Мбандака – Демократиялық Республика Конгодағы Конго өзені жағасында орналасқан қала. Экватор провинциясының орталығы, теңіз күштерінің штабы. Ramsar батқағының ішінде.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мбандака (бұрын француз тілінде Кокилхатвилл, не голланд тілінде Кокилхатстад) — Конго өзенінің жағасында, Конго Демократиялық Республикасында Конго және Руки өзендерінің тоғысқан жеріне жақын орналасқан қала. Ол Экватор провинциясының орталығы. Конго Демократиялық Республикасы Әскери-теңіз күштерінің Төртінші Әскери-теңіз аймағының бас штабы Мбандакада орналасқан.
Mbandaka (, formerly known as Coquilhatville in French, or Coquilhatstad in Dutch) is a city on the Congo River in the Democratic Republic of Congo located near the confluence of the Congo and Ruki rivers. It is the capital of Équateur Province. The headquarters of the Fourth Naval Region of the Navy of the Democratic Republic of the Congo are located in Mbandaka.
География
Мбандака Конго өзенінің шығыс жағалауында, Конгоның саласы – Руки өзенінің құйылатын жерінен төмен орналасқан. Конгоның қарсы жағалауындағы үлкен батпақты орман аймағы – Нгири қорығының оңтүстігінде, ол Тумба Нгири Майндомбе Рамсар ылғалды жерінің орталық бөлігінде жатыр.
Mbandaka lies on the east bank of the Congo River below the mouth of the Ruki River, a tributary of the Congo. South of the Ngiri Reserve, a large area of swamp forest on the opposite bank of the Congo, it is located at the center of the Tumba Ngiri Maindombe Ramsar wetland.
Сипаттама
Мбандака – Экватор провинциясының астанасы және экватордан небары бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл қалада Мбандака әуежайы бар, және Киншаса мен Боендеге өзен кемесімен байланыс жолдары ашылған. Ол астана Киншасадан өзен бойымен жоғары қарай орналасқан. 10 миллионға жуық халқы бар Киншаса қаласына ұшақпен бір сағат, ал өзен баржасымен төрттен жеті күнге дейін сапар жасауға болады. Мбандака халқының көп бөлігін монго этносы құрайды, бірақ қалада көптеген түрлі тайпалар мен аймақтардан келген адамдар да тұрады. Мбандакада негізгі тілдер – лингала, француз және монго тілдері. Ұзақ жылдар бойы соғыс пен ескерусіздік қала инфрақұрылымының нашарлауына әкеп соқты, қаланың үлкен бөлігі электр қуаты мен ағын сусыз қалды. Қаланың көптеген көшелері мен даңғылдары топырақты, асфальтталмаған жолдар.
Mbandaka is the capital of Équateur province, and located only a few kilometers from the equator. It is home to Mbandaka airport and is linked by riverboat to Kinshasa and Boende. It is located in a busy travel corridor upriver from the capital, Kinshasa. The latter city of about 10 million is an hour's plane ride away, or a four to seven day trip by river barge. Mbandaka is largely populated by people of the Mongo ethnic group, although people from many different tribes and regions live in the city. The main languages spoken in Mbandaka are Lingala, French, and Mongo. Years of war and neglect have caused deterioration of the city infrastructure; large areas of the city are without electricity or running water. Most of the streets and avenues of the city are unpaved dirt roads.
