Павел Шиллинг: Ресейлік әскери шенеунік және телеграфтың пионері

Кіріспе

Ресейлік әскери офицер және дипломат

Барон Павел Львович Шиллинг (1786–1837), сонымен қатар Пауль Шиллинг деп те аталады, Балтық немісі тегінен таралған ресейлік әскери офицер және дипломат. Оның мансабының көп бөлігі Мюнхендегі Ресей елшілігінде тіл маманы ретінде Ресей Сыртқы істер министрлігінде өтті. Әскери офицер ретінде ол Наполеонға қарсы Алтыншы коалиция соғысына қатысты. Кейінірек ол министрліктің Азия бөліміне ауыстырылып, ежелгі қолжазбаларды жинау үшін Моңғолияға сапар жасады. Шиллинг электрлік телеграф саласындағы пионерлік жұмысымен ең танымал, ол осы жұмысты өз бастамасымен жүзеге асырды. Мюнхенде ол электрохимиялық телеграфты жасап жатқан Самуэль Томас фон Зөммеррингпен бірге жұмыс істеді. Шиллинг алғашқы электромагниттік телеграфты құрастырды, ол практикалық тұрғыдан пайдалы болды. Шиллингтің дизайны – ток өткізгіш катушканың үстінде жіппен ілінген магниттелген инелерді пайдаланатын инелі телеграф. Оның дизайны Зөммеррингтің жүйесімен салыстырғанда, бинарлық кодтауды қолдану арқылы сымдардың санын да едәуір азайтты. Николай I патша Шиллингтің телеграфы Кронштадтқа байланыс желісін орнатуды жоспарлаған, бірақ Шиллинг қайтыс болғаннан кейін жоба тоқтатылды. Шиллингтің басқа да технологиялық қызығушылықтары литография және жарылғыш заттарды қашықтан жарғызуды қамтыды. Соңғысы үшін ол су асты кабелін ойлап тапты, оны кейін телеграф саласында да қолданды. Шиллингтің өлімінен кейін Ресейде телеграф және басқа да электрлік қолданыстар бойынша жұмысты оның көмекшісі және Санкт-Петербургтегі электр инженерлік шеберханасының басшысы Мориц фон Якоби жалғастырды.

Ерте өмір

Барон Павел Лвович Шиллинг фон Каннштадт 1786 жылғы 16 сәуірде Ревальде (қазіргі Таллин), Эстонияда дүниеге келді. Ол шваб және балтық тайпаларынан шыққан этникалық неміс болды. Павел, олардың бірінші баласы дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай Людвиг фон Шиллинг 23-ші Низовский жаяу әскер полкінің командирі болып тағайындалды, ал отбасы полк орналасқан Қазан қаласына көшіп барды. Оның әкесі сияқты әскери мансапқа ұмтылуы күтілді, сондықтан тоғыз жасында Низовский полкіне ресми түрде тіркелді, екі жылдан кейін, әкесі қайтыс болғаннан соң, ол Бірінші кадет корпусына жіберілді. Сол кезде патша Павелдің ойсыз басқаруы әскери білімді тек көрнекі жаттығуларға дейін төмендетіп қойған еді; Шиллингтің нақты дайындығы 1802 жылы бітіргеннен кейін ғана басталды, ол Мюнхендегі орыс елшілігіне жіберілді, онда оның әкесі Карл фон Бюлер министр болып қызмет етті. Ол Соммеррингтің құрылғысын көру үшін көптеген орыс шенеуніктерін шақырды.

