Кіріспе

Түс көруді тудыратын немесе күшейтетін жағдайларды қамтамасыз ететін нәрсе.

Онероген – грек тілінен аударғанда "онэйрос" ("түс") және "ген" ("жасау") деген сөздерден құралған. Бұл зат немесе басқа да күш, түс көруге ұқсас саналық күйін тудырады немесе күшейтеді. Бұл жағдай REM ұйқысына ұқсас, терең түс көрумен сипатталады, ол шынайыдан бастап бейтаныс немесе абстрактілі түстерге дейін ауысуы мүмкін. Мыңдаған жылдар бойы түс көруді күшейтетін көптеген өсімдіктер, мысалы, түс шөбі (Calea zacatechichi) және африкалық түс шөбі (Entada rheedii), сондай-ақ галлюциногендік қасиеттері бар абыздың шалфейі (Salvia divinorum) түстер арқылы болжау үшін қолданылып келеді. Бұл болжау түсі жору деп аталады, онда адамдар түс көру кезінде психикалық немесе болашақты болжайтын ақпарат алуға тырысады. Онероген термині көбінесе психоактивті өсімдіктер мен химиялық заттардың кең ауқымын қамтиды, олар қарапайым түс күшейткіштерден бастап күшті диссоциативтік немесе делиранттық препараттарға дейін жетеді. Онерогендерді қолдану кезінде микроұйқы, гипнагогия, фугалық күйлер, көздің жылдам қозғалысы ұйқысы (REM), гипноздық дікімдер, нақты түстер және денеден шығу тәжірибелері сияқты әсерлер байқалуы мүмкін. Кейбір онерогендік заттар ояу күйде аз немесе ешқандай әсер етпейді және пайдаланушы табиғи ұйқыға кеткенге дейін әсерін көрсетпейді.

Даулы моноирогендер

Валериана (дәрілік шөп) – 2001 жылы Ұлыбританияда жүргізілген зерттеуде валериана тамыры стрестен туындаған ұйқысыздықты айтарлықтай жақсартқаны, бірақ қосалқы эффект ретінде түстердің айқындығын күрт арттырғаны көрсетілді. Бұл зерттеуде валериана тамыры серотонин және опиоид рецепторларын стимуляциялайтын табиғи химиялық заттар мен эфир майлары арқылы REM фазасына әсер етеді деген қорытынды жасалды. Тағы бір зерттеуде оның әсері астындағы қатысушыларда энцефалографиялық өзгерістер анықталған жоқ.