Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эстониядағы әскери қақтығыс.
1944 military conflict in Estonia during WW II
Эстониялық шақырылған әскерлер кеңестік қайта басып алу қаупінен өз елдерін қорғау үшін күресті. Кеңес Эстониялық шабуылы Ленинград-Новгород шабуылының жалғасы болды. Оның мақсаты – 1940 жылы Кеңес Одағына қосылған Эстонияны қайтадан басып алу еді. 1944 жылы Шығыс майданындағы кеңестік шабуылдардың басты бағыты Нарва болмаса да, Балтық теңізі Иосиф Сталин үшін соғысты неміс жеріне көшіріп, Финляндияны басып алудың ең жылдам жолы сияқты көрінді. Кеңес Эстониялық шабуылы Нарва өзенінен бірнеше плацдармдарды басып алып, нацистік Германияның «Вотан» қорғаныс желісіне соқтығысқаннан кейін тоқталды. Ақпан айында басталған қатал шайқастар сәуірдің соңында аяқталды. 1944 жылдың 24-30 шілдесіндегі Нарва шабуылында Қызыл Армия Нарва қаласын басып алды, ал неміс әскерлері оңтүстік-батысқа қарай 16 шақырымға шегініп, дайындалған бекіністерінде шайқасын жалғастырды. Неміс күштері жердің сипаттамасы мен халықаралық әскерлердің қарсыласуына байланысты шамамен алты ай бойы кеңес әскерлерінің Балтық портына қарай жылжуын тоқтата алды.
The involved Estonian conscripts fought to defend their country against the looming Soviet reoccupation. The Soviet Estonian offensive was a follow on of the Leningrad–Novgorod offensive. Its aim was to reconquer Estonia, which was annexed by the Soviet Union in 1940. Although Narva was not the main direction of the Soviet offensives on the Eastern Front in 1944, the Baltic Sea seemed the quickest way to Joseph Stalin for taking the battles to the German ground and seizing control of Finland. The Soviet Estonian offensive stalled after securing several bridgeheads over the Narva River and facing the Nazi German Wotan Line. The fierce fighting starting in February stopped at the end of April. With the Narva offensive, 24–30 July 1944, the Red Army captured the town of Narva, as the German troops retreated 16 kilometres to the southwest to continue fighting at their prepared positions. The German forces managed to block the Soviet advance to the Baltic ports for nearly six months due to the nature of the terrain and the resistance of the international troops.
Өмірбаян
Фин шығанағы мен Пейпус көлі арасындағы Нарва тарлығын бұзу Кеңес Қарулы Күштері үшін зор стратегиялық маңызға ие болды. Эстония операциясының табысы жағалау бойымен Таллинге тосқаусыз жол ашар еді, бұл Солтүстік армиялар тобын қоршау қаупінен сақтау үшін Эстониядан қашуға мәжбүр етер еді. Фин шығанағының шығыс бөлігінде қамалып қалған Балтық флоты үшін Таллин Балтық теңізіне ең жақын шығу мүмкіндігі болды. Солтүстік армиялар тобының Эстониядан ығыстырылуы Эстониядағы базалардан Оңтүстік Финляндияға қарсы әуе және десант шабуылдары жасауға жағдай жасар еді. Солтүстік армиялар тобының Ленинград маңынан шегінуі Финляндия басшыларына Кеңес Одағымен келіссөздерді бастау үшін уақыттың өте кешігуі мүмкін екенін көрсетті. 1944 жылдың 31 қаңтарында генерал-фельдмаршал Кейтель фин бас қолбасшысы Маннергеймге хат жолдап, Солтүстік армиялар тобының Пантера желісіне шегінуі Финляндияға ешқандай қауіп келтірмейді деп мәлімдеді.