Наполеон соғыстары

Франция мен Ресей арасында соғыс қаупі туғанда, Шиллинг электр білімін әскери мақсаттарға қолдануға ойын бұрды. 1812 жылдың шілдесінде ол Германиядағы барлық орыс дипломаттарымен бірге француз басқыны күтіліп тұрғандықтан Санкт-Петербургке қайтарылды. Ол өзімен бірге Зөммерингтің телеграфының толық жиынтығын алып келді және оны әскери инженерлерге, сондай-ақ Александр патшаға көрсетті. Ол қашықтан миналарды жарыту жұмысын жалғастырды. Дегенмен, оның ешбір өнертабысы далалық қолдануға дайын болған жоқ, сондықтан Шиллинг әскери лауазымға ауысуды сұрады. Оны әскери құрылымға енгізу оңай болмады. Шиллингтің жауынгерлік тәжірибесі болмады. Зейнеткер офицер ретінде ол лейтенант (подпоручик) ғана болды, ал мемлекеттік қызметкер ретінде армия майорының дәрежесіне жеткен еді. 1813 жылдың 6 қыркүйегінде [ескі стиль бойынша 25 тамыз 1813] ол Александр Сеславиннің 3-ші Сумской драгун полкіне штаб-ротмистр (пехота штабының капитанына тең) шенімен тағайындалды. Шиллинг Дрезден шайқасынан кейін полкке келді. Алғашқыда ол саксондық билікпен байланыс жұмыстарын жүргізді және 1813 жылдың желтоқсанына дейін, орыс әскерлері француз территориясына енгенге дейін нағыз шайқасқа қатыспады. Соғыстан кейінгі Ресейдің сыртқы саясаты шығысқа қарай кеңеюге бағытталғандықтан, Шиллинг Азия департаментіне жіберілді. Оның жаңа неміс литографиялық басып шығару технологиясын таныстыруы министрлікте қызығушылық тудырды, және ол тез арада Солнхофен карьерлерінен литографиялық тас алу үшін Баварияға қайта жіберілді. Ол Шиллингке тапсырманы орындауға көмектесті, желтоқсанда Шиллинг Баварияға барып, дайын тастарды қабылдады. Бұл 1816 жылдың көктемінде құрылды. Қызығы, онда басылған алғашқы құжат Василий Пушкиннің эротикалық өлеңі болды, Шиллинг жатқа айта алатын жалғыз орыс өлеңі. Баспахананы құрғаны үшін ол Әулие Анна орденімен марапатталды. Сыртқы қызметте есептерді, карталарды және нұсқауларды таратудан басқа, Шиллингтің баспаханасы сонымен қатар ұсталған хаттар мен жасырын бақылау туралы күнделікті шолуларды да шығарды. Бұл құжаттар сыртқы істер министрі Карл Нессельродеге, ал кейін министрдің қалауы бойынша патшаға жеткізілді. Оның қытай тіліндегі басылымдары сол кездегі үлгілі сапаға ие болды, Пекин сарайындағы түпнұсқалармен теңестірілді. Сыртқы қызметтегі негізгі міндеттері – Ресей елшіліктері мен шетелдегі агенттер үшін шифрларды әзірлеу, тарату және сақтау болды. Достары мен әріптестері оның сыртқы қызметте орта деңгейдегі қызметкер екенін білді, бірақ одан артығын ештеңе білмеді. Шиллингтің төменгі лауазымдағы қызметкерлері де аз болмаған сыйақы алды. Шифрлау бөліміндегі жұмыс Тибет жазбаларын зерттеуден бастап, Шиллингтің ең танымал еңбегіне айналған электр телеграфына дейін, басқа да зерттеулерге уақыт табуға мүмкіндік берді. Шиллинг Петр мен Павел бекінісінде электр техникасы шеберханасын құрды және Дорпат университетінен Мориц фон Якобиді көмекші ретінде жұмысқа алды. 1828 жылы Шиллинг мемлекеттік кеңесші болып тағайындалды және Ресей Ғылым академиясының Шығыстану институтының корреспондент мүшесі атанды. 1830 жылдың мамырында ол екі жылдық барлау миссиясына жіберілді. 1832 жылдың наурыз айында Санкт-Петербургке оралды. Бұл құжаттардың кейбіреулері Шиллинг өзімен бірге алып келген кішкентай телеграф аппаратын көрсету арқылы алынды. Санкт-Петербургке оралғаннан кейін Шиллинг телеграфты жетілдіру жұмысына қайта кірісті. Оны пайдалануға беру жоспарланған, бірақ Шиллинг бұл жоспарлар орындалмастан қайтыс болды. 1835 жылы оның денсаулығына қатысты белгісіз аурулар мазалады. 1835 жылдың қыркүйегінде Шиллинг Николай I-нің тапсырмасы бойынша Бонндағы конференцияға қатысып, Георг Вильгельм Мункке өзінің телеграф жиынтығын тапсырды. Санкт-Петербургке оралғаннан кейін телеграфпен байланыс бойынша зерттеулер жүргізді. 1836 жылы ол қысқа уақытқа Венадағы Андреас фон Эттингсхаузеннің зертханасында жаңа оқшаулау материалдарын зерттеумен айналысты. 1837 жылдың мамырында Шиллинг Петергофты Кронштадтпен байланыстыратын телеграф желісінің сметасын жасау және алдын ала далалық жұмыстарды бастау туралы нұсқау алды. Осы кезде ол ісіктің салдарынан үнемі ауырып жүрді. Шиллингтің шифрлары алмастыру шифрларының және биграммаларды бастапқы мәлімет ретінде пайдаланатын көп таңдаулы полиалфавиттік шифрлардың ерекшеліктерін біріктірді.

