қызмет құрылғанының (алғашқыда Доминионның жабайы табиғат қызметі деп аталған) 65 жылдығы болды. Канаданың Жабайы табиғат қызметі 1947 жылдан бері Канаданың ұлттық жабайы табиғат агенттігі болып табылады.
Негізгі міндеттері
Канаданың жабайы табиғат қызметінің негізгі жауапкершілігі – көшіп-қоныс жасайтын құстарды, қауіп төндіретін түрлерді және олардың ұлттық маңызы бар мекендеу орындарын қорғау және басқару. Канаданың жабайы табиғат қызметінің функцияларына ғылыми, нормативтік, мүлікті басқару, саясат және қаржылық қолдау жұмыстары кіреді. Көшіп-қоныс жасайтын құстар мен қауіп төндіретін түрлердің популяциясының мөлшері мен таралуы, сондай-ақ құрғақ жерлер мен маңызды мекендеу орындарының ғылыми мониторингі Канаданың барлық өңірінде жүргізіледі. Канаданың жабайы табиғат қызметіне жұмысқа алынған биологтар экологиялық сараптаманы қарастырады және көшіп-қоныс жасайтын құстар туралы ережелерге, жабайы табиғат аймақтары туралы ережелерге және қауіп төндіретін түрлер туралы заңға сәйкес рұқсаттарды қарап, жасайды. 2006 жылға дейін Канаданың жабайы табиғат қызметі жабайы табиғатты зерттеу және құқық қорғау қызметкерлеріне де орталық болды. Жабайы табиғатты зерттеу енді Ғылым және технология басқармасының құрамында, ал құқық қорғау енді жеке басқарма болып табылады. Жабайы табиғатты зерттеу көбінесе су құстары мен теңіз құстарының популяциялық экологиясы және токсикологиясымен айналысады, ал бірқатар ғалымдар бауырымен жорғалаушылар, ақ аюлар және карибуларды зерттейді. Құқық қорғау органдары Құстарды қорғау туралы конвенция, Канаданың жабайы табиғат туралы заңы, қауіп төндіретін түрлер туралы заңы, жойылуға жақын түрлердің халықаралық саудасы туралы конвенция және жабайы жануарлар мен өсімдіктерді қорғау және халықаралық және провинцияаралық сауданы реттеу туралы заңға сәйкес құқық сақтау шараларын жүзеге асырады, патруілдік және тергеу жұмыстарын жүргізеді. Канадада жабайы табиғатты басқару конституциялық тұрғыдан федералды, провинциялық/аумақтық және халықтар үкіметтерінің ортақ жауапкершілігі болып табылады. Канаданың жабайы табиғат қызметі осы үкіметтермен жабайы табиғатқа қатысты кең ауқымды мәселелер бойынша тығыз байланыс ұстайды. CWS бірқатар халықаралық және отандық үкіметтік емес ұйымдармен бірлескен басқару жобаларына қатысады және көптеген басқару, зерттеу немесе мониторингтік бастамаларды қаржыландырады. 2017 жылы Канаданың жабайы табиғат қызметінде 550-ге жуық қызметкер жұмыс істеді, кеңселері Принс-Эдуард аралынан басқа Канаданың барлық провинциялары мен аумақтарында орналасқан. Ұйымның аймақтық құрылымы бар: Тынық мұхиты аймағы (Британ Колумбиясы), Солтүстік аймақ (Юкон, Солтүстік-Батыс аумақтары, Нунавут), Дала аймағы (Альберта, Саскачеван, Манитоба), Онтарио аймағы, Квебек аймағы және Атлантика аймағы (Нью-Брансуик, Нова-Скотия, Принс-Эдуард аралы және Ньюфаундленд және Лабрадор). Оттава/Гатинодағы бас кеңседе ең көп қызметкер жұмыс істейді.