Breaking through the Narva isthmus situated between the Gulf of Finland and Lake Peipus was of major strategic importance to the Soviet Armed Forces. The success of the Estonian operation would have provided unobstructed advance along the coast to Tallinn, forcing Army Group North to escape from Estonia for fear of being besieged. For the Baltic Fleet trapped in an eastern bay of the Gulf of Finland, Tallinn was the closest exit to the Baltic Sea. The ejection of Army Group North from Estonia would have made southern Finland subject to air and amphibious attacks originating from Estonian bases. The retreat of Army Group North from the surroundings of Leningrad made the commanders of Finland realise that soon it may be too late to start negotiations with the Soviet Union. On 31 January 1944, General Field Marshal Keitel sent a letter to the Finnish Commander in Chief Mannerheim, claiming that the retreat of Army Group North to the Panther Line constituted no danger whatsoever to Finland.
Жауынгерлік жер бедері
Нарва қаласы сол аттас өзеннің жағасында орналасқан. Өзен солтүстікке қарай Пейпус көлінен Фин шығанағына дейін созылады. Пейпус көлінен жағалауға дейінгі жер жолағы шамамен қырық бес шақырымға жуық, бұл әскери операциялар үшін табиғи тосқауыл құрайды. Жер бедері көбінесе жазық, ең биік нүктелері 100 метрге дейін жетеді. Жердің көп бөлігі батпақты және көптеген су арналарымен тілген, ал қалған бөлігі тығыз орманды. Бұл факторлардың жиынтығы жерді қорғануға өте қолайлы етті, себебі су арналары, батпақтар мен ормандар шабуылшылардың қозғалысын шектейді. Нарваның шығысындағы шайқастар неміс әскерлерінің көп бөлігін майданның қарамағында қалдырды. Сонымен қатар, 122-ші атқыштар корпусы Вейска поселкесінен өзенді кесіп, Нарва қаласынан оңтүстікке қарай 10 шақырым жердегі Кривасу батпағында плацдарм құрды. Кеңес командирлерінің батырлығына қарамастан, тек лейтенант Морозов басқаратын шағын взвод ғана батыс жағалауында бекінді. 8 ақпандағы есебінде Ленинград майданының Әскери Кеңесі Нарва өзенінен десант түсіруге дайындықтарды қанағаттандырмайтындықтан тапты: Ленинград майданының армия генералы Леонид А. Говоров 2-ші шок армиясына Нарва қаласының солтүстігінде және оңтүстігіндегі неміс қорғаныс шебін бұзып, фронтты елу шақырым батысқа жылжытып, Раквере қаласына қарай жол жалғастыруды бұйырды. 2-ші шок армиясының артиллериясы 11 ақпанда барлық неміс позицияларына атыс ашты. Әдетте қорғаныс шебін бұзуға қолданылатын элиталық бөлім – 30-шы гвардиялық атқыштар корпусы Аувере станциясын басып алуға тырысқан кеңес бөлімшелеріне қосылды.
The town of Narva is situated along the river of the same name. The river stretches from Lake Peipus northward to the Gulf of Finland. The corridor of land from Lake Peipus to the coast is about forty five kilometres wide, creating a natural choke point for military operations. The terrain is predominately low lying with the highest areas being around 100 meters in elevation. Much of the land is swamp and cut by numerous waterways, with other areas heavily forested. This combination of aspects meant the land was by and large well suited for defence as the waterways, swamps, and forests tend to channelise an attacker's movements. The fighting to the east of Narva had left a large number of German troops stranded on the wrong side of the front. Simultaneously, the 122nd Rifle Corps crossed the river south of the town in Vääska settlement, establishing a bridgehead in the Krivasoo swamp 10 kilometres south of Narva town. Despite the heroics of the Soviet commanders, only a small platoon commanded by Lieutenant Morozov fortified themselves on the west bank. In their report on 8 February, the War Council of the Leningrad Front saw the preparations for the landings across the Narva river as unsatisfactory: Army General Leonid A. Govorov of Leningrad Front ordered the 2nd Shock Army to break through the German defence line north and south of Narva town, move the front fifty kilometres westwards and continue towards the town of Rakvere. The artillery of the 2nd Shock army opened fire on all German positions on 11 February. The 30th Guards Rifle Corps, an elite unit usually used in breaching defence lines, joined the Soviet units attempting to seize the Auvere station.
