Кіріспе

Сэр Базил Мотт, 1-ші баронет, FRS (16 қыркүйек 1859 – 7 қыркүйек 1938) – XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы ең көрнекті ағылшын азаматтық инженерлерінің бірі. Ол Бірінші дүниелік соғыс шамасындағы 40 жылдық кезеңде Ұлыбританиядағы туннельдер мен көпірлер саласындағы ең инновациялық жұмыстардың жауапкері болды.

Ерте мансап

Базил Мотт 1859 жылдың 16 қыркүйегінде Лестер қаласында дүниеге келген. Ол Швейцариядағы Халықаралық мектепте және 1879 жылы Мурчисон медалін жеңіп алған Корольдік тау-кен мектебінде білім алған. Алғашқы жұмысын Чеширдегі Нестон кен компаниясында тау-кен инженері ретінде бастады, бірақ 1886 жылы Дж. Г. Грейтхед оны Сити және Оңтүстік Лондон темір жолының (C&SLR) штатына шақырды, онда Грейтхед инженер болып жұмыс істеді. C&SLR-дегі жұмысы оған жер асты құрылыс жұмыстарына деген қызығушылықты арттырды, бұл оның кәсіби өмірінің қалған 40 жылына әсер етті. Ол C&SLR-де жақсы жұмыс істеді және алдымен C&SLR-ді Стоквеллден Клэфэмге дейін кеңейтуге резидент инженер (RE) болып тағайындалды, содан кейін бүкіл желіге RE болды. 1890 жылы темір жол ашылғаннан кейін, ол оператор компаниясының инженері ретінде қалды: бұл оған туннельдерді түнгі уақытта иелену кезінде қайта құру жұмыстарын жүргізуге арналған техникаларды әзірлеуге мүмкіндік берді, бұл техникалар бүгінге дейін LU-де қолданылады. 1896 жылдың қазанында Грейтхед қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Бенджамин Бейкер Лондонның орталық темір жолын жобалау үшін Моттпен серіктестік құрды. Олардың ынтымақтастығы C&SLR-ді кеңейту және қайта жаңартумен (Банктегі Сент-Мэри Вулнот шіркеуінің негізін нығайтуды қоса алғанда) және Блэкфриарс көпірін кеңейтумен жалғасты. Бейкер 1907 жылы қайтыс болғанға дейін олар бір кеңседе жұмыс істеді.

Мотт, Хей және Андерсон

1902 жылы Мотт Бейкердің тағы бір шәкірті Дэвид Хеймен өмір бойына созылған серіктестік құрды. Кейіннен Mott and Hay (қазіргі Mott MacDonald) серіктестігі Лондонның орталық темір жолын кеңейту, Лондон метросындағы эскалаторларды салу және Тайн мен Саутворк көпірлерін салу жұмыстарын жүзеге асырды. Сондай-ақ, Йорк қаласындағы Клиффорд мұнарасын тұрақтандыру үшін қажетті негіздік құрылымды жобалады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Базиль Мотт Франция мен Үндістанға сапар шегіп, инженерлік мәселелерді шешу жөнінде үкіметке кеңес берді. Осы қызметтері үшін 1918 жылы ол Бат орденінің серігі (CB) атағымен марапатталды. 1922-1934 жылдар аралығында салған Мерси туннелі – оның ең танымал жұмысы. Ол бастапқыда кең ауқымда жобаланған және бүгінгі күнге дейін Ұлыбританиядағы ең ұзын және ең кең автомобиль туннелі болып табылады. Базиль Мотт құрылыс инженері ретінде Дж.А. Бродимен (Ливерпуль қаласының инженері) бірлесіп жұмыс істеді. Оның серіктестігі (сол кезде Мотт, Хей және Андерсон деп аталды) Мерси туннелін толығымен жобалап, құрылысын қадағалады. 1924 жылы ол Азаматтық инженерлер институтының президенті болып сайланды. 1926 жылы Саутгемптон қалалық кеңесі оны төменгі Ичен өзені арқылы тұрақты көпір салу мүмкіндіктерін зерттеу үшін шақырды. Базиль Мотттың Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі басқа жұмыстарының ішінде Солтүстік желісінің Морденге дейін созылуы, бастапқы C&SLR туннельдерін 10'6" өлшемінен 11'8" өлшеміне дейін кеңейту (түнде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін, бірақ күндіз пойыздардың өтуіне арналған туннельдік қалқанды пайдалану), Юбилей көпірі және Тиз Ньюпорт көпіріне жасалған жұмыстар бар. 1930 жылы 71 жасында ол Ұлыбритания үкіметінің өткізген мәжілісіне ұсынылған Ла-Манш туннелінің инженерлік аспектілері туралы куәлік берді (аталған туннель салынбады, бірақ Мотт, Хей және Андерсон жарты ғасырдан кейін Ла-Манш туннелі үшін табысты жобаның көп бөлігін жобалады). Сол жылы ол барондық атаққа ие болды. 1932 жылдың мамыр айында ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды – азаматтық инженер үшін сирек кездесетін құрмет. Ол 1938 жылдың 7 қыркүйегінде Лондонда қайтыс болды. Барондық атаққа қазіргі уақытта оның шөбересі Дэвид Хью Мотт (1952 жылы туған) ие.