Жабайы табиғат аймақтары мен құс қорықтары
Канаданың жабайы табиғат қызметі 54 ұлттық жабайы табиғат аймағын және 92 қоныс аударатын құстар қорығын басқарады, негізінен маңызды су құстары мен теңіз құстарының ұялау және тоқтау орындары орналасқан жерлерде. Жоспарлауға Солтүстік Американың құстарды қорғау бастамасы аясындағы құстарды қорғау аймақтық жоспарларын, сондай-ақ Қауіп төндіретін түрлер туралы заң бойынша қалпына келтіру стратегияларын және басқару жоспарларын дайындау кіреді. Канаданың жабайы табиғат қызметі биологиялық әртүрлілік, жат шетелдік инвазивті түрлер, жергілікті халықтардың жабайы табиғатты басқару кеңестері, Канаданың жабайы табиғат директорлары комитеті және Канададағы құрып кету қаупі бар жабайы табиғаттың мәртебесі жөніндегі комитеттерге қатысты халықаралық және провинцияаралық келісімдерге жетекшілік етеді немесе қолдайды. Канаданың жабайы табиғат қызметі жабайы табиғат мекендерін қорғау және қалпына келтіруді қолдауға бағытталған көптеген маңызды қаржыландыру бағдарламаларын ұсынады, оларға басқа федералды департаменттер, провинциялар және үкіметтік емес ұйымдар қол жеткізе алады. Бұл қорларға Солтүстік Американың су құстарын басқару жоспары бойынша Хабитаттардың бірлескен жобалары, Қауіп төндіретін түрлерді қалпына келтіру жөніндегі ведомствоаралық қор, Қауіп төндіретін түрлерге арналған Хабитатты басқару бағдарламасы, Қауіп төндіретін түрлерге арналған аборигендер қоры, Ұлттық ылғалды жерлерді қорғау қоры және ауыл шаруашылығы жерлерінде Қауіп төндіретін түрлермен серіктестік кіреді.
Тарих
CWS тарихын 20 ғасырдың басына дейін, Солтүстік Американың шығысында аң аурудың салдарынан бірнеше көшіп-қоныс құстарының азаюымен және/немесе жойылуымен байланыстырады, оның ішінде жолаушы көгершін де бар. Федералды үкіметке провинциялық жауапкершіліктің, түрлі ұлттық юрисдикциялардың (Канада провинциялары, АҚШ штаттары) аң ауруын реттеуге қатысты шектеулі екендігі анық болды. 1916 жылы Ұлыбритания (Канада үшін) және Америка Құрама Штаттары «Көшпелі құстар туралы конвенцияға» қол қойды, содан кейін 1917 жылы Канада Парламенті Көшпелі құстар туралы конвенция заңын қабылдады, ол федералды үкіметке көшіп-қоныс құстар түрлерін басқаруға жауапкершілік берді. Конвенция АҚШ пен Канада арасында көшіп-қоныс құстардың белгілі бір түрлерін қорғаудың бірыңғай жүйесін қабылдады, оның ішінде көшіп-қоныс құстарға аң ауруға тыйым салынған кезеңдерді белгілеу және жәндіктермен қоректенетін құстарға аң аулауға тыйым салу, бірақ егер құстар ауыл шаруашылығына зиян келтірсе, рұқсат ету арқылы өлтіруге рұқсат берді. Конвенция 1995 жылы Парксвилл протоколымен (тараптар бекіткен) жаңартылып, көшіп-қоныс құстарды қорғауды жақсарту және құстардың тіршілігін қамтамасыз ету үшін құқықтық база құру мақсатында өзгертілді. Канада 1994 жылғы Көшпелі құстар туралы конвенцияның жаңартылған Заңын қабылдап, Протоколды іске асырды. Федералды үкіметтің Ресурстар және даму министрлігінің қайта ұйымдастырылуымен 1947 жылдың қарашасында Доминиондық жабайы табиғат қызметі (DWS) құрылды. Жаңа Жер және даму қызметі бөлімінің бір бөлігі ретінде, ол зерттеу ұйымы емес, «даму және әкімшілік қызметі» болуы тиіс еді. DWS жануарлар дүниесін қорғау және басқару саясаты мен әдістерімен айналысты. «1940 жылдары жануарлар дүниесін тұтас көзқараспен қараған адамдар аз болды. Ағаштар сияқты, құстар, сүтқоректілер және балықтар ұзақ мерзімді экономикалық пайда табу мақсатында жауапкершілікпен басқарылатын ресурстар деп есептелді». Жабайы табиғат – ұлттық байлық. 