Кіріспе
Ұлыбританияның академиялық және оған қатысты қызметкерлерінің зейнетақы схемасы
Университеттердің зейнетақы схемасы – 2021 жылдың тамызына қарай басқарудағы активтері 89,6 миллиард фунт стерлингті құрайтын (2019 жылы 67 миллиард фунт стерлингтен асып түседі) Ұлыбританиядағы зейнетақы схемасы. Оның 400 000-нан астам мүшесі бар, олар белсенді және зейнеткер академиялық және академиялық салаға қатысты қызметкерлерден (оның ішінде жоғары әкімшілік қызметкерлерден) тұрады. Көбінесе бұл мүшелер 1992 жылға дейін құрылған университеттердің қызметкерлері (1992 жылдан кейін құрылған университеттердің қызметкерлері көбінесе Мұғалімдердің зейнетақы схемасына мүше). 2006 жылы ол Ұлыбританиядағы екінші ірі жеке зейнетақы схемасы болды. Университеттердің зейнетақы схемасын басқарушы компанияның (Universities Superannuation Scheme Limited) (USS) бас кеңсесі Ливерпульде орналасқан.
Университеттер үшін федералды зейнетақы жүйесі, 1913-1974
1911 жылы Білім беру кеңесінің президенті университеттерге арналған гранттар жөніндегі консультативтік комитет құрды. Осы зерттеулер университеттердің Біріккен зейнетақы жүйесінің – USS-тің алға құрылған негізі болды, ол Білім беру кеңесімен бекітілді және 1913 жылдың 1 қазанынан кейін тағайындалған жаңа қызметкерлер үшін мүшелік міндетті болды. Негізгі жоспар критерийлері:
Жәрдемақы 60 жасқа толғанда төленетін аннуитет немесе сақтандыру полисі арқылы ақшалай төлем түрінде берілді. Қызмет кезінде қайтыс болған жағдайда, асыраушыларға қосымша жәрдемақы алу мүмкіндігі болды. Полистің өзі мүше институтының сенімінде сақталды және қажет болған жағдайда басқа институтқа немесе университет қызметін тастаған кезде жеке тұлғаға берілуі мүмкін болды. Мүшелер жалақысының 5%-ын төлейтін болса, жұмыс беруші 1920 жылға дейін осы үлеске тең сома төледі, содан кейін жұмыс берушінің үлесі 10%-ға дейін артты. Академиялық қызметкерлермен салыстырылатын жалақы алатын әкімшілік қызметкерлер де жүйеге қатысуға құқылы болды. Дегенмен, жүйенің кемшіліктері мынадай болды: ол соңғы жалақыға байланысты емес, қатысу үшін медициналық тексеруден өту қажет, асыраушыларға кепілдік берілмеді, тәуекел жәрдемақыларына көңіл толық берілмеді және жәрдемақылар индекстелмеді. Бұл 1918 жылғы «Мектеп мұғалімдерінің зейнетақысы туралы» заң бойынша мектеп мұғалімдері үшін енгізілген белгілі бір мөлшердегі жәрдемақы жүйесімен салыстырғанда нашаррақ болды. 1958 жылдан 1969 жылға дейін ағымдағы жағдайды қарау үшін бірнеше комитеттер құрылды. Белгілі бір мөлшердегі жәрдемақы жүйесіне қатысты ұсыныстарды университеттер 1960 жылы, ал комитет 1964 жылы қабылдаудан бас тартты, олар «екі жүйенің қайсысын да қолдауға нақты ұсыныс бере алмайтынын» мәлімдеді.
