Кіріспе

Сақтау және инвестициялық активтерді ұстау үшін Канададағы қаржылық шоттың түрі. Тіркелген зейнеткерлік жинақтау жоспары (RRSP) немесе зейнеткерлік жинақтау жоспары (RSP) – бұл Канададағы жинақталған ақшаны және инвестициялық активтерді сақтауға арналған қаржылық шоттың түрі. RRSP салықтық артықшылықтары бар, бұл артықшылықтар салық жеңілдіктерінен тыс инвестицияларға қарағанда жоғары. Олар 1957 жылы жұмыскерлер мен жеке кәсіпкерлердің зейнеткерлікке жинақтауын ынталандыру мақсатымен енгізілді. Олар Табыс салығы заңында белгіленген түрлі шектеулерге сәйкес келуі керек. Рұқсат етілген инвестицияларға жинақ шоттары, кепілдік берілген инвестициялық сертификаттар (GIC), облигациялар, ипотекалық несиелер, өзара инвестициялық қорлар, табыс трасттары, белгіленген қор биржасында тіркелген қарапайым және артықшылық акциялар, биржалық қорлар, белгіленген қор биржасында тіркелген колл және пут опциялары, шетел валютасы және еңбекпен қамқорланған қорлар жатады. Ұзақ акциялармен қамтамасыз етілген қысқа мерзімді сатып алу шарттары ("қамтылған коллдар") қабылданады, бірақ қолма-қол ақшамен қамтамасыз етілген сату шарттары (қолма-қол ақшамен қамтамасыз етілген путтар) қабылданамайды. Ережелер максималды жарналарды, жарналардың уақытын, рұқсат етілген активтерді және 71 жасқа толғанда тіркелген зейнеткерлік табыс қорына (RRIF) немесе аннуитетке айналдыруды, немесе RRSP-дегі барлық қаражатты шығаруды анықтайды.

Қайтарып алулар

Есеп иесі кез келген жасында РРСП-дан доллар немесе активтерді алуға құқылы. Есепті басқаратын мекеме ұстап қалатын салықты шегереді. Алынған сома сол жылғы салық салынатын табысқа қосылуы керек. Ұсталған салық жыл соңындағы төленетін салық мөлшерін азайтады. Бұл процесте екі ерекшелік бар: Тұрғын үй алу жоспары және Өмір бойы білім алу жоспары. Есеп иесі 71 жасқа толғанға дейін РРСП-ны ақшалай төлемге айналдыру немесе Тіркелген зейнетақы табысы қорына (ТЗТҚ) немесе аннуитетке аудару қажет. 2007 жылға дейін шот иелері бұл шешімді 69 жаста емес, 71 жаста қабылдауға міндетті болды. ТЗТҚ-дағы инвестициялар салықтан босатылып өсуін жалғастырады, бірақ міндетті ең төменгі ТЗТҚ төлемі ақшаға айналдырылып, жыл сайын шот иесіне жіберіледі. Өлім кезінде шотта қалған активтер алынып, тікелей тағайындалған бенефициарына беріледі. Олар мұраға өтеді. Шот жабылады. Басқа шығыстар сияқты, активтердің құны шот иесінің салық салынатын табысына қосылады. Бұл ірі біржолғы төлемнің көп бөлігі жоғары салықтық ставкалары бойынша салық салынуы мүмкін. Салық төлеу жауапкершілігі мұрагерлікке тиесілі, шоттың активтерін кім алғанына қарамастан. Ерекшеліктер бар. Егер бенефициары – әйел немесе күйеу болса, шот салықтарды тудырмай, олардың атынан ашық болады. Сондай-ақ, кәмелетке толмаған балаларға, немерелерге және тәуелді тұлғаларға активтерді салықсыз беру ережелері де бар.

Тұрғын үй сатып алушылар жоспары

РРСП-ның бастапқы мақсаты – канадалықтарға зейнеткерлікке жинақтауға көмектесу болғанмен, РРСП қаражатын тұңғыш үйді сатып алуға жұмсауға да болады, бұл «Тұрғын үй алу жоспары» (HBP) деп белгілі. РРСП иеленушісі өз үйін сатып алу үшін РРСП-ден (және әйелінің/ерінің РРСП-сінен тағы 35 000 долларға дейін) салықсыз 35 000 долларға дейін қарыз ала алады. Бұл қарызды екі жылдық жеңілдік мерзімінен кейін 15 жыл ішінде қайтару қажет. Көпшіліктің ойынша, бұл жоспарды өмір бойы бір рет қана пайдалануға болады делінгенімен, қарыз алушы соңғы бес жылда тұрғын үйге ие болмаса және бұл жоспар бойынша бұрынғы қарыздарын толығымен төлесе, оны бірнеше рет пайдалануға болады. Алғаш рет 1992 жылғы федералды бюджетте енгізілген кезде қарызға алуға болатын сома 15 000 доллар болатын. Одан кейін 17 жыл өткен соң, 2009 жылғы бюджетте бұл сома 25 000 долларға дейін артты. 2019 жылғы бюджетте бұл сома тағы да 35 000 долларға дейін көтерілді.

