Иоганн фон Штаупиц: Лютерандық реформаның алғабастысы және рухани кеңесшісі
Johann von Staupitz
Йоханн фон Штаупиц (1460-1524) – неміс католик дівесі, теолог, Мартин Лютердің рухани тәлімгері. Реформацияға қарамастан, лютерандық шіркеуде қадірленеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Католик теологы (1460–1524)
Catholic theologian (1460–1524)
Иоганн фон Стаупиц (1460 – 28 желтоқсан 1524) – неміс католик діни қызметкері және теологы, университет уағыздаушысы, Германиядағы августин монахтарының генерал-викарі, Мартин Лютердің рухани өміріндегі шешуші кезеңді бақылаған. Мартин Лютер өзі айтқан: «Егер доктор Стаупиц болмағанда, мен тозаққа түсер едім». Ол католик дінінде қалғанмен, бенедикт монахы болып қайтыс болды және Реформацияны жоққа шығарды, бірақ 8 қарашада лютеран шіркеуінің қасиеттілер тізімінде діни қызметкер ретінде еске алынады.
Johann von Staupitz ( 1460 – 28 December 1524) was a German Catholic priest and theologian, university preacher, and Vicar General of the Augustinian friars in Germany, who supervised Martin Luther during a critical period in his spiritual life. Martin Luther himself remarked, "If it had not been for Dr. Staupitz, I should have sunk in hell." Although he remained Catholic, died as a Benedictine monk and had repudiated the Reformation, he is commemorated on 8 November as a priest in the Calendar of Saints of the Lutheran Church–Missouri Synod.
Өмірбаян
Иоганн фон Стаупиц 1460 жылы Моттервицте дүниеге келген. Чех тегі бар ежелгі саксондық отбасыдан (ze Stupic) шыққан ол 1485 жылы білім алуға түсіп, Мюнхендегі августин монахтары орденіне қабылданды, содан кейін Тюбингенге жіберілді, онда ол ақырында преор дәрежесіне көтерілді. 1500 жылы Стаупиц теология докторы атағын алды, ал 1503 жылы ол Германия Августиндерінің генерал-викарі қызметіне сайланды. 1502 жылы Виттенберг университеті құрылғанда ол теология факультетінің деканы болды. 1512 жылы, елуге жуық шағында, Стаупиц профессорлық қызметінен бас тартып, Германияның оңтүстігіне көшіп кетті, ал 1520 жылы генерал-викарь лауазымынан ресми түрде қанағаттанды. 1522 жылы ол Бенедиктиндердің орденіне қосылу туралы ұсынысын қабылдады, Зальцбургтегі Санкт-Петер аббаттығының абасы болды. Августин шіркеуінің басшысы ретінде Стаупиц 1506 жылғы сәуір айында Эрфуртта Мартин Лютермен алғаш рет кездесті. Рухани жетіспеушілік сезімімен мазаланған, жас монах Лютер өзі жасаған барлық күнәларын Стаупицке мойындауға мәжбүр болды. Бір рет Лютер алты сағат бойы Стаупицке мойындады, ол жас адамның күмәніне инабат етіп, оған Құдайдың кеңшілігі және Христианның қаны арқылы құтылу туралы кеңес берді. Сондай-ақ, ол Лютерге көбірек академиялық мансапқа ұмтылуын қалады, бұл оның теологиялық ойларға берілуінен ауыртпалықты тудырады деп үміттенеді. 1518 жылы Лютер еретик деп жарияланғаннан кейін, Стаупиц Августин орденінің промагистрі болып тағайындалды, Лютермен пікір таласып, индульгенция мәселесін егжей-тегжейлі талқылады. Кейде Стаупиц Лютердің алдын бағдарлаушысы деп есептеледі, бірақ оның сөздері оның Лютердің қарсылықтарын түсінуге деген ынтасымен және алаңдаушылық күдігімен ұстасқандығын көрсетеді. Стаупиц Лютердің шағымдарын догмалық дау ретінде емес, дін қызметкерлерінің теріс әрекеттеріне қарсы сұрақтар ретінде қарастырды. Ақырында Стаупиц Мартин Лютерді Августин орденінен босатып, орденнің абыройын сақтап, Лютерге еркін әрекет етуге мүмкіндік берді. Оның Лютердің көзқарастарымен байланысы нығайды, 1520 жылы папа Лев X Стаупицтен ереске бас тартуын талап етті. Ол Лютердің ережесін ешқашан қолдамағандықтан, оны қайтарудан бас тартты, бірақ Рим папасын өзінің судьясы ретінде мойындады. Стаупиц лютеран емес, бірақ сенім мәселесінде, әсіресе ерік бостандығы, игі амалдардың құндылығы және Паулюс Стаупицтің жазбаларынан дәлелдеген ақталу тұрғысынан толығымен католик болды. Алайда Лютер оның бұл бас тартуын сатқындық деп санады. 1524 жылы Лютерге жазған соңғы хатында Стаупиц Реформацияның бағытына және христиан шіркеуінің бірлігін қасақана бұзуына ашуланғанын айқын көрсетті. Стаупиц сонымен қатар тағдыр, сенім және махаббат туралы теологиялық еңбектер жазды. 1559 жылы папа Пауль IV осы мәтіндерді Тыйым салынған кітаптар тізіміне қосты, оларды Стаупиц пен Лютердің ерте жылдарындағы достық қарым-қатынасымен ықпалдасқан деп санайды. Стаупиц 1524 жылы Зальцбургтегі Санкт-Петер архиепархиясында қайтыс болды, онда ол 1522 жылы монах болып, тез арада аббат лауазымына көтерілді. Қазір ол лютерандық литургиялық күнтізбеде құрметпен еске алынады.