When war threatened between France and Russia, Schilling put his mind to applying his electrical knowledge to military purposes. In July 1812 he, along with all Russian diplomats in Germany, was recalled to Saint Petersburg in anticipation of the impending French invasion of Russia. He brought with him a complete set of Sömmerring's telegraph, and demonstrated it to military engineers and tsar Alexander. He continued work on remote mine detonation. However, none of his inventions were ready for field service, and Schilling requested transfer to a military position in the fighting Army. Placing him into the military structure was not easy. Schilling did not have any combat experience. As a retired Army officer, he was merely a second lieutenant (podporuchik); as a civil servant, he has reached a rank equivalent to Army major. on 6 September 1813 [O. S. 25 August 1813] he was posted to Alexander Seslavin's 3rd Sumskoy dragoons with the rank of Stabs rotmistr (equivalent to infantry staff captain) Schilling arrived at the regiment shortly after the Battle of Dresden. He was initially employed as a liaison with Saxon authorities, and had not seen real combat until December 1813, when Russian troops advanced into French territory. Russian foreign policy of the immediate post war period concentrated on eastward expansion, thus Schilling was placed with the growing Asiatic Department. His presentation of the latest German lithographic printing technology aroused interest in the Ministry, and very soon he was dispatched back to Bavaria, with instructions to secure supplies of lithographic stone from the Solnhofen quarries. who assisted Schilling with his errand; in December Schilling briefly visited Bavaria again, to take delivery of finished stones. which was established in the spring of 1816. Curiously, the first document printed there was an erotic poem by Vasily Pushkin, the only Russian verse that Schilling could recite by heart. Setting up the print shop was rewarded with the Order of Saint Anna. Apart from disseminating reports, maps and instructions within the foreign service, Schilling's shop also produced daily summaries of intercepted letters and other covert surveillance. These were delivered to foreign minister Karl Nesselrode, and then, at the minister's discretion, to the tsar. His Chinese editions had exemplary quality for the time, on a par with the Peking Palace originals. His main responsibilities at the foreign service were development, distribution and safeguarding of ciphers for Russian embassies and overseas agents. Friends and correspondents knew that he was a middle level servant in the foreign service, but nothing more. Schilling's subordinates received lesser, but still substantial rewards. Work at the Cipher Branch left plenty of time for unrelated research, from studying Tibetan scriptures to developing electrical telegraph, which became Schilling's best known work. Schilling set up an electrical engineering workshop in the Peter and Paul Fortress, and recruited Moritz von Jacobi from Dorpat University to act as his assistant there. In 1828 Schilling was made a State Councillor and became a corresponding member of the Institute of Oriental Studies of the Russian Academy of Sciences. In May 1830, he was sent on a two year reconnaissance mission to the Russo Chinese frontier. He returned to St. Petersburg in March 1832, Some of these documents were obtained in exchange for a demonstration of the small telegraph apparatus Schilling had carried with him. Back in St. Petersburg, Schilling returned to developing a telegraph. There were plans to put it into service, but Schilling died before these could be completed. and by 1835 suffered pains of unknown nature. In September 1835 Schilling attended a conference in Bonn, as instructed by Nicholas I, and delivered his telegraph set to Georg Wilhelm Muncke. Upon return to Saint Petersburg, he conducted further experiments in telegraphy. In 1836 he briefly appeared at Andreas von Ettingshausen's laboratory in Vienna, researching new insulation materials. In May 1837 Schilling received instructions to draw a budget for a telegraph line connecting Peterhof with Kronstadt, and to begin preliminary field work. By this time he experienced regular pain caused by a tumour. The Schilling ciphers combined features of substitution ciphers and multiple choice polyalphabetic ciphers using bigrams as source input.