Тарих
Мбандаканы 1883 жылы британдық зерттеуші Генри Мортон Стэнли құрды және оны "Экваторвилл" деп атады. (Ол кезде аймақ Бельгия королі Леопольд II-нің жеке басқаруында болды, ал ресми тіл – француз тілі еді.) Қала әкімдігі экватордан солтүстікке қарай орналасқан. Мбандака – әлемдегі маңызды қалалардың экваторға ең жақын орналасқандарының бірі. Стэнли қаланың оңтүстік жағалауында, өзеннің экватордан өтетін жерін белгілейтін үлкен "Экватор тасын" орналастырды. Ол әлі күнге дейін сол жерде тұр. Экваторға және Конго өзеніне жақын орналасқандықтан, Конго еркін мемлекетінің астанасын сол кезде Кокильхатвилл деп аталған қалада орналастыру жоспарланды, бірақ бұл жоспарлар қағазға ғана қалды. Аталған жоспарларға 100 000-ға жуық тұрғыны бар инфрақұрылым, теміржол станциясы, католик соборы, губернатордың резиденциясы және Бельгия королі Леопольд II-нің болашақ сапарлары үшін сарай кірді. 1886 жылы, отарлық билік басталғанда, бельгиялықтар қаланың атын Камиль Эме Кокильхаттың құрметіне "Кокильхатвилл" деп өзгертті. 1938 жылы Кокильхатвилльді Француз Конгосымен (қазіргі Конго Республикасы) байланыстыратын Конго өзені арқылы көпір салу жұмыстары басталды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда жұмыс тоқтатылды және көпір тіректерінің іргетастары ғана қалды. 1930 жылдары Бельгия Конгосының үкіметі бірнеше жобаны бастады, олардың ішінде зауыттар мен жаңа қалалық әкімдік те болды. Қалалық әкімдіктің құрылысы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1947 жылы аяқталды. Ол кезде биіктігі 5 метр болатын, ол Бельгия Конгосындағы ең биік ғимарат еді. Оның шатырына Леопольд II-нің мүсіні орнатылды. 1963 жылы қалалық әкімдік өртенген. Бельгия Конгосы Конго Республикасы болып тәуелсіздік алғаннан кейін, жаңа үкімет 1966 жылы осы қаланың атын жергілікті белгілі көшбасшының құрметіне "Мбандака" деп өзгертті.
Mbandaka was founded in 1883 by British explorer Henry Morton Stanley, who named it "Équateurville". (At the time the territory was under the personal rule of King Leopold II, king of the Belgians and the official language was French.) The town hall is about north of the equator. Mbandaka is one of the closest to the equator of any substantial city in the world. Stanley placed a large "Equator Stone" near the riverbank south of the city to mark the point where he believed the equator crossed the river. It remains there today. Due to its symbolic location close to the equator and the Congo River, there were early plans to locate the capital of the Congo Free State in Coquilhatville, as the city was then called, but they never came off the drawing board. These plans included infrastructure for an estimated population of 100,000 people, a train station, a Catholic cathedral, a governor's residence, and a palace for future visits of King Leopold II of the Belgians. In 1886, at the beginning of colonial rule, the Belgians changed the city's name to "Coquilhatville" naming it after Camille Aimé Coquilhat. In 1938, work began on a bridge over the Congo River connecting Coquilhatville with the French Congo (now the Republic of Congo). Work was abandoned on the outbreak of the Second World War, and only the foundations of the bridge pillars remain. In the 1930s, the Government of the Belgian Congo began several projects, including factories and a new city hall. The city hall was completed in 1947, just after the end of the Second World War. At that time, with a height of , it was the tallest building in the Belgian Congo. A statue of Leopold II was installed on its roof. The city hall was destroyed by a fire in 1963. After the Belgian Congo gained its independence as the Republic of the Congo, the new government changed the name of this city in 1966 to "Mbandaka" to honour a prominent local leader.
Хутулардың қырғыны
ХХ ғасырдың соңында Конгодағы Бірінші соғыстың аясында 1997 жылдың 13 мамырында жүздеген адам (көбінесе хуту босқындары, әйелдер және балалар) осы жерде жаппай қырғынға ұшырады. Конголық әскерлер бұл бұйрықты Кабила әскерлерінің бригадасының басшысы, полковник Уилсон, және бригаданың операциялар жетекшісі, полковник Ричард бергенін мәлімдеді. Екеуі де руандалықтар еді. Генерал Гастон Муянго (конголық) әскери командир лауазымын атқарған, бірақ нақты билігі болмаған десті.
Near the end of the First Congo War in the late 20th century, hundreds of people (mainly Hutu refugees, women, and children) were massacred here on May 13, 1997. Congolese soldiers said the order came from Col. Wilson, head of a brigade of Kabila's troops, and Col. Richard, the brigade's operations chief, both Rwandans. Gen. Gaston Muyango (Congolese) held the title of military commander but had no real power, they said.
Эбола індеті
2018 жылдың 16 мамырында қалада Эбола ауруы тіркелді, бұл ауру елді мекендердегі індеттен тараған. 2020 жылдың 1 маусымында жаңа ошақ пайда болғаны хабарланды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы үш жағдайды растады және үш жағдайға күдік бар, олардың төртеуі 2020 жылдың 2 маусымына дейін қайтыс болды.
