Литвадағы поляктардың сайлау әрекеті – Христиандық отбасылар альянсы

Кіріспе

Литвалық саяси партия – Литвадағы поляктардың сайлау әрекеті – Христиандық отбасылар альянсы немесе EAPL–CFA (немесе LLRA–KŠS; Akcja Wyborcza Polaków na Litwie – Związek Chrześcijańskich Rodzin немесе AWPL–ZCHR) – Литвадағы саяси партия. Ол поляк азшылығын көрсетеді және өзін христиандық демократиялық бағытты деп ұстанады. Олар алған шақыруды қабылдамады. 2004 жылы олардың дауыс үлесі 3,8%-ға, ал 2008 жылы 4,8%-ға өсті: Сеймастың 70 пропорционалды өкілдік орнының кез келгені үшін қажетті 5% сайлау шегінен сәл кем. 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауында олар 8,2% дауыс алып, бір орын жеңіп алды. Партияның дауысы елдің оңтүстік-шығысында, поляк азшылығы шоғырланған астана маңында жинақталған. 2012 жылғы сайлауда LLRA парламенттік сайлауда алғаш рет 5% шегін бұзып, пропорционалды өкілдікке ие болды. Сеймаста партия "Тәртіп және әділдік" партиясымен бірге отырады, бұл партия да оңшыл бағыттағылардың қатарында. LLRA-ның Еуропарламент депутаты (оны жетекшісі Вальдемар Томашевский) Еуропалық консерваторлар мен реформаторлар тобында отырады, оның құрамында Польшаның "Заң және әділдік" партиясы және "Польша – бірінші орында" партиясы бар, сонымен қатар партия ACRE мүшесі болып табылады.

Тарих

1994 жылдың басында әлеуметтік ұйымдар туралы заң қабылданды. Осы заңға сәйкес, әлеуметтік ұйымдар саяси партияларға айналуы немесе әлеуметтік ұйымдар ретінде қалуы керек еді. Осыған дейін Литвадағы поляктар қауымдастығы (ЛЛА) қоғамдық-саяси ұйым болатын. Осылайша, ол әлеуметтік және саяси салаларда қызмет ету мүмкіндігіне ие болды. Өз партиясы жоқ поляк қауымдастығы, қауымдастықты сақтап қалумен қатар Литваның саяси өміріне қатысуға мүмкіндік берудің қиын міндетіне тап болды. Партия құруға көп ұйымдастырушылық күш-жігер қажет болды. Осы жағдайда, 14 тамызда ЛЛА-ның орталық басқармасы ЛЛА-ның кезектен тыс 5-ші конференциясын шақырды. Конференцияда ЛЛА-ны әлеуметтік ұйымға айналдыру және ЛЛА Сайлау әрекеті деген атпен партия құруға бастама көтерген топты қолдау туралы шешім қабылданды. Ақырында, 23 қазанда Литва Әділет министрлігінің партия атауынан "Одақ" сөзін алып тастау туралы талабынан кейін, ол Литвадағы поляктардың сайлау әрекеті (LLRA) ретінде тіркелді. 1994 және 1997 жылғы құрылтай конференцияларында Ян Сиенкевич LLRA жетекшісі болып сайланды. 1999 жылы ЛЛА-ның 3-ші конференциясында Валдемар Томашевский ұйым төрағасы болды. Сонымен қатар, Томашевский 4-ші және 5-ші ЛЛА конференцияларында да жетекші болып сайланды. ЛЛА түрлі сайлауларға қатысады – муниципалитеттен бастап парламенттік сайлауларға дейін және 2004 жылы Еуропалық парламент сайлауларына дейін. Барлық өмір бойында ЛЛА Литвадағы поляк азшылығының мүдделерін қорғауға қатысты. Литвалық орыстардың одағы 2004 жылы бірлескен тізім бойынша сайлауда ЛЛА-мен ынтымақтастық жасады. 2016 жылы Литвадағы поляктардың сайлау әрекеті өзінің атын Литвадағы поляктардың сайлау әрекеті – Христиандық отбасылар альянсы деп өзгертті.