Шығыс экспедициясы

1820 жылдары Шығыс тілдері жөніндегі ғылыми еңбектері Шиллингке британдық, француз және орыс ғылым академияларының мүшелігін және дәрежелерді сыйлады. Ол Пекиндегі орыс православие миссиясының басшысы және көрнекті орыс шығыстанушысы Никита Бичуринмен (Ата Хяцинт) ұзақ жылдар бойы дос болды. Бичурин арсыздықпен төмендетіліп, жер аударылғаннан кейін Шиллинг оның кешірілуін сұрады және 1826 жылы Бичуриннің Валаам монастырындағы түрмеден Санкт-Петербургтегі Сыртқы істер министрлігіндегі кеңсе жұмысына ауысуын қамтамасыз етті. Шиллинг 1829 жылы Ресейге жасаған экспедициясының бастапқы кезеңдерінде Александр фон Гумбольдтқа көмектесті. Дайындық жұмыстары 1829 жылдың қыркүйек айында Адрианополь шартына қол қойылғаннан кейін бірден басталды. Экспедицияның негізгі құрамына Шиллингтің өзі, Бичурин және Дмитрий Татищевтің заңды емес ұлы Владимир Соломирский кірді. Үшеуімен де жақсы таныс болған Александр Пушкин де экспедицияға қосылуға ниеттенді, бірақ Николай I оған Ресейде қалуды бұйырды. Шиллингтің басты, құпия миссиясы – жергілікті тайпалар арасында буддизмнің таралуын бағалау, оны шектеу үшін әрекет ету жолын анықтау және буддистік діни тәжірибенің барлық аспектілерін реттейтін міндетті ережелерді жасау болды. Императорлық үкімет тәуелсіз идеологияларды көтермей, буддалық басшыларды мемлекетке бағындыруды көздеді. Көшпелілердің жаппай эмиграциясы және Қытаймен қақтығыс болуы мүмкін деген қорқыныштан ашық репрессиялардан бас тартылды. Үкімет сондай-ақ Кяхта бақылау-өткізу пунктіндегі шекаралық сауданың төмендеуі және контрабанданың өсуіне алаңдады; Шиллингке контрабандашылар пайдаланатын бағыттар мен нарықтарды анықтау және заңсыз сауданың көлемін бағалау міндеті жүктелді. Ресми түрде миссия "Ресей-Қытай шекарасындағы халық пен халықаралық сауданы зерттеумен" шектелді; осы міндеттерден басқа зерттеулерді Шиллинг жеке төлеуге міндетті болды. Ақша жинау үшін Шиллинг өзінің ғылыми кітапханасын Білім министрлігіне сатты. 1830 жылдың мамырында Шиллинг Санкт-Петербургтен Кяхтаға сапар шекті, бұл шекаралық сауда қаласы келесі 18 ай бойы оның базасы болды. Оның Кяхтадан түрлі буддалық қасиетті орындарға және шекаралық бекеттерге жасаған саяхаттарының жалпы ұзындығы 7208 верст (7690 километр) құрады. Шиллинг өзінің бұл сапарлардың мақсатының негізінен этнографиялық зерттеулер екенін жазды. Бичуриннің сөзіне сүйенсек, Шиллинг уақытының көп бөлігін тибет және моңғол ламаларымен бірге өткізіп, ежелгі буддалық жазбаларды зерттеді; ол этнографияға қарағанда, Қиыр Шығыс халықтарының тіл білімі мен тарихымен көбірек айналысты. Оның басты мақсаты – ламалардың қатаң күзетімен сақталған және еуропалықтарға тек үзінділермен ғана белгілі болған тибет діни мәтіні – Кангюрді табу болды. Бастапқыда Шиллинг Кангюрдің толық нұсқасын Қытайдан алуға тырысты. Ол кедей көшпелі буряттар мен моңғолдардың қасиетті әдебиеттердің толық кітапханасын құрап, иелене алатынын және сақтай алатынын елестете алмады. Алайда ол көп ұзамай Ресей империясының буряттарына Кангюрдің үш түрлі басылымының үш данасы тиесілі екенін білді; олардың бірі Кяхтадан шығысқа қарай жиырма шақырымдай жердегі Чикойда сақталған. Шиллинг тибет мәтіндерін оқи алатын жалғыз орыс болғандықтан ламалардың құрметіне ие болды және оларды оқып, көшіруге рұқсат алды. Леонид Чугуевскийдің пікірінше, ламалар Шиллингтің миссиясы мен дінге мемлекеттік бақылауға қатысты либералды көзқарасын білген болуы мүмкін және өздері достық, бірақ қауіпті қонақты қанағаттандыруға тырысты. Чикой Кангюрін тек көшіруге ғана рұқсат берілді, бірақ Шиллинг Цонгол тайпасының басшысынан басқа бір нұсқаның бөліктерін сатып алуға қол жеткізді. Кейін Буриаттардың Хамбо-ламасы Шиллингке медицина және астрология бойынша еңбектер жинағын жіберді. Шиллинг буряттар арасында танымал болды: кейбір ламалар оны еуропалықтарды қайтадан дінге айналдыратын пайғамбар деп жариялады, ал басқалары оны қайта туылған Хубилган деп сенді. Оның Кяхтадағы үйіне көптеген адам келіп, көптеген қолжазбалар әкелді. Бұл процеске куә болған Йозеф Ковалевский «баронның» әуесқой болғанына қарамастан, «буриаттарға үлкен әсер еткенін» жазды. Тибет және тіпті санскрит тілдеріндегі мамандар, суретшілер, оюшылар пайда болды; монахтар өз сенімдерінің негіздерін тереңірек зерттеп, кітаптарды оқи бастады; бұрын жоқ деп мәлімделген көптеген кітаптар табылды. Ақырында 1831 жылдың наурыз айында Шиллинг Онон өзенінің бойындағы...