Мерапалудағы түсіру операциясы
Фронттың жағдайын көрген Гитлер 20-шы эстондық СС еріктілер дивизиясын Невель майданынан алмастырып, Нарва майданына тасымалдауды бұйырды. Эстон дивизиясының келуі, Ленинград майданының сол жақ флангының Нарвадан оңтүстікке қарай 120 шақырым жердегі Пейпус көлінің батыс жағалауына жасаған дайындық шабуыл операциясымен бірге орын алды. Эстон дивизиясы Пейпус көлінің шығыс жағалауындағы Ершово көпірбасына орналастырылды. 374-ші советтік атқыштар полкі 14 ақпанда Пейпус көлінен өтіп, күтпеген шабуылмен жағалаудағы Мирапалу ауылын басып алып, көпірбас құрды. Келесі күні советтік бөлімдер I батальон, Waffen Grenadier Regiment der SS 45 Estland және 44-ші гренадер полкінің Шығыс Пруссия батальоны тарапынан батыс жағалаудан ығыстырылды. Эстониялық дереккөздер совет әскерінің мыңдаған қаза тапқанын хабарлайды. 44-ші гренадер полкінің батальоны 17 ақпанда Пийриссаар аралын қайтарып алды.
Seeing the condition of the front, Hitler ordered the 20th Estonian SS Volunteer Division to be replaced on the Nevel front and transported to the Narva front. The arrival of the Estonian Division coincided with the prepared landing operation by the left flank of the Leningrad Front to the west coast of Lake Peipus, 120 kilometres south of Narva. The Estonian Division was placed at the Yershovo bridgehead on the east coast of Lake Peipus. The 374th Soviet Rifle Regiment crossed Lake Peipus on 14 February, seized the coastal village of Meerapalu in a surprise attack, and formed a bridgehead. On the next day, the Soviet units were expelled from the west coast by the I. Battalion, Waffen Grenadier Regiment der SS 45 Estland and an East Prussian battalion of the 44th Grenadier Regiment. Estonian sources estimate the Soviet casualties to be in the thousands. A battalion of the 44th Grenadier Regiment regained Piirissaar island on 17 February.
Мерэкулаға қону операциясы
Соңғы қарсылықты бұзу үшін, Мерапалу десантты операциясын дайындаумен бірге, Говоров 260-шы тәуелсіз теңіз жаяу әскер бригадасына Нарвадағы неміс тылына десант шабуылы жасауға дайындалуға бұйрық берді. Олардан кейін тағы бір десант бөлімі қонуға жоспарланған. Жеті жарым сағатқа созылған қаһарлы шайқаста совет жағажайы толығымен жойылды. Шабуылдан кейін әлсіреген 30-шы гвардиялық атқыштар корпусы 10-шы атқыштар корпусымен ауыстырылды. Бұл сәттегі басты советтік шабуыл бағыты болғандықтан, совет көпір басы 1078-ші атқыштар полкімен нығайтылды, қорғаушылардың саны 776-ға, ал шабуылдық зеңбіректердің саны 14-ке жетті. Қызыл Армия басшылығы артиллерияның тиімді атысы кез келген шабуылды тойтарып беретініне сенімді болды. Траншеялар бойымен қол гранаталары беріліп, көпір басы солтүстіктен "домалап келу" тактикасымен қысымға алынды. 24-ші «Дания» СС танк-гренадиер полкі Нарваның солтүстік шетінен шабуыл жасап, Сиверци зиратын басып алды.
To break the last resistance, simultaneously with preparing the Meerapalu landing operation, Govorov ordered the 260th Independent Naval Infantry Brigade to prepare for an amphibious attack to the German rear in Narva. Another amphibious unit was intended to land after them. in seven and a half hours of fierce fighting, the Soviet beachhead was annihilated. After the offensive, the weakened Soviet 30th Guard Rifle Corps was replaced by the 10th Rifle Corps. As this was the main Soviet direction of attack for the moment, The Soviet bridgehead was reinforced with the 1078th Rifle Regiment increasing the number of the defenders to 776 with 14 assault guns. The Red Army command was convinced in the well placed artillery fire hitting back every possible attack. With the hand grenades being passed on along the trenches, the bridgehead was squeezed in from the north by the "rolling" tactics. The SS Panzergrenadier Regiment 24 Danmark took the Siivertsi cemetery attacking from the northern suburbs of Narva