Университеттердің зейнетақылық жәрдемақылары, 1974-2011
1969 жылы FSSU реформасы үшін бірлескен консультативтік комитет (JCC) құрылды және Джеффри Хейвудтан (FSSU консультациялық актуарі) USS-тің ұсынылатын жоспарын қамтитын есеп тапсырылды. Бұл жаңадан жұмысқа орналасқандарға ғана арналған, үш еселенген біржолғы төлемді аннуитетпен, бір сексендік схема болуы тиіс еді. Медициналық тексеру қажет емес еді және зейнетақылар көтерілмеді. USS құрылымын талқылауға арналған кездесу 1970 жылдың 28 желтоқсанында Ливерпульде өтті. Тәуелсіз компания құру туралы ұсыныс 1971 жылдың қарашасында JCC мақұлдады, ал 1971 жылдың желтоқсанында вице-канцлерлер мен директорлар комитеті бекітті. FSSU атқару комитеті "ынтасыздық" танытты. Ережелерді әзірлеу 1971 жылы басталды, жетінші нұсқасы 1973 жылдың тамызында келісілді және түсіндірме буклетпен бірге университеттерге таратылды. Бұл жүйе 1975 жылдың 1 сәуірінде қолданысқа енгізілді. 2020 жылдары үлкен жұмыс берушілердің схемадан кету қаупі, шығуға мораторий енгізу туралы ұсыныстарға әкелді. Жұмыс берушінің жарнасы 2009 жылдың қазан айында 16%-ға дейін артты. USS құрылғаннан бастап Ұлыбритания университеттері мен жоғары білім беру және ғылыми-зерттеу мекемелерінің академиялық қызметкерлері мен жоғары басшылық қызметкерлері үшін негізгі зейнетақы схемасы болды. 1999 жылдың 10 желтоқсанынан бастап Ұлыбританияның жоғары білім беру мекемесінің кез келген қызметкері қаласа USS-ке қосыла алады. 2017 жылы оның 190 546 белсенді мүшесі болды.
Өзгерістер мен даулар, 20182021
2017 жылға қарай, бағдарламаның 400 000-нан астам мүшесі болды. USS схемасы 2017 жылдың шілдесінде 17,5 миллиард фунт стерлингтік техникалық дефицит туралы хабарлады, ол сол кезде Ұлыбританиядағы ең ірі дефицит ретінде танылды. Актуарийдің есебуынша, схема схемаға тән қаржыландыру ережелері бойынша 91% қаржыландырылды (£3,1 миллиард дефицит), FRS17 негізінде 80% қаржыландырылды және сатып алу негізінде 57% қаржыландырылды. Белгіленген зейнетақы бөлімі жабылады (қайта енгізу мүмкіндігімен). Қызмет барысында қаза тапқан және денсаулығына байланысты зейнеткерлікке шыққандарға берілетін зейнетақыдан басқа, болашақтағы барлық зейнетақылар белгіленген жарналар схемасына ауыстырылады. Мүшелердің жарналары 8% деңгейінде қалады. Олар толық жұмыс беруші жарнасын алу үшін 4% ғана төлеу мүмкіндігіне ие болады. Ерікті түрде жинаған жұмыскерлердің алғашқы 1% жұмыс беруші тарапынан өтелмейді. Мүшелердің жарналарына қызмет барысында қаза тапқан және денсаулығы нашар зейнеткерлерге берілетін зейнетақыны қаржыландыруға арналған жарналар кіреді. Жұмыс берушілердің жарналары 18% құрайды. Оның 13,25%-ы жұмыскерлердің зейнетақы жинақтарын құруға, ал қалған 4,75%-ы дефицитті жоюға (сондай-ақ басқару және операциялық шығыстарға) жұмсалады. UCU, олардың бұл ұсыныстарға көтерген қарсылықтары ескерілмеді, мүшелері үшін жақсы келісімге қол жеткізу мақсатында өндірістік наразылық акциясын өткізуге сәтті дауыс берді, бұл 2018 жылғы USS зейнетақы дауына әкелді.
2019 Жоспардың құнының өсуі
2018 жылғы ереуілден кейін қызметкерлердің және жұмыс берушілердің жарналары айтарлықтай өсті: мүшелердің жарналары бастапқыда жалақының 8%-ынан 8,8%-ға дейін өсті. Содан кейін 2019 жылдың 1 қазанынан бастап 9,6%-ға дейін. Қайта қарауға жататын болса, бұл көрсеткіш 2021 жылдың 1 қазанынан бастап 11%-ға дейін өсуі жоспарлануда. Тиісті жұмыс берушілердің жарналары 18%-дан 19,5%-ға дейін, содан кейін (1 қазаннан бастап) 21,1%-ға дейін өсті, ал 2021 жылға жоспарланған өсім 23,7%-ды құрайды. Жасының шегінен (шамамен 58 000 фунт стерлинг) асып түсетін жалақы алатын мүшелер үшін жұмыс берушінің жарнасы осы шектен жоғары жалақыға қатысты 12%-ға дейін төмендеді, ал айырмашылық (шамамен жалақының 9%) схеманың жалпы дефицитін жабуға жұмсалды.