In the 1820s Schilling's scholarly papers on oriental languages brought him degrees and membership in British, French and Russian learned societies. He was a long time friend to the chief of the Russian Orthodox mission in Peking, and leading Russian orientalist Nikita Bichurin (father Hyacinth). After Bichurin was disgracefully demoted and exiled, Schilling advocated for his pardon, and in 1826 he secured the transfer of Bichurin from imprisonment at Valaam Monastery to a desk job at the Foreign Ministry in Saint Petersburg. Schilling assisted Alexander von Humboldt during the initial stages of the 1829 expedition to Russia. Preparations began immediately after signing of the Treaty of Adrianople in September 1829. Core staff of the expedition included Schilling himself, Bichurin and Vladimir Solomirsky, bastard son of Dmitry Tatishchev. Alexander Pushkin, well acquainted to all three, wanted to join, but Nicholas I ordered him to stay in Russia. Schilling's main, covert mission was to evaluate the spread of Buddhism among local tribes, to outline the course of action to contain it, and to compile a binding statute that would regulate all aspects of Buddhist religious practice. The imperial government did not tolerate any independent ideologies and settled on subjugating the Buddhist leaders to the state. Outright repressions were ruled out, for fears of mass emigration of nomads, and of potential conflict with China. The government was also concerned with the decline of border trade at the Kyakhta checkpoint and the increase in smuggling; Schilling was tasked with identifying the routes and the markets used by smugglers and to evaluate the volume of illegal trade. Officially, the mission was limited to "studies of population and international trade on the Russo Chinese frontier"; any research apart from these tasks had to be paid by Schilling personally. To raise money, Schilling sold his scientific library to the Ministry of Education. In May 1830 Schilling began the journey from Saint Petersburg to Kyakhta, a frontier market town that became his base for the next 18 months. His travels out of Kyakhta to various Buddhist shrines and border stations amounted, in total, to 7208 versts (7690 kilometres). Schilling himself wrote that the purpose of these travels was primarily ethnographic research. According to Bichurin, Schilling spent most of his time with Tibetan and Mongolian lamas, studying ancient Buddhist scriptures; he was concerned more with linguistics and history of Far Eastern peoples, rather than ethnography. His main quest was the search for the Kangyur a Tibetan religious text closely guarded by the lamas and known to Europeans only in fragments. At the beginning, Schilling tried to obtain the complete Kangyur from China. He could not imagine that poor nomadic Buryats and Mongols could create, own and safeguard whole libraries of sacred literature. However, he soon found out that the Buryats of the Russian Empire owned three copies of three different editions of the Kangyur; one of the three was preserved in Chikoy, less than twenty miles east from Kyakhta. Schilling earned the respect of the lamas for being the only Russian who could read Tibetan texts, and easily obtained permission to read and copy them. According to Leonid Chuguevsky, it is likely that the lamas were aware of Schilling's mission and his liberal view towards state control over religion, and in their own way tried to appease the friendly but dangerous visitor. The Chikoy Kangyur could only be copied, but Schilling managed to acquire parts of a different copy from the chief of the Tsongol tribe. Later the Khambo Lama of the Buryats sent Schilling a collection of medical and astrological treatises. Schilling became a celebrity among the Buryats: some lamas preached that he was the prophet that would convert the Europeans, others believed that he was the reincarnated Khubilgan. His house in Kyakhta became the object of mass pilgrimage that brought more and more manuscripts. Józef Kowalewski, who witnessed the process, wrote that "the Baron", although an amateur, "influenced the Buriats immensely There appeared experts in
the Tibetan and even in Sanskrit languages, painters, engravers; the monks began to inquire more deeply into the foundations of their faith and to read books; there were discovered many books which had been before claimed as being non extant". Finally, in March 1831 Schilling obtained the Kangyur and the 224 volume Tengyur at a remote datsan on the Onon River. Local lamas struggled to print 100 million copies of Om mani padme hum that they once vowed to contribute to a new shrine, and Schilling came to the rescue promising to print the whole lot, in tiny lithographed Tibetan script, in Saint Petersburg. He fulfilled the promise, and was rewarded with the precious books. Once the collection was complete, Schilling began cataloguing and indexing; his Index of the Narthang Kangyur, printed posthumously and anonymously in 1845, contains 3800 pages in four volumes. and one month later He recommended keeping the status quo on both issues, while keeping an eye on similar problems of the British administrators in Canton. The government decided not to press the issue of religion; a statute regulating the Buddhists was enacted only in 1853. Having fulfilled the mission, Schilling concentrated on telegraphy and cryptography.]] Schilling first became involved in telegraphy while he was in Munich. He assisted Sömmerring with his experiments with an electrochemical telegraph. This form of telegraph uses electricity to cause a chemical reaction at the far end, such as bubbles forming in a glass tube of acid. After returning to St. Petersburg he conducted his own experiments with this type of telegraph. He demonstrated this to Tsar Alexander I in 1812, but Alexander declined to take it up. He agreed with the use of electrical telegraphy for selected military and civil offices, but prohibited public discussion of telegraph technology, including even reports on foreign inventions.