At the beginning of 1994 the law on social organisations was adopted. According to this law, social organisations had to transform into political parties or simply remain social organizations. Till that time the Association of Poles in Lithuania (LLA) was a public political organisation. Thus it had the option to act both in social and political spheres. The Polish community which did not have its own party faced the difficult task of keeping the Association and simultaneously enabling its participation in the political life of Lithuania at the same time. The creation of the party required a lot of organizational effort. In this situation the central administration of the LLA convened the 5th Extraordinary Conference of the LLA on 14 August. During the Conference the decision was adopted to transform the APL into a social organisation and support the efforts of the group initiating the establishment of a party set up under the name of the Electoral Action of the LLA. Finally, on 23 October after pressure from the Lithuanian Ministry of Justice to remove the word 'Union' from the name of the party, it was registered as the Electoral Action of Poles in Lithuania (LLRA). During the Founding Conference of 1994 and 1997 Jan Sienkiewicz was elected as LLRA leader. In 1999 during the 3rd LLRA Conference Valdemar Tomaševski became the chairman of the organisation. Moreover, Tomaševski was elected as leader in the 4th and 5th LLRA Conferences. The LLRA takes part in various elections – starting with municipal through parliamentary and ending with the elections to the European Parliament in 2004. During the whole period of its existence the LLRA took part in defense of the interests of the Polish minority in Lithuania. The Union of the Russians of Lithuania had cooperated with the LLRA in elections, running within a common list in 2004. In 2016, Electoral Action of Poles in Lithuania changed its name to Electoral Action of Poles in Lithuania – Christian Families Alliance.

Идеология

Партияның басты мақсаты идеологиялық емес, бірақ Литва халқының 7% құрайтын поляк азшылығының құқықтарын қорғау және арттыру. Олардың негізгі саясатына поляктардан Кеңес үкіметі тартып алған жерлерді қалпына келтіру, білім беру жүйесін жақсарту және мектептерде поляк тілін қолдануға рұқсат беру, есімдердің полякша орфографиясын ресми тану жатады. Литва парламенті депутаттарының саны 141-ден 101-ге дейін қысқартылып, жергілікті кеңес мүшелерінің саны арттырылды. 2005 жылдан бері абортты қылқыландыру туралы заң жобаларын ұсынып келді. Бұрын LLRA-ның жетекшісі Вальдемар Томашевский Украинадағы Евромайдан наразылықтарын айыптап, Ресейдің ұлтшылдығы мен Владимир Путинді қолдау символы – Георгий лентасын таққан кезде, оны ресейлік деп санаған. Томашевский Украинадағы Евромайдан наразылықтарын «ең үлкен жамандық» деп атады. LLRA партиясының тағы бір мүшесі Збигнев Единский Facebook парақшасында 2014 жылы бейбітшілік орнату үшін Киевті бомбалауды бастауға НАТО-ны шақырды. Польшадағы бұқаралық ақпарат құралдары да Томашевскийді сынап, «Путиннің одақтастарына» қаржылай қолдау көрсетуді тоқтатуға шақырды. Сонымен қатар, Томашевский сол кезде Украинаның лайықтылық төңкерісінен кейін құрылған үкіметін қолдауға қарсы болды, Беларусьпен тығыз ынтымақтастық орнатуға ұмтылды, Литваның Қырым мәселесінде украин тарапымен ынтымақтасуы керек пе деген пікірге ие болмады және Ресейді Литваның қауіпсіздігі үшін қауіпті деп «бәлкім емес» деп сипаттады. Томашевский және LLRA-ның басқа мүшелері Жеңіс күнін (9 мамыр) атап өтуде көпшілікке қатысты. 2020 жылдың қыркүйегінде Томашевский және Сеймедегі LLRA фракциясы Ресейдің Беларусьпен заңсыз және мәжбүрлі одаққа қатысты қаулыны қабылдау туралы дауыс беруге қатыспады және ол көршілес елдер арасында шиеленіс туғызады деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Томашевский Литва үкіметін белорус оппозициясын қолдағаны, ресейлік медиа арналарға тыйым салғаны үшін сынап, Қырымның аннексиясын Косово мәселесімен салыстырды. 2020 жылдың тамызында Томашевский «революциядан жаман ештеңе жоқ» деп мәлімдеді. Көп ұзамай LLRA 2020 жылғы Литва парламент сайлауында 4,82% дауыс жинап, Литваның Он үшінші Сейміне өте алмады. 2017 жылы LLRA мүшесі Збигнев Единский Литва премьер-министрі Саулюс Сквернелистің Литваның қорғаныс шығындарын 2020 жылдан бастап жалпы ішкі өнімнің 2,5%-ына дейін ұлғайтуын сынап, Литва мен Ресей арасында агрессиясыз келісімге қол қоюды ұсынды. Дегенмен, 2022 жылдың наурызында Томашевский «Бұл большевиктер заманына қайта оралу болар еді» және «таспа шын мәнінде фашизмнің шынайы зұлымдықтарына қарсы ерлікпен күресті білдіреді» деп айтып, Георгий лентасына тыйым салуға қарсы шықты. Ол LLRA мүшелерін «халықты дауыс беруден және өздері үшін жұмыс істеуден қорқытатын Уолдеморциандар» деп сипаттайды. 2023 жылғы 12 маусымда Литва Республикасының Орталық сайлау комиссиясы LLRA KŠS өткен жылы Вильнюс округінің балаларына сыйлықтар беру арқылы сайлаушыларға жанама түрде пара бергенін және Вильнюс округінің кеңесіне кандидаттардың сайлау тізіміне жататын адамдар мен сол кездегі мэр кандидаты Вальдемар Урбан әділ және адал сайлау қағидаттарына сәйкес келмейтін науқан жүргізгенін мәлімдеді.