Есептік жазбаның құрылымы

Жеке және әйел/ерлі РРСП-лер үш есептік құрылымның бірінде сақталуы мүмкін. РРСП-нің ішінде қандай инвестициялық құрал (мысалы, акциялар, өзара қорлар, облигациялар) бар екеніне байланысты төмендегі шот түрлерінің бірі немесе бірнешесі қолжетімді болмауы мүмкін.

Клиенттерде ұсталатын шоттар

Клиенттің атынан ашылған шоттар немесе клиенттің атындағы шоттар, егер шот иесі өз зейнетақы жинақтарын (RRSP) белгілі бір инвестициялық компаниядан инвестиция сатып алуға қолданса, пайда болады. Егер жеке тұлға басқа инвестициялық компаниядан инвестиция алу үшін зейнетақы жинақтарынан (RRSP) ақша қолданса, әрбір жағдайда жеке клиенттің атынан жеке шот ашылады. Мысалы, егер жеке тұлға бір компаниядан #1 инвестицияны, екінші компаниядан #2 инвестицияны сатып алса, онда жеке тұлғаның екі түрлі компанияда бөлек зейнетақы жинақтары (RRSP) болады. Клиенттің атынан ашылған шоттардың басты артықшылығы – олар әдетте жылдық немесе "шығу төлемдерін" қажет етпейді, инвестиция сенімгерлікпен клиенттің атына тіркеледі, "дилердің" атына емес, сондықтан клиенттің атынан жасалған инвестициялар дилер банкрот болған жағдайда банкроттық мәселелеріне ұшырамайды. Тағы бір артықшылығы – өзара инвестициялық қорлардың дилері тоқсан сайын жасайтын дилерлік мәлімдемеде (Dealer Statement) және бостандық нарығының дилеріндегі барлық инвестициялық операциялар (сатып алу, сату, ауыстыру) тіркеледі, бұл инвестицияларды бақылауды жеңілдетеді. Дилерлік мәлімдемеде тіркелген инвестициялардың барлық түрлері (RRSP, RRIF, салықтан босатылған жинақ шоты, бекітілген зейнетақы шоты, өмірлік кіріс қоры) және тіркелмеген инвестициялар бойынша жоспарлар бар, осылайша инвестицияларды бір орында қадағалау оңай. Әдетте, клиенттің атынан ашылған шоттар тек өзара қорлар мен бостандық нарығының өнімдері үшін қолданылады; сондықтан, егер инвестор өзара қорлармен немесе бостандық нарығының өнімдерімен бірге акциялар мен облигацияларды ұстаса, барлық инвестицияларды бір орында бақылау үшін номиналды немесе делдалдық шот тиімдірек болады.

Номиналды шоттар

Номиналды шоттар осылай аталады, себебі осы шот түріне ие адамдар бір шотта бірнеше түрлі инвестицияларды ұстау үшін, әдетте, Канаданың бес ірі банктерінің бірі немесе ірі инвестициялық делдалды өкіл ретінде тағайындайды. Мысалы, егер жеке тұлға бір компаниядан #1 инвестицияны, екінші компаниядан #2 инвестицияны сатып алса, екі инвестиция да өкілдік банкпен бір ғана ЖСҚ (зейнетақы жинақ шоты) шотында сақталады. Номиналды шоттың басты артықшылығы – барлық ЖСҚ инвестицияларын бір шотта қадағалау мүмкіндігі. Басты кемшілігі – номиналды шоттар көбінесе жылдық төлемдерді талап етеді. "Өзін-өзі басқаратын" ЖСҚ (SDRSP) – бұл номиналды шоттың ерекше түрі. Бұл, по сути, брокерлік компаниядағы салықтан қорғалған сауда шоты. Өзін-өзі басқаратын ЖСҚ иесі брокерлік компанияға өз атынан бағалы қағаздарды сатып алу және сатуды тапсырады, дәл брокерлік шот сияқты. Оны "өзін-өзі басқаратын" деп сипаттауының себебі – осы ЖСҚ иесі барлық инвестициялық шешімдерді өзі қабылдайды және әдетте инвестициялық кеңесшінің қызметін пайдаланбайды.

