Кіріспе

Сан-Франциско канат жолы жүйесін ұсынған американдық теміржол кәсіпкері Эндрю Смит Холлиди (16 наурыз 1836 - 24 сәуір 1900) – Сан-Францискодағы Клей-Стрит-Хилл теміржолының демдеушісі болған американдық кәсіпкер. Бұл әлемдегі алғашқы қолданысқа жарамды канат жолы жүйесі еді, сондықтан Холлиди көбінесе канат жолын ойлап тапқан адам және қазіргі Сан-Франциско канат жолы жүйесінің әкесі деп есептеледі, бірақ екі талас та күмәнді. Ол сонымен қатар сым арқан өндірісін Калифорнияға енгізді және жас кезінде Калифорнияның ішкі аймақтарында көптеген көпірлер салуда табысқа жетті.

Ерте өмір

Эндрю Смит Халлиди Эндрю Смит болып дүниеге келді, кейіннен ол өзінің ағасы, сэр Эндрю Халлидидің құрметіне Халлиди есімін қабылдады. Оның туған жері Ұлыбританиядағы Лондон деп айтылады. Оның анасы Джулия Джонстон Смит Локкерби, Думфрисширден, ал әкесі Эндрю Смит (өз кезегінде өте табысты өнертапқыш, бірінші қорап есігінің серігін, еденге бекіткіш құралды ойлап тапқан және сым арқанға алғашқы патент алған) 1798 жылы Шотландияның Думфрисшир округіндегі Флеминг қаласында дүниеге келген. Ол бастапқы демеуші Бенджамин Брукс қажетті капиталды таба алмаған кезде жобаны ілгерілетуді өз міндетіне алды. Тағы бір деректе, Клей-стрит желісінің бас инженері Уильям Эппельсхаймер болды. Дегенмен, Халлидидің кабельдер және кабельді тасымалдау жүйелеріндегі бұрынғы тәжірибесі оның жүйе дизайнына үлес қосқанын көрсетеді. Клей-стрит желісі 1873 жылдың 1 қыркүйегінде ресми түрде жұмысын бастады және қаржылық сәттілікке жетті. Сонымен қатар, Халлидидің кабельді вагон дизайнына алған патенттері әлемдегі кабельді вагон құрылысын жүзеге асырушыларға қатаң түрде сақталды және оны бай адамға айналдырды.

Басқа қызмет түрлері

Халлиди Сан-Франциско қоғамында көптеген лауазымдарды атқарды. Ол 1868 жылдан өліміне дейін Калифорния университетінің регенті, 1864 жылы Сан-Франциско механика институтының қамқоршысы және вице-президенті, ал 1868 жылдан 1877 жылға дейін және 1893 жылдан 1895 жылға дейін президент болды. 1873 жылы Халлиди Калифорния штатының сенатына сайлауға түсті, ал 1875 жылы Сан-Франциско мэрі болып сайлауға түсті, бірақ екі жағдайда да жеңіліске ұшырады. Халлиди Бірінші унитариандық шіркеудің қамқоршысы және 1883 және 1884 жылдары оның төрағасы болды. Ол Америка өнертапқыштар қоғамының, Америка географиялық қоғамының, Калифорния ғылым академиясының және басқа да ғылыми және әдеби ұйымдардың мүшесі болды. Ол ежелгі Калифорния тарихи қоғамының, сондай-ақ Тынық мұхиты одағының, Олимпиада және Сьерра клубтарының мүшесі болды. A. S. Hallidie & Co. 1883 жылы Халлиди президенттігімен Калифорния сымдары зауытына айналды. 1895 жылы ол Washburn and Moen Co. компаниясына сатылды, ол АҚШ-тағы ең көне сым өндіруші компания (1831 жылы құрылған).

Өлім және мұра

Хэллиди 1900 жылы 24 сәуірде 64 жасында Сан-Францискодағы үйінде жүрек ауруынан қайтыс болды. Ол Лорел-Хилл зиратында жерленді, ал оның мәйіті 1941 жылға дейін Калифорния штатының Кольма қаласындағы Сайпресс-Лаун мемориалдық паркіне көшірілді. Сан-Францискода Халлиди алаңы (Пауэлл және Маркет-стрит канат жолы айналымының жанында) және Халлиди ғимараты (қаланың қаржылық ауданындағы кеңсе ғимараты) оның құрметіне аталған.