On 16 May 2018, a case of Ebola occurred in the city, the disease having spread there from an outbreak in the countryside. A new outbreak was reported on 1 June 2020. Three cases were confirmed by the WHO and three cases are probable, of whom four people had died as of June 2, 2020.
Баманиядағы католик миссиясы станциясы және Орталық Африка тарихының зерттеу орталығы
Орталық Африка тарихына арналған ірі зерттеу орталығы, бастапқыда Густаф Хульстарт және Оноре Винк әкелер құрған, Мбандаканың шығысындағы Бамания (Қасиетті Жүрек Миссионерлері (MSC)) католиктік миссионерлік бекетінде орналасқан.
A large research centre for Central African history, originally set up by Fathers Gustaaf Hulstaert and Honoré Vinck, is at the Catholic mission station of Bamanya (Missionaries of the Sacred Heart (MSC)), east of Mbandaka.
Эала ботаникалық бақшасы
Орталық Африканың ең көрнекті ботаникалық бақтарының бірі жақын орналасқан Еала қаласында, қала орталығынан шығысқа қарай орналасқан. 1900 жылы негісталған Эала ботаникалық бағында 4000-нан 5000-ға дейін түр өседі. Бақтың ауданы шамамен ерекше коллекцияларды, орманды, батпақты және саваннаны ("Еуобе" деп аталады) қамтиды. Соғыс және қоғамдық дүрбелең салдарынан баққа немқұрайлы қараушылық болған. Ол қоршалмаған және заңсыз ағаш кесуге ұшырауда. Бақтағы өсімдіктердің соңғы каталогы 1924 жылы жарияланған.
One of the finest botanical gardens of central Africa is at nearby Eala, about east of the town centre. The Eala Botanical Garden, founded in 1900, contains between 4,000 and 5,000 species. It covers approximately with special collections , forest , marsh and savanna "Euobe" Because of warfare and social disruption, the garden has been neglected. It is unfenced and subject to illegal logging. The last catalogue of its holdings was published in 1924.
"Бірінші адамзаттың мекені" халықаралық тұрғын үй жобасы
Мбандака – «Хабитат фор Хьюманити Интернешнл» ұйымының әлемдегі алғашқы жобасының туған жері. Ұйымның негізін қалаушы Миллард Фуллер 1973 жылдан 1976 жылға дейін Мбандакада «Мәсіх шәкірттері» шіркеуінің миссионері ретінде қызмет еткен. Фуллер 1973 жылы Мбандакада бастаған тұрғын үй жобасы, ол АҚШ-қа оралғаннан кейін «Хабитат фор Хьюманити» ұйымын құрғанда, «Хабитат фор Хьюманити» ұйымының алғашқы жобасы ретінде танылды.
Mbandaka is the home of the world's first project of Habitat for Humanity International. Founder Millard Fuller served as missionary with the Disciples of Christ Church in Mbandaka from 1973 to 1976. The housing project Fuller started in Mbandaka in 1973 became known as the first project of Habitat for Humanity when Fuller founded Habitat upon his return to the United States.
Климат
Мбандака Кёппен климаттық жіктелімі бойынша тропикалық жаңбырлы орман климатына (Af) ие. Қаладағы жауын-шашын мөлшері айтарлықтай өзгерсе де, құрғақ маусымы жоқ; ең құрғақ айы – қаңтар, орташа жауын-шашын мөлшері шамамен. Ең жауынды айы – қазан. Температура жыл бойына салыстырмалы түрде тұрақты, орташа температуралар аралығында. Қала Түмба Нгири Майндомбе аймағының орталығында орналасқан, бұл аймақ 2008 жылы Рамсар конвенциясымен халықаралық маңызы бар ылғалды жер деп танылды.
Mbandaka has a tropical rainforest climate (Af) under the Köppen climate classification. Although precipitation in the city does vary considerably, it does not have a dry season; the driest month is January, averaging around of precipitation. The wettest is October with Temperatures are relatively constant throughout the course of the year, with median temperatures ranging from
The city is located at the center of the Tumba Ngiri Maindombe area, designated a Wetland of International Importance by the Ramsar Convention in 2008.