2019 жылы Кембридждегі Тринити колледжінен шыққан
2019 жылдың 15 наурызында «Трекзит» (Брекситке аналогия) деп аталған қадам ретінде, Кембридж университетінің Тринити колледжінің кеңесі 2019 жылдың 31 мамырынан бастап колледжді USS-ден бір жақты түрде шығаруға дауыс берді, USS жүйесін белгілі бір мөлшердегі үлесімдерден тұратын жүйемен алмастырды. Бұл қадамға колледждің 30 миллион фунт стерлинг жұмсауы күтілді. Бұл әрекет Кембриджтің бірқатар ғалымдарын Тринити колледжінің студенттерін бағыттап оқытудан бас тартуға итермеледі, 450-ден астам Кембридж ғалымдары 19 маусымға дейін колледждегі барлық жұмысты тоқтатуға уәде берді. Кембридж университетінің аспиранттар одағы бойкотты қолдады және аспиранттарды Тринитиде оқытушылық қызметтен бас тартуға шақырып өтінді. UCU-ның жаңадан сайланған бас хатшысы Джо Грейди колледждің стипендиаттарына өз шешімдерін қайта қарауға шақыратын ашық хат жариялады, мұндай қадам олардың және USS зейнетақы жүйесінің мүддесіне сай екенін айтты. 2019 жылдың 21 маусымында Тринитидің стипендиаттары 73 дауысқа 46 дауыспен USS-тен шығуға келісті. Қазан айында тарихшы Александра Уолшемді қоса алғанда, «бірнеше» стипендиаттар стипендияларынан бас тартты. 550 Кембридж қызметкері Тринитимен қосымша жұмыстан бас тартқандығы хабарланды, ал Тринити студенттері жетекшілерді табуда қиындықтарды баяндады. Тринитидің жаңа ректоры Салли Дэвистің тағайындалуына қарсы наразылық акциялары ұйымдастырылды. Университеттер мен колледждер одағы бойкотты қарастырды. 2020 жылдың ақпанында Арундати Рой Кембридж UCU-ның өтініші бойынша ағылшын әдебиеті бойынша Кларк лекциясын тоқтатты және оны жазбаша түрінде жариялауға ұсынды. Тринитидің жүйеден шығуынан кейін, USS Trustee-нің келісім кеңесшісі PwC келісімнің мықты екенін, бірақ енді «теріс қадағалауға» алынатынын, егер тағы бір жұмыс беруші жүйеден шығып кетсе, «мықтыға жақындауы» мүмкін екенін мәлімдеді. 2021 жылдың мамырына қарай USS Trustee басқа жұмыс берушілер Тринитидің үлгісін қабылдауы мүмкін деген қауіпке «шамадан тыс алаңдады», бұл жұмыс берушілер ұйымы, Ұлыбритания университеттері (UUK) 20 жылдық шығуға мораторий енгізу туралы ұсыныстар жасауға итермеледі.
2021 жылғы келіссөздер
Егер өзгерістер енгізілмесе, 2022 жылға жоспарланған жарналар жұмыс берушілер үшін кемінде 28,5%-ға (2021 жылдың қазанында 23,7%-дан) және қызметкерлер үшін 11%-дан кемінде 13,6%-ға дейін өседі. 2020 жылғы бағалауды зейнетақы реттеушісі мен басқа да тараптармен келісуде аяқтау мақсатында жұмыс берушілер жарналарды өсірмейтін, бірақ DB жалақы шегін 40 000 фунт стерлингке (60 000 фунт стерлингтен төмен) және жинақтау мөлшерін 1/75-тен 1/85-ке дейін төмендетуді ұсынды. Тағы екі ұсыныста институттар USS-тен шығу мүмкіндігінен айырылады, зейнетақының инфляциялық индекстемесі 2,5%-қа дейін шектеледі және индекстеме жағдайларға байланысты болатыны айтылды. Реттеуші мұндай шартты индекстемені міндетті емес деп қарауы мүмкін, бұл схеманың төлем қабілеттілігін міндеттемелерді айтарлықтай төмендету арқылы арттырады. Авторлар USS мүдделі тараптары арасында тәуекелге қатысты көзқарас пен тәуекелді бөлісу мәселелері жөнінде кеңірек қоғамдық талқылауды ұсынды. 1-3 желтоқсан күндері осы мәселе бойынша ереуіл басталғанда, Financial Times, Times Higher Education және басқа да басылымдарда қызу пікірталас өрбіді. Пікірталас UCU келіссөзшісінің авторларының бірі болған жұмыс қағазы жарияланғаннан кейін де жалғасты, онда UUK 2022 жылдың сәуірінде жүзеге асырылған USS схемасын қысқартудың ықтимал зиянын дұрыс бағаламады деген тұжырым келтірілді.
