Кіріспе

Ағылшын ақсұлуы Едит Хелен Вэйн Темпест Стюарт, Лондондерри маркизасы, DBE (туған аты Чаплин; 3 желтоқсан 1878 – 23 сәуір 1959) – Ұлыбританияда Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар аралығында танымал және ықпалды қоғамдық өмірге қатысушы, алғашқы лейборист премьер-министрі Рамсей Макдональдтың досы. Ол сонымен қатар шебер бағбан, жазушы және басқалардың еңбектерін редакциялаған.

Ерте өмір

Эдит Хелен Чаплин Линкольнширдегі Бланкни қаласында дүниеге келді. Ол жер иеленуші және консервативті саясаткер Генри Чаплиннің, кейіннен 1-ші виконт Чаплин (1840–1923) болған, және леди Флоренс Сазерленд Левесон Гоуэрдің (1855–1881) қызы еді. 1881 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Эдит көбінесе анасының әкесі, үшінші Сазерленд герцогының Сазерлендтегі Данробин сарайында тәрбиеленді.

Қоғамдық жұмыстар

1903 жылы ол «Ladies Automobile Club» клубының негізін қалаушы мүшелерінің бірі және алғашқы комитетінің мүшесі болды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ол Әйелдердің Ерікті Резервінің (WVR) бас полковнигі болып тағайындалды. Бұл ерікті күш жұмыстан кетіп, майданға аттанған ерлердің орнына әйелдерден құрылды. WVR 1914 жылдың желтоқсанында Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс жағалаудағы қалаларға жасалған неміс бомбалауларына жауап ретінде құрылды. Лейди Лондондерри өз үйінде құрылған офицерлер ауруханасын ұйымдастыруға да көмектесті және 1917 жылы орден құрылған кезде әскери дивизияда Британ империясы орденінің Дама командирі болып тағайындалған алғашқы әйел болды. Лейди Лондондерридің премьер-министр Рамзи Макдональдпен болған достығы, платондық болғанымен, сол кезде көп әңгімеге арқау болды және қазір ағылшын әлеуметтік тарихының танымал достығына айналды. 1935 жылы ол Әйелдердің Газ Кеңесін құруға көмектесті, оның алғашқы президенті ретінде ұйымдастырушы хатшы Кэтрин Халпин көмектесті.

Бау-бақшалар

1915 жылы қайын атасы қайтыс болғаннан кейін, күйеуі титулды мұраға алды, осылайша Эдит Лондондерри маркизасы атанды. Бұл оны бірнеше ірі үйлердің иесіне айналдырды, олар көңіл көтеру үшін арналған еді, атап айтқанда, Мейфэрдегі Лондондерри үйі – отбасының Лондон қаласындағы резиденциясы, және Даун графтығындағы отбасылық орын – Тау Стюарт. Олар сонымен қатар Дарем графтығындағы Сеам Холл және Уинвард Парк сияқты басқа да жылжымайтын мүліктерге ие болды, сондай-ақ Уэльстегі Плас Макинллеге де. 1920 жылдары леди Лондондерри Даун графтығының Ньютаунардс қаласының жанындағы Лондондерри отбасының Тау Стюарт естігінде бақтарды жасады. Дербиширде туған бас бағбан Томас Боласпен бірлесіп, ол Шамрок бағын, Суға батқан бақты салды, көлдің ауданын ұлғайтты, кішкентай павильонмен испан бағын, итальян бағын, Додо террасасын, жануарлар бағын, фонтан алаңын жасады және Лили Вуд пен естіктің қалған бөлігінде серуендеу жолдарын салды. Бұл айқын өзгеріс бақтарды ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу үшін ұсынуға әкелді. Ол ботаник және өсімдіктерді жинаушы Франк Кингдон Уордқа демеушілік жасады. Өзінің бағын жасағаннан және күйеуі қайтыс болғаннан кейін, ол 1957 жылы бақтарды Ұлттық трастқа тапсырды. Heritage Island оларды Ұлыбритания мен Ирландиядағы ең үздік бақтардың бірі деп есептейді.

Жеке өмір

1899 жылғы 28 қарашада ол Чарльз Вэйн Темпест Стюарт, Кастлерег виконтымен тұрмысқа шықты. Екеуі де 21 жаста болды. Ол көрнекті жер иелері мен саяси қайраткерлер отбасына үйленді. Оның күйеуі Бірінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметкер болды және ол 1930 жылдары Әуе күштері министрі қызметін атқарғанымен, Корольдік әуе күштерін кесулерден сақтап қалғанымен, сондай-ақ 1930 жылдары нацистік Германияны мақтағанымен есімдері сақталды. Ол 1935 жылы үкіметтен қуылды және қайта оралған жоқ. Олар бірге бес баланың ата-анасы болды:

Леди Морин Хелен Вэйн Темпест Стюарт (1900–1942), Оливер Стэнлиге үйленген. Эдвард Чарльз Стюарт Роберт Вэйн Темпест Стюарт (1902–1955), «Робин» деген атпен танымал болған және Лондондерридің 8-ші маркизі болған. 1931 жылы Ромен Комбпен үйленді. Леди Маргарет Фрэнсис Энн Вэйн Темпест Стюарт (1910–1966), біріншісі Алан Мунцке, екіншісі Хью Фалькусқа үйленді. Леди Хелен Маглона Вэйн Темпест Стюарт (1911–1986), бірінші рет Эдвард Джесселге, 2-ші барон Джесселге; екінші рет Деннис Уиттингтон Уолшке; және үшінші рет Найджел Сандиус Хиллге тұрмысқа шықты. Леди Майри Элизабет Вэйн Темпест Стюарт (1921–2009), виконт Бэриге үйленген. 7-ші маркиздің қайтысынан кейін, 1949 жылы, Леди Лондондерри Лондондерридің жесір маркизасы атанды. Леди Лондондерри 1959 жылғы 23 сәуірде 80 жасында рактан қайтыс болды.

Ұрпақтар мен мұра

Леди Лондондерридің немерелерінің бірі – Аннабель Голдсмит, ол да Лондонның белгілі әлеуметтік өміріндегі тұлға. Леди Лондондерри Мэри патшайымынан, сэр Филип Сассоннан және тағы басқалардан алған көптеген сыйлықтары 2012 жылы Sotheby’s аукционында сатылды.