Аралық шоттар

Аралық шоттар функция жағынан номиналды шоттармен толықтай бірдей. Инвесторлардың номиналды шоттың орнына аралық шот ашу себебі олармен жұмыс істейтін инвестициялық кеңесшіге байланысты, себебі ірі банк немесе инвестициялық дилермен байланысы жоқ кеңесшілер клиенттеріне номиналды шоттар ұсынуға логистикалық жағдай туғыза алмайды. Осының салдарынан кеңесші инвесторға номиналды шот арқылы ұсынылатын мүмкіндіктермен бірдей пайда бере алатын аралық компанияға жүгінеді. Канадада аралық қызметтерді ұсынатын екі ірі қаржы институты – B2B Bank және Canadian Western Trust. Аралық шоттардың басты артықшылықтары мен кемшіліктері номиналды шоттарға ұқсас.

РРСП-ны қайтару

RRSP-ні жұбайы сияқты, ересек тәуелді туысқа, балаға немесе немереге беруге болады. Бұл мүмкіндік 2003 жылы пайда болды және осы шараны жүзеге асыру үшін Табыс салығы туралы заңда (ITA) түрлі талаптар қарастырылған. Жаңа тіркелген актив провинциялық әлеуметтік жәрдемақыны тоқтатуға әкелуі мүмкін. Көп жағдайда, егер бала мұны істеуге қабілетсіз деп табылса, баланың мүлкі мен өзіне қамқор тағайындау үшін сотқа өтініш беру қажет, соның арқасында мүлікті басқаруға заңды өкіл тағайындалады. Бұл мүмкіндік жалпы мұралық жоспарға және көбінесе мұраның бөлінуіне әсер етеді. Бұл активті алу ересек тәуелді баланың провинциялық көмек бағдарламаларына қатысу құқығына да әсер етуі мүмкін. Хенсон трасты ересек тәуелді балаға RRSP-ден қаражат аударуға және Онтарионың мүгедектерді қолдау бағдарламасы (ODSP) сияқты провинциялық әлеуметтік көмек бағдарламаларына қатысуға мүмкіндік беру үшін пайдалы болуы мүмкін. Өмір бойына пайда алуға сенім білдіру (LBT) – бұл арнайы қажеттіліктері бар, қаржылық жағынан тәуелді балаға, немереге немесе жұбайына өсиетте жеке сенім білдіру үшін пайдалы болатын жаңа мүмкіндік. Бұл қосымша артықшылыққа ие, себебі LBT-ге бөлінген RRSP активтері кредиторлардан қорғалуы мүмкін.

Шетелдік мазмұн

Бастапқыда, РРСП негізінен отандық активтермен, яғни Канадада тіркелген GIC, канадалық корпорациялардың облигациялары мен акциялары, сондай-ақ мұндай активтерді ұстайтын өзара қорлармен шектелген. Канадалық емес активтер жоспар активтерінің 10%-ынан аспауы керек еді, бастапқыда бұл көрсеткіш нарықтық құнмен өлшенді, ал 1971 жылы – есептік құнмен. 1994 жылы шетелдік активтердің лимиті 20%-ға дейін көтерілді. Алайда, сол кезде өзара қорларды басқарушылар осы шектеуді айналып өту жолын тауып, шетелдік контент квотасын пайдаланбастан инвесторларға шетелдік нарықтарға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Олар әдетте қордың барлық активтерін Канаданың қазыналық вексельдерінде немесе осыған ұқсас ақшалай эквивалент активтерде сақтап, эквивалентті нарықтық тәуекелді алу үшін ұқсас номиналды құнмен шетелдік акциялар индексінің фьючерстік келісімдерін немесе форвардтық келісімдерін пайдаланды. Туынды қаржы құралдары бухгалтерлік есепте баланстан тыс активтер ретінде қарастырылатындықтан, бұл синтетикалық шетелдік қорлар 100% канадалық активтер болып саналды. 2001 жылы шетелдік активтердің лимиті тағы да арттырылды, бұл жолы 30%-ға дейін, бірақ синтетикалық шетелдік қорлардың кең таралғандығы лимиттерді тек формалдыққа айналдырды. 2005 жылы заңға өзгерістер енгізіліп, шетелдік контент лимиті толығымен алынып тасталды.