1950 жылы DWS Канаданың жабайы табиғат қызметі (CWS) болып аталды. Харрисон Льюис жаңа қызметтің алғашқы басшысы болды және 1952 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымда қалды. CWS құрылған кезде жабайы табиғат туралы маңызды зерттеулер Канаданың Ұлттық мұражайы арқылы жүргізілді. 1947 жылдан кейін CWS ғалымдары мен техниктері көшіп-қоныс құстар, әсіресе су құстары мен теңіз құстары, сондай-ақ солтүстік аумақтардағы құнарсыз жердегі карибулар мен ақ аюлар туралы зерттеулері үшін танылды. Саскачевандағы Соңғы тау көлі құс қорығы алғаш рет 1887 жылы құрылғанмен, көптеген Көшпелі құстар қорығы 1950 және 60-шы жылдары, ал Ұлттық жабайы табиғат аймақтары 1960 және 70-ші жылдары құрылды. 1973 жылы Канаданың жабайы табиғат туралы заңы қабылданды, ол федералды үкіметке жабайы табиғат зерттеулерін жүргізуге, жабайы табиғатты қорғау үшін жерлерді сатып алуға және ақпаратты тарату қызметін жүзеге асыруға нақты өкілеттік берді. Осы кезеңде ұйымның айтарлықтай өсімі болды және CWS Ұлттық парктеріне жабайы табиғатты зерттеу және басқару бойынша кең ауқымды қызметтерді ұсына бастады. 1960-шы, 1970-шы жылдары және 1980-шы жылдардың басында Канаданың жабайы табиғат қызметі «Хинтерленд кім?» атты сәтті телесериалды жасады, ол Канаданың жергілікті жабайы табиғаты туралы 60 секундтық білім беру мақсатындағы қоғамдық қызмет көрсетуші телешоулардың сериясы болды. Бобр, алқа, қазқанат және лоон туралы алғашқы төрт қара-ақ виньетка Ұлттық кино кеңесі мен CWS бірлесе жасады. Виньеткалар нәтижесінде көрермендердің CWS-қа жіберген сұрақтарына жауап ретінде жануарлар дүниесі туралы миллиондаған буклеттер таралды. Канаданың жабайы табиғат қызметінің ғалымдары мен биологтары табиғатты қорғаудағы еңбектерімен танымал болды. Эрни Куйт Вуд-Бюффало ұлттық паркінде сопақ жұлдызды қалпына келтіру бойынша жасаған ізашарлық жұмысымен белгілі болды. Иан Стирлинг ақ аюдың популяциясын ұзақ жылдар бойы бақылап, климаттың өзгеруінің Арктика мұзына және ақ аюдың тіршілік етуіне тигізетін әсерін анықтады. Қоршаған ортаны ластаушы заттар мен жануарлар дүниесіне тигізетін токсикологиялық әсерлер 1960 және 70-ші жылдары ғылыми-зерттеу бағдарламаларының маңызды бағытына айналды. Ұлттық жабайы табиғат зерттеу орталығының директоры Тони Кит 1976-1996 жылдары Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (ЭЫДҰ) ПХБ және қоршаған орта туралы жұмысын ұсынды. Дэвид Б. Пикалл ЭЫДҰ-ның жаңа пестицидтерді реттеу және бекітудің ортақ стандарттарына қатысты «Ең төменгі нарыққа шығар алдындағы деректер» критерийін қабылдауға үлес қосты. 1970-ші жылдары Қоршаған орта министрлігі (қазіргі Қоршаған орта және климаттық өзгерістер министрлігі) құрылды. Осы кезеңдегі қоршаған орта қозғалыстары жеке түрлерді қорғаудан, түрлі экожүйелерді және оларда мекендейтін түрлерді қорғауға бағытталған тұтас көзқарасқа көшуге ықпал етті. 1974 жылғы Канада-АҚШ Көлемі үлкен көлдердің су сапасы туралы келісімге қол қойылғаннан кейін, қосымша қаржы қолжетімді болды. 