The party's primary aim is not ideological, but the protection and enhancement of the rights of the Polish minority, who make up 7% of Lithuania's population. Their main policies include the restoration of land seized from Poles by the Soviet government, the improvement of the education system and allowing the use of the Polish language in schools, and giving official recognition to the Polish orthography of names. and a reduction in the number of Lithuanian parliamentarians from 141 to 101 coupled to an increase in the number of local councillors. Since 2005, it unsuccessfully tried to submit bills to penalize abortion. In the past, LLRA's leader Valdemar Tomaszewski was considered to be a pro Russian, since he had condemned the Euromaidan protests in Ukraine and had been seen wearing the Ribbon of Saint George, a symbol strongly associated with Russian nationalism and support for Vladimir Putin. Tomaszewski said that Euromaidan protests in Ukraine were "the greatest evil". While another member of the LLRA party, Zbignev Jedinskij, in his Facebook profile called on NATO to begin bombing Kyiv to force peace in 2014. The mass media in Poland also criticized Tomaszewski and urged for stopping financial support for "Putin's allies". Moreover, at the time Tomaszewski opposed to support the Ukrainian government formed following the Revolution of Dignity, sought for closer cooperation with Belarus, had no opinion if Lithuania should stand in solidarity with the Ukrainian side in the Crimean question and described Russia as "probably not" dangerous for the security of Lithuania. Tomaszewski and other members of the LLRA participate in the mass public Victory Day (9 May) commemorations. In September 2020, Tomaszewski and the LLRA fraction in Seimas did not participate in a voting on adopting a resolution regarding the illegal and imposed union of Russia with Belarus and stated that it creates tension between neighbors. Moreover, Tomaszewski criticized Lithuanian government for its support to the Belarusian opposition, banning of Russian media channels, and compared the annexation of Crimea as an analogy with the Kosovo question. In August 2020, Tomaszewski narrated that "there is nothing worse than revolutions". Soon afterwards the LLRA scored 4,82% during the 2020 Lithuanian parliamentary election and did not qualify to the Thirteenth Seimas of Lithuania. In 2017, LLRA member Zbignev Jedinskij criticized Lithuanian Prime Minister Saulius Skvernelis support to increase Lithuania's defensive spending to 2,5% of its gross domestic product since 2020 and instead suggested to sign a non aggression pact between Lithuania and Russia. Nevertheless, in March 2022 Tomaszewski opposed the banning of the Ribbon of Saint George by narrating that "it would be a return to Bolshevik times" and that "the ribbon actually stands for the heroic struggle against the real evil – fascism". who publicly describe the members of the LLRA as "woldemortians that scare the people to vote and to work off for them". On 12 June 2023 the Central Electoral Commission of the Republic of Lithuania stated that the LLRA KŠS indirectly bribed voters by giving gifts to children in the Vilnius District last year and that persons belonging to the electoral list of candidates for the Vilnius District Council and the then mayoral candidate Waldemar Urban conducted campaigning that did not comply with the principles of fair and honorable elections.