Кібер-жауынгерлік шабуыл
2023 жылдың 12 мамырында USS компаниясы, өз сыртқы қызметтерді басқарушысы Capita-ға жасалған кибершабуыл нәтижесінде "шамамен жарты миллион мүшесінің жеке деректеріне қол жеткізілгенін" мойындады. Мүшелерге деректерінің қауіпсіздігін қадағалау үшін Experian кредиттік мониторингтік тілі ұсынылды.
Басқару және инвестициялар
Жоспар егжей-тегжейлі жылдық есептерді жариялайды, олар онлайн режимінде қолжетімді. 2019 жылдың 31 наурызына дейінгі 5 жыл ішіндегі портфельден алынған кірістің орташа жылдық көрсеткіші 10,09% болды. Жоспардың 2019 жылғы инвестициялық шығындары 0,34% құрады.
Сындар
1997 жылы People & Planet компаниясының «USS үшін этика» атты тұрақты науқанынан кейін USS жауапкершілікті инвестициялау саясатын қабылдады, соның ішінде осы мәселе бойынша кеңесші тағайындады. 2015 жылдан бастап «USS: Step Up» науқаны арқылы схема қайтадан қысымға ұшырады, онда темекі және қазба отынына жасалған инвестициялар көрсетілді. 2014 жылы USS-тің ең көп жалақы алатын басшысының жалақысы 50%-ға өсіп, 900 000 фунт стерлингке жетті, ал USS-тің жоғары лауазымды қызметкерлерінің жоғары жалақысына сын көбейді. 2018 жылы USS бас атқарушысының жалақысы 2017 жылы 484 000 фунт стерлингтен 2018 жылы 566 000 фунт стерлингке дейін өсті, ал екі қызметкер 1 миллион фунт стерлингтен астам табыс тапты, ал жылдық операциялық шығындар 125 миллион фунт стерлингті құрады. 2021 жылы схема 2050 жылға қарай көміртегінің таза шығарылымдарына жетуге сәйкес инвестициялық стратегияны іске асыруға міндеттенді, бірақ USS үшін этика тарапынан жоспарлар тым жалпы және әлсіз деп сынға ұшырады. USS деректері 2020 жылдың наурызынан 2021 жылдың маусымына дейін қазба отыны компанияларына USS инвестицияларының саны 30-дан 50-ге дейін артқанын көрсетті. Жаңа инвестицияларға USS-те бұрын болмаған АҚШ-тың ең ірі он шикі мұнай өндірушісінің үш компаниясы, сондай-ақ әлемдегі төрт ірі фрекинг компаниясының үш компаниясы кірді. USS жауапкершілікті инвестициялау мақсатының бір бөлігі ретінде қазба отыны компанияларымен «өзара әрекеттесу» саясатын ұстанады. Ол Shell компаниясының көп жылдар бойы үлкен акцияларын иеленді. 2017 және 2021 жылдар аралығында Shell-дің жылдық жалпы жиналысында USS компаниямен бірге Париж климаттық келісіміне сәйкес эмиссия мақсаттарын талап ететін акционерлердің ұсыныстарына қарсы дауыс берді. 2021 жылдың қараша айында екі ғалым, доктор Нил Дэвис және доктор Эван МакГауги, McGaughey және Davies v USS Ltd ісін бастады, бұл іске USS мүшелерінің шамамен 1500-і 50 000 фунт стерлингтен астам қаржы жинады. Олар USS директорларын схеманың бенефициарларына қатысты билікті теріс пайдалануда, сондай-ақ ұсынылып отырған зейнетақыны қысқартуды тоқтатуға және қазба отыны компанияларынан инвестицияларды тоқтатуға итермелеуге тырысқанын айыптады. Соттың алғашқы шешімі талапты қабылдамады, бірақ 2022 жылғы 28 ақпандағы Жоғары сот отырысы іс жүргізуге рұқсат берді. Алайда, 5 сәуірде Жоғары сот талапты қабылдамады, ал талапкерлер бұл шешімге шағымданатындарын мәлімдеді.