1828 жылғы үлгі

Алғашқы Шиллинг телеграфы 1828 жылы аяқталды. Демонстрациялық жиынтық екі қос сымды мыс желісінен және екі терминалдан тұрды, олардың әрқайсысы шамамен 200 мА ток беретін вольттік батареямен жабдықталған. Әзірге аралық ретрансляторлар болмағандықтан, жүйенің мүмкін болатын қашықтығы шектеулі болды. Сол сияқты, көбейтуші көрсеткішінің білігі, оның лопасы сынап тоғанына ілінген арқылы гидравликалық түрде демпферленді. Әр көбейтушінің орамасы жібекпен оқшауланған 1760 айналымды мыс сымнан тұрды. Морзе кодының нүктелі және сызықтық сигналдарынан айырмашылығы, Шиллинг телеграфының сигналдары ток бағыты бойынша кодталды және кодтауда "солға" немесе "оңға" деп белгіленді. Шиллинг елге оралғаннан кейін, ол И Цзиннен шабыттанған екілік кодты, көп инелі телеграфында қолданды, онымен Шығыста танысқан болатын. Бұл гексаграммалар – болашақты болжайтын нұсқаулықта қолданылатын, әрқайсысы тігіліп салынған алты жолдан тұратын суреттер. Әрбір жол қатты немесе үзілген болуы мүмкін, яғни екі бинарлық күйге ие, нәтижесінде 64 түрлі сурет пайда болады. И Цзиннің алты бірлігі орыс әліпбиін кодтау үшін қажетті алты инемен толық сәйкес келді.

1832 жылғы демонстрация

1832 жылы 21 қазанда Шиллинг Марсово Поледегі пәтер ғимаратының екі бөлмесі арасында 100 метрдей қашықтықта өзінің алты инелі телеграфының көрсетілімін ұйымдастырды. Нақты қашықтықты көрсету үшін ол ғимараттың бір қабатын толығымен жалдап, ғимараттың айналасына шамамен 1,5 шақырым сым тартып орнатты. Көрсетілімге қызығушылық күшті болғандықтан, ол Рождество демалысына дейін ашық қалды. Көрнекті қонақтардың қатарында Николай I (ол 1830 жылдың сәуір айында осы телеграфтың бұрынғы нұсқасын көрген еді), Мориц фон Якоби, Александр фон Бенкендорф және Ұлы князь Михаил Павлович болды. Патша француз тілінде он сөзден тұратын хабарды диктант етіп, оны сәтті жіберді. Александр фон Гумбольдт Берлинде Шиллингтің телеграфының көрсетілімін көргеннен кейін, патшаға Ресейде телеграф құрылысын салуды ұсынды. 1835 жылдың мамыр айында Шиллинг бір инелі құралды көрсету үшін Еуропаға сапар шекті. Ол Венада басқа ғалымдармен бірге тәжірибелер жүргізді, оның ішінде шатырға және жерге төселген кабельдердің тиімділігін зерттеді. Жерге төселген кабель тиімсіз болды, себебі оның жұқа үнді резеңкесі мен лактан жасалған оқшаулағы жеткіліксіз еді. Қыркүйек айында ол Бонн қаласындағы жиынға қатысты, онда Георг Вильгельм Мунке бұл құралды көрді және лекцияларында пайдалану үшін одан көшірме жасады. 1835 жылы Шиллинг Франкфурттағы неміс физикалық қоғамына бес инелі телеграфты көрсетті. Шиллинг Ресейге оралған кезде оның телеграфы Еуропаның барлық аймақтарында танымал болды және ғылыми әдебиеттерде жиі талқыланды. 1836 жылдың қыркүйегінде британ үкіметі телеграфқа құқықтарды сатып алуды ұсынды, бірақ Шиллинг Ресейде телеграф ісін дамыту үшін оны пайдаланғысы келгендіктен ұсыныстан бас тартты.