Johann von Staupitz was born in Motterwitz around 1460. Descended from an old Saxon family of Czech origin (ze Stupic), he matriculated in the year 1485 and was accepted into the Augustinian order of friars in Munich before being posted to Tübingen, where he was eventually promoted to the rank of prior. In 1500, Staupitz was made a Doctor of Theology and in 1503 he was elected to the post of Vicar General of the German Congregation of Augustinians. He was also made dean of the theology faculty at the new University of Wittenberg when it was founded in 1502. In 1512, while in his fifties, Staupitz resigned his professorship and relocated to the southern part of Germany, resigning his vicar generalship officially in 1520. In 1522 he accepted an offer from the Benedictines inviting him to join their order, becoming Abbot of St Peter's in Salzburg. As Augustinian Superior, Staupitz first met Martin Luther at Erfurt in April 1506. A young friar plagued by persistent thoughts of spiritual inadequacy, Luther felt compelled to confess to Staupitz everything sinful he had ever done. At least once, Luther spent six hours confessing to Staupitz, who responded to the young man's doubts by counselling him on the Means of Grace and on salvation through the blood of Christ. He also commanded Luther to pursue a more academic career, hoping it would provide a distraction from his recurrent theological brooding. In 1518, after Luther was declared a heretic, Staupitz was appointed promagister of the Augustinian order to plead in protest with Luther, discussing the issue of indulgences in great detail. Staupitz is sometimes categorized as a forerunner of Luther, although his actual words indicate a man driven by anxious suspicions and an encouraging desire to understand Luther's objections. Staupitz perceived Luther's complaints as questions against clerical abuses, rather than as fundamental disputes of dogma. Ultimately, Staupitz released Martin Luther from the Augustinian order, preserving the good name of the order while simultaneously giving Luther freedom to act. His connection with Luther's views was now sealed, and in 1520 Pope Leo X demanded an abjuration and revocation of heresy from Staupitz. He refused to revoke, on the grounds that he had never asserted Luther's heresies himself, but he did abjure and recognize the Pontiff as his judge. Staupitz was no Lutheran, but was thoroughly Catholic in matters of faith, especially as regards the freedom of the will, the meritoriousness of good works, and justification, which has been established by Paulus from the writings of Staupitz. However, Luther perceived his abjuration as a betrayal. In his last letter to Luther in 1524, Staupitz made it clear he was bitter about the direction of the Reformation and its seemingly willful destruction of the unity of the Christian Church. Staupitz also wrote theological works on the topics of predestination, faith, and love. In 1559, Pope Paul IV added these texts to the Index of Prohibited Books, seeing them as perhaps compromised by the friendly relations between Staupitz and Luther during Luther's earlier years. Staupitz died in 1524 at St Peter's Archabbey, Salzburg, where he had become a monk in 1522, rising quickly to the post of abbot. He is now celebrated in the Lutheran liturgical calendar.