1975 жылы Дэвид Пикалл WSC бөлімінің басшысы ретінде тұрақты биоаккумулятивті органохлорларға, мысалы ДДТ, диэлдрин және ПХБ-ға жұмысын бағыттады. Солтүстік Америкалық су құстарының басқару жоспары (1986) Ducks Unlimited Canada және провинциялармен серіктестікті күшейте отырып, су құстары үшін жазықтар мен батпақты жерлерді қорғауға және жақсартуға айтарлықтай қаржыны бағыттады, әсіресе Дала провинцияларында. Канаданың қоршаған ортаны қорғау заңы (1990) және Канаданың қоршаған ортаны бағалау заңы (1994) су құстары мен су экожүйелеріне қатысты токсикологиялық зерттеулерді қолдауға, сондай-ақ реттеу және даму шешімдерін қабылдауға одан әрі көмектесті. 1976 жылы Канададағы жою қаупі төніп тұрған жабайы табиғат туралы комитет елдің барлық таксономиялық топтарынан сарапшыларды біріктірді және Халықаралық табиғатты қорғау одағының критерийлеріне сәйкес келетін тәуекел астындағы түрлердің тізімін дайындауды бастады. 1990-шы жылдардың соңына қарай ұлттық жою қаупі төніп тұрған түрлер заңына саяси қолдау болды және 2002 жылы Канададағы тәуекел астындағы түрлерді қорғау туралы келісім, Тәуекел астындағы түрлер заңының алғы құралы болды. Осы жауапкершіліктердің және халықтың хабардарлығының артуына қарамастан, 1980-ші жылдары CWS бюджетінде үлкен кесімдер жасалды, ол CWS бюджетін қысқартып, штатты 23%-ға азайтты. Кейінірек, 1994 жылы жасалған үнемді бюджеттеу тағы да қайта құруға және бос лауазымдарды жоюға әкелді. Балық шаруашылығы заңы (1986) су экожүйесін зерттеуге қатысты кейбір жауапкершілікті Балық шаруашылығы және мұхиттар министрлігіне берді, бірақ Канаданың жабайы табиғат қызметі Ұлттық парктеріне қызмет көрсетуден де бас тартты, Арктикадағы карибу зерттеуін тоқтатты, 1980-ші жылдардың басында ашылған бірнеше ақпараттық орталықтар 1980-ші жылдардың соңына қарай жабылды және осы кезеңде Ұлттық жабайы табиғат аймақтары мен Көшпелі құстар қорығының өсуі тоқтап қалды.
SARA және қайта құрылымдау (2002-2006 жж.)
2006 жылы Канаданың жабайы табиғат қызметі қайта құрылды, зерттеуші ғалымдар мен құқық қорғау қызметкерлері Канаданың басқа бөлімдеріне ауыстырылды. Басылымдар сериясы және халыққа тарату жұмыстары тоқтатылды, ал коммуникацияны орталықтандыру CWS қызметкерлерінің конференцияларда және БАҚ-та сөйлеу мүмкіндігі мен жиілігін шектеді. "Канаданың жабайы табиғат қызметі" атауын биологиялық әртүрлілікті сақтаудағы кең ауқымды рөлін көрсететін бірдеңеге өзгертуге әрекеттер жасалды, сондай-ақ 1980 жылдардың басында қабылданған қарасай логотипі ресми хабарламаларда пайдалануға тыйым салынды. 2010 жылға қарай Канаданың жабайы табиғат қызметінің желідегі ресми сайты болмады, бірақ ол әлі де Канаданың Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің (қазіргі Қоршаған орта және климатты өзгерту министрлігі) құрамында сақталды. Бұл өзгерістер көшіп-қонушы құстарды зерттеу және басқарудан адам және қаржы ресурстарын күрт түрде алып, Қауіп астындағы түрлер туралы заңды басқару мен іске асыруға бағытталғаннан кейін орын алды. Осы кезеңдегі ведомстволық қайта ұйымдастырулар орталықтандырылған қызметтер құру арқылы да қызметке әсер етті.