Жоспарланған орнату

1836 жылы Николай I Кронштадт, маңызды әскери-теңіз базасы, мен Петергоф сарайы арасында Шиллинг телеграфының орнатылуы туралы кеңес беру үшін тергеу комиссиясын құрды. Адмиралтейство ғимаратында Меншиковтың кабинеті мен оның бағыныстарындағы кеңселерді байланыстыратын тәжірибелік желі орнатылды. Бес шақырымдық желінің бір бөлігі жер үстімен, бір бөлігі каналдарға батырылып, үш аралық Швейгер көбейтілгіштерімен жабдықталды. Меншиков жақсы баяндама ұсынды және Фин шығанағы арқылы Кронштадт әскери-теңіз базасымен Петергофты байланыстыруға патшаның келісімін алды. Ол вольталық батареялардан, сымдардан, ретрансляторлармен байланыстырылған көбейтілгіштерден және дабыл қоңырауларынан тұрды. Жұқа мыс сымдар жібекпен нығайтылған латекспен оқшауландырылып, жүк көтергіш қанап кабельдеріне ілінді. Әр көбейтілгіште мыс орамға орнатылған бірнеше жүз күміс сым болды. Шиллинг су астындағы кабельдерді оқшаулаудың барлық тәсілдері, ашық сымдарға қарағанда нашар екенін білді және су астындағы кабельдердің ұзындығын мүмкіндігінше қысқа ұстауға тырысты. Бірақ ол 6 тамызда (жаңа стиль бойынша) қайтыс болды, ал жоба кейіннен тоқтатылды. Шиллинг Еуропа бойынша демонстрацияларда тек тасымалдаудың ыңғайлылығы үшін бір инелі құрылғыны қолданған болуы мүмкін, немесе бұл Гаусс пен Вебер телеграфынан шабыттанған кейінгі дизайн болған шығар, онда ол бірінші болмас еді. Бұл телеграфпен қолданылған деп есептелетін кодты Альфред Вейлге дейін табуға болады, бірақ Вейл ұсынған өзгермелі ұзындықтағы код (Морс коды сияқты) оны қалай қолдануға болатынының мысалы ретінде ғана көрсетілген. Қай жағдайда болса да, екі элементтен тұратын сигнал алфавиттері электр телеграфиясының кез келген түрінен бұрын пайда болған.

Автоматты түрде жазу

Шиллинг телеграф сигналдарын автоматты түрде жазу мүмкіндігін қарастырды, бірақ құрылғының күрделілігіне байланысты оны іске асыра алмады. Оның электр инженерлігіндегі ізбасары Якоби 1841 жылы Қысқы сарайдан Бас штабқа дейінгі телеграф желісінде мұны іске қосты. Шиллинг идеяны Зоммерингпен талқылап, өнертабыстың әскери маңызын түсінді. Ол ылғал топыраққа немесе өзен арқылы төсеуге болатын, су өткізбейтін өткізгіш сым жасады. Ол Үндістан резеңкесі мен лак қоспасымен оқшауланған мыс сымнан тұрды. Шиллинг телеграфты әскери мақсатта да қолдануды жоспарлаған және оның болашағына қызығушылық танытқан. Зоммеринг күнделігінде «Шиллинг электр өткізгіш сымына қатысты балаша тірлік етеді» деп жазды. 1812 жылдың қыркүйегінде Шиллинг Санкт-Петербургтегі Нева өзенінде Александр I-ге алғашқы қашықтан басқарылатын теңіз минасын көрсетті. 1822 жылы Шиллинг Красное Селода Александр I-ге жердегі минасының нұсқасын көрсетті; 1827 жылы Николай I-ге тағы бір Шиллинг кеніші көрсетілді. Бұл жолы сынақты әскери инженер Карл Шилдер, ықпалды императорлық гвардия офицері және өзінің кездерімен ойлап табушы бақылады. Шиллингтің басты қиындығы – далалық жағдайға сәйкес келетін батареялардың жетіспеушілігі болды, бұл мәселе тек соғыс аяқталғаннан кейін ғана шешілді. Шиллинг және Шилдердің ресейлік биографтарының мәліметінше, Силистра қоршауы кезінде электрмен атқан миналар қолданылғаны туралы хабарлар, көбінесе, дұрыс емес. Шиллинг өмірінің соңына дейін жер миналарын жетілдіруді жалғастырды. Бұл жарыққыш жиынтықтар 1836 жылдан бастап әскери инженерлік бөлімдерге берілді. Алайда, Ресей теңіз күштері 1840 жылы Мориц фон Якобидің сенімді контактілік минасын ойлап тапқанға дейін жаңалыққа қарсылық көрсетті.

Мұра

Шиллинг көптеген ғалымдармен, жазушылармен және саясаткерлермен үнемі хат алмасып тұрды және Батыс Еуропаның академиялық ортасында кеңінен танымал болды. Ол тарихи қолжазбалардың жариялануын ұйымдастырды және еуропалық баспаханаларға шығыстық шрифттер мен матрицаларды ұсынды; алайда, өмірі бойы өз атынан кітап басып шығаруға немесе ғылыми мақала жариялауға тырыспады. Соңғы рет белгілі болған жарияланым – «Нартанг Кангюр» индексіне жазылған алғы сөз, ол өлімінен кейін және авторсыз жарияланды. Мориц фон Якоби, Шиллингтің телекоммуникациядағы жетістіктерін оның лингвистикадағы шеберлігімен тікелей байланыстырған, оның замандасы болды. Шиллингтің инелі телеграфы ешқашан қолданылмады, бірақ ол 19 ғасырда Ұлыбритания мен Британ империясында кеңінен таралған Кук пен Уитстон телеграфының алғашқы нұсқасы есептеледі. Осы жүйенің кейбір құралдары 20 ғасырдың басына дейін қолданыста болды. Шиллингтің Франкфурттағы көрсетіліміне Георг Вильгельм Мунке қатысты, ол кейін Шиллингтің аппаратының дәл көшірмесін жасады. Мунке осы көшірмені лекцияларында демонстрация үшін пайдаланды. Осы лекциялардың біріне Уильям Фотэргилл Кук қатысты, ол Шиллингтің телеграфының өзіндік нұсқасын жасауға шабыттанды, бірақ ол көрген құралдың Шиллингке тиесілі екенін білмеді. Біраз уақытқа ол практикалық қолдану үшін электромагниттік сағаттық механизмдерді пайдалануға көшті, себебі инелі телеграфтар әрқашан бірнеше сымдарды қажет етеді деп ойлады. Шиллингтің инелерді тігіспен көлденең ілу әдісінің ыңғайсыздығы да ықпал етті. Бұл Чарльз Уитстонмен серіктестік құрғанда өзгерді, содан кейін олар бірлесіп салған телеграф көп инелі телеграф болды, бірақ Македонио Меллонидің гальванометріне негізделген, әлдеқайда берік конструкциямен жабдықталды. Уитстон Шиллингтің телеграфының көшірмесімен лекция оқыған деген мәлімдемеге ешқандай дәлел жоқ, бірақ ол осы құрал туралы білгені және оның маңыздылығы туралы айтқаны белгілі. Шиллингтің 1832 жылғы түпнұсқа телеграфы қазір А.С. Попов атындағы Орталық коммуникациялар музейінің телеграф коллекциясында сақталады. Оның электр телеграфиясына қосқан үлесі 2009 жылы IEEE Milestone деп танылды. Шиллинг 1830-жылдары тұрған және қайтыс болған Санкт-Петербургтегі 7 Марсово Поледегі Адамини ғимаратында оның туғанына 100 жыл толуына орай 1886 жылы мемориалдық тақта орнатылды.

Schilling maintained regular correspondence with many scientists, writers and politicians, and was well known to Western European academic communities. He arranged publications of historical manuscripts and provided oriental sorts and matrices to European print shops; however, during his lifetime he never attempted to publish a book in his own name or to submit an article to a journal. The only known publication, the preface to the Index of the Narthang Kangyur, was printed posthumously and anonymously. Moritz von Jacobi was probably the only contemporary who directly linked Schilling's achievements in telecommunications to his underlying proficiency in linguistics. The Schilling needle telegraph was never used as such, but it is partly the ancestor of the Cooke and Wheatstone telegraph, a system widely used in the United Kingdom and British Empire in the nineteenth century. Some of the instruments of that system remained in use well into the twentieth century. Schilling's demonstration in Frankfurt was attended by Georg Wilhelm Muncke who subsequently had an exact copy of Schilling's apparatus made. Muncke used this for demonstrations in lectures. One of these lectures was attended by William Fothergill Cooke, who was inspired to build a version of Schilling's telegraph of his own, although he did not realise that the instrument he saw was due to Schilling. He abandoned this method for practical use in favour of electromagnetic clockwork solutions for a while, apparently believing that needle telegraphs always required multiple wires. That Schilling's method of suspending the needle by a thread horizontally was not very convenient was also an influence. This changed when he partnered with Charles Wheatstone and the telegraph they then built together was a multiple needle telegraph, but with a rather more robust mounting based on the galvanometer of Macedonio Melloni. There is no evidence for the claim sometimes advanced that Wheatstone also lectured with a copy of Schilling's telegraph, although he certainly knew about it and lectured on its implications. Schilling's original telegraph of 1832 is currently displayed in the telegraph collection of the A. S. Popov Central Museum of Communications. His contributions to electrical telegraphy were named an IEEE Milestone in 2009. The Adamini Building at 7 Marsovo Pole, St. Petersburg, where Schilling lived in the 1830s and where he died, has a memorial plaque placed in 1886 to